Bài giảng Công nghệ 6 (Cánh diều) - Bài 5: Thực phẩm và giá trị dinh dưỡng

 BÀI 5: THỰC PHẨM VÀ GIÁ TRỊ DINH 
DƯỠNG MỤC TIÊU BÀI HỌC
• Nhận biết được một số nhóm thực phẩm chính, dinh 
dưỡng và ý nghĩa của từng loại đối với sức khoẻ con 
người. 
• Tính toán sơ bộ được dinh dưỡng, chi phí tài chính 
cho một bữa ăn gia đình. 
• Hình thành thói quen ăn uống khoa học. Món ăn mà em ưa thích nhất là gì? Kể tên các thành 
phần trong món ăn đó. I. CÁC NHÓM THỰC PHẨM VÀ NGUỒN CUNG CẤP CHÍNH
 Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng 
 tươi sống hoặc đã được sơ chế, chế biến và bảo quản. 
 Mỗi loại thực phẩm thường chứa nhiều loại chất dinh 
 dưỡng với tỉ lệ khác nhau Căn cứ vào chất dinh dưỡng có tỉ lệ cao nhất, thực phẩm 
 được phân chia thành các nhóm như ở cột (1) Bảng 5.1.
 Bảng 5.1. Nhóm thực phẩm và nguồn cung cấp chính
- Em hãy cho biết tên các nhóm thực phẩm có trong Hình 4.1. 1. Em hãy kể thêm các thực phẩm chế biến theo gợi 
ý ở Cột (3) Bảng 5.1 2. Quan sát Hình 5.1, cho biết các chất khoáng và 
vitamin có trong những thực phẩm nào? II. VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT DINH DƯỠNG CHÍNH 
ĐỐI VỚI SỨC KHOẺ CON NGƯỜI 
Các chất dinh dưỡng chính có vai trò rất quan trọng đối 
với sức khoẻ con người (xem Bảng 5.2). Nước chiếm hơn 50% khối lượng của cơ thể 
người, để đảm bảo sử dụng thực phẩm hiệu quả 
và cơ thể khoẻ mạnh thì chúng ta cần phải uống 
đủ nước dưới dạng đồ uống hoặc ăn vào cùng 
các loại thức ăn. Nhu cầu nước khuyến nghị cho 
trẻ từ 10 – 18 tuổi là 40 ml/kg cân nặng. Không 
nên uống thường xuyên, quá nhiều các loại nước 
ngọt, nước ngọt có gas để phòng ngừa thừa cân, 
béo phì.
Nguồn: Bộ Y tế, Nhu cầu dinh dưỡng khuyến 
nghị cho người Việt Nam 2016, Trong các chất dinh dưỡng sau đường, đạm, chất 
khoáng, chất béo, loại nào không cung cấp năng 
lượng cho cơ thể? Nếu bạn của em có chiều cao thấp hơn so với lứa tuổi, em 
sẽ khuyên bạn nên ăn thêm những thực phẩm nào? Vì 
sao? Kilocalorie là đơn vị đo năng lượng, kí hiệu là 
kcal. Mỗi ngày, trẻ em từ 12 đến 14 tuổi cần 
được cung cấp tối thiểu 2 200 kcal đối Với nam 
và 2 040 kcal đối với nữ. Cơ thể được cung cấp 
khoảng 4 kcal khi sử dụng 1 g protein hay 1 g 
glucid, khoảng 9 kcal khi sử dụng 1 g lipid.
Nguồn: Bộ Y tế, Nhu cầu dinh dưỡng khuyến 
nghị cho người Việt Nam, 2016. III. TÍNH TOÁN SƠ BỘ DINH DƯỠNG VÀ CHI PHÍ 
TÀI CHÍNHCHO MỘT BỮA ĂN GIA ĐÌNH 
 1. Nguyên tắc xây dựng bữa ăn hợp lí 
 Bữa ăn cần đảm bảo: đủ năng lượng, đủ và 
 cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết, đa dạng 
 thực phẩm và phù hợp với điều kiện kinh tế 
 của gia đình 2. Tính toán sơ bộ dinh dưỡng và chi phí tài 
chính cho một bữa ăn gia đình 
Một bữa ăn gia đình hợp lí c ẩn được xây dựng theo các 
bước sau:
Bước 1. Xác định các nhóm thực phẩm cần thiết cho 
bữa ăn theo khuyến nghị về
| chế độ dinh dưỡng hợp lí (xem Phụ lục trang 83, 84). 
Bước 2. Lên thực đơn cho bữa ăn. Bước 3. Xác định 
nguyên liệu, số lượng để làm các món ăn. Bước 4. Tính 
giá thành cho bữa ăn để có thể điều chỉnh theo khả 
năng tài chính.
. Ví dụ: Để tính toán sơ bộ dinh dưỡng và chi phí cho một bữa 
ăn chính của gia đình có ba người (con 12 tuổi, bố và mẹ), 
thực hiện các bước như sau:
Bước 1. Xác định nhóm thực phẩm cần thiết. Cần đủ 4 nhóm 
thực phẩm, đó là nhóm giàu tinh bột, đường, giàu chất béo, 
giàu chất đạm; giàu chất khoáng và vitamin.
Bước 2. Lên thực đơn. Thực đơn gồm các món ăn sau:
1. Thịt lợn kho. 
2. Đậu phụ (đậu hũ) sốt cà chua.
 3. Canh rau cải.
4. Nước đu đủ, chanh leo (chanh dây).
 5. Cơm, khoai lang luộc.
6. Sữa chua, sữa nước. 
Bước 3. Xác định nguyên liệu, số lượng Bước 4. Dựa vào đơn giá các loại thực phẩm tại địa phương, 
tính giá thành một bữa ăn gia đình (Bảng 5.4). Nếu ở địa phương em không có sẵn các nguyên 
liệu như trong ví dụ trên hoặc chi phí của bữa ăn 
không phù hợp với khả năng tài chính của gia 
đình, em sẽ làm như thế nào để vẫn đảm bảo đủ 
năng lượng, đủ và cân đối các chất dinh dưỡng?
. Hãy tính toán sơ bộ dinh dưỡng và chi phí tài 
chính cho một bữa ăn của gia đình em. Có bốn nhóm thực phẩm chính: nhóm thực phẩm 
giàu tinh bột, đường, nhóm thực phẩm giàu chất 
đạm, nhóm thực phẩm giàu chất béo, nhóm thực 
phẩm giàu vitamin và chất khoáng.
Mỗi loại thực phẩm thường chứa nhiều loại chất dinh 
dưỡng với tỉ lệ khác nhau. Mỗi chất dinh dưỡng đều 
có vai trò quan trọng đối với sức khoẻ con người, 
thừa hay thiếu bất cứ chất dinh dưỡng nào đều gây 
ảnh hưởng không có lợi cho sức khoẻ. Để xây dựng 
một bữa ăn hợp lí cần đảm bảo đủ năng lượng, đủ và 
cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết, đa dạng thực 
phẩm và phù hợp với điều kiện kinh tế của gia đình.