Bài giảng Công nghệ 8 (Cánh diều) - Bài 2: Hình chiếu vuông góc của khối hình học cơ bản

 BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN Em hãy nhận 
xét bóng của cột 
cờ khác nhau 
như thế nào khi 
Mặt Trời chiếu 
vào buổi sáng, 
buổi trưa và 
buổi chiều? Buổi sáng, bóng cọc dài ngả 
về phía tây.
Buổi trưa, bóng cọc ngắn 
lại, ở ngay dưới chân cọc đó.
Buổi chiều, bóng cọc dài ra 
ngả về phía đông. Quan sát Hình 2.1 
và cho biết tia chiếu 
ở các phép chiếu 
khác nhau như thế 
nào? Quan sát Hình 2.1 
và cho biết tia chiếu 
ở các phép chiếu 
khác nhau như thế 
nào?
a) Phép chiếu xuyên tâm: Các 
tia chiếu kéo dài đồng quy tại 
tâm chiếu.
b) Phép chiếu song song: Các 
tia chiếu song song với nhau.
c) Phép chiếu vuông góc: Các 
tia chiếu song song với nhau 
và vuông góc với mặt phảng 
hình chiếu. BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN
I.Khái niệm hình chiếu
Hình chiếu là hình biểu diễn của vật thể trên mặt phẳng chiếu. Quan sát Hình 
2.3 và cho biết: 
Làm thế nào để 
nhận được hình 
chiếu vuông góc 
của vật thể? Quan sát Hình 
 2.3 và cho biết: 
 Làm thế nào để 
 nhận được hình 
 chiếu vuông góc 
 của vật thể?
Để nhận được hình chiếu vuông góc của vật thể ta cần đặt vật thể trong không gian được tạo 
bởi ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc với nhau từng đôi một (MPHC đứng, MPHC bằng, 
MPHC cạnh) rồi lần lượt chiếu vuông góc vật thể theo các hướng từ trước ra sau, từ trên 
xuống dưới và từ trái sang phải để nhận được các hình chiếu:
- Hình chiếu A: Hình chiếu từ trước (Hình chiếu đứng).
- Hình chiếu B: Hình chiếu từ trên (Hình chiếu bằng).
- Hình chiếu C: Hình chiếu từ trái (Hình chiếu cạnh). BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN
II.Hình chiếu vuông góc
1.Phương pháp xây dựng hình chiếu vuông góc
- Có các mặt phẳng chiếu là
+ Mặt phẳng thẳng đứng ở chính diện gọi là mặt phẳng hình chiếu đứng
+ Mặt phẳng nằm ngang gọi là mặt phẳng hình chiếu bằng
-Mặt phẳng nằm cạnh bên phải gọi là mặt phẳng hình chiếu cạnh
- Phương pháp xây dựng hình chiếu thức nhất: Để nhận được hình chiếu vuông góc của vật 
thể ta cần đặt vật thể trong không gian được tạo bởi ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc với 
nhau từng đôi một (MPHC đứng, MPHC bằng, MPHC cạnh) rồi lần lượt chiếu vuông góc 
vật thể theo các hướng từ trước ra sau, từ trên xuống dưới và từ trái sang phải để nhận được 
các hình chiếu từ trước, hình chiếu từ trên, hình chiếu từ trái.
- Hình chiếu đứng: Có hướng chiếu từ trước tới
- Hình chiếu bằng: có hướng chiếu từ trên xuống
- Hình chiếu cạnh: hướng chiếu từ trái sang. PHIẾU HỌC TẬP 1
Quan sát hình 2.4 và cho biết 
1.Quan sát Hình 2.4 và đọc tên các hình 
chiếu theo hướng chiếu tương ứng.
2. Vì sao phải xoay các mặt phẳng hình 
chiếu về trùng với mặt phẳng hình chiếu 
đứng?
1.Liệt kê các cặp mặt phẳng vuông góc 
với nhau.
2. Nhận xét vị trí của vật thể so với mỗi 
MPHC và người quan sát
3. Cho biết vị trí các hình chiếu bằng, 
hình chiếu cạnh so với hình chiếu đứng 
trên mặt phẳng giấy vẽ.
4. Nét đứt mảnh trên hình chiếu B (Hình 
2.4) thể hiện cạnh nào của vật thể? BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN
II.Hình chiếu vuông góc
2.Bố trí các hình chiếu
- Hình chiếu bằng đặt dưới hình chiếu đứng
- Hình chiếu cạnh đặt bên phải hình chiếu đứng PHIẾU HỌC TẬP 1
1. - Hình chiếu A: Hình chiếu từ trước 
(Hình chiếu đứng).
- Hình chiếu B: Hình chiếu từ trên (Hình 
chiếu bằng).
- Hình chiếu C: Hình chiếu từ trái (Hình 
chiếu cạnh).
2. Phải xoay các mặt phẳng hình chiếu về 
trùng với mặt phẳng hình chiếu đứng vì 
khi lập bản vẽ, người ta dễ thể hiện các 
hình chiếu trên mặt phẳng giấy.
3. Hình chiếu bằng ở bên dưới còn hình 
chiếu cạnh ở bên phải hình chiếu đứng.
4. Nét đứt mảnh trên hình chiếu B (Hình 
2.4) thể hiện cạnh không nhìn thấy của vật 
thể. Quan sát Hình 2.6 
và cho biết: 
1.Các mặt đáy, mặt 
bên của các khối đa 
diện là hình gì?
2. Mỗi khối đa diện 
có những kích 
thước nào được thể 
hiện trên hình? Quan sát Hình 2.6 
 và cho biết: 
 1.Các mặt đáy, mặt 
 bên của các khối đa 
 diện là hình gì?
 2. Mỗi khối đa diện 
 có những kích 
 thước nào được thể 
 hiện trên hình?
1.
- Khối hộp chữ nhật: Mặt đáy mặt bên là các hình chữ nhật.
- Khối lăng trụ tam giác đều: Mặt đáy là hình tam giác, mặt bên là hình chữ nhật.
- Khối chóp tứ giác đều: Mặt đáy là hình vuông, mặt bên là hình tam giác.
2.
Mỗi khối đa diện có kích thước chiều dài, chiều rộng của đáy (hoặc cạnh đáy) và chiều cao 
được thể hiện trên hình. BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN
III.Hình chiếu vuông góc của khối đa diện
1.Khối đa diện
Khối đa diện là khối hình không gian được bao bởi các mặt là các hình đa giác 
phẳng
- Khối hình hộp chữ nhật, khối lăng trụ tam giác đều, khối chóp tứ giác đều. 1. Quan sát hình 2.6. a. Vẽ khối 
hình hộp chữ nhật
Từ hình chiếu đứng, xác định vị 
trí hình chiếu bằng như thế nào?
2. Các hình chiếu của khối hộp 
chữ nhật là các hình gì? Mỗi hình 
chiếu thể hiện kích thước nào của 
khối hộp? 1. Quan sát hình 2.6. a. Vẽ khối 
 hình hộp chữ nhật
 Từ hình chiếu đứng, xác định vị 
 trí hình chiếu bằng như thế nào?
1.Kẻ đường gióng từ hình chiếu đứng để xác định vị trí vẽ hình 2. Các hình chiếu của khối hộp 
chiếu bằng sao cho hình chiếu bằng ở dưới hình chiếu đứng. chữ nhật là các hình gì? Mỗi hình 
2. Các hình chiếu của khối hộp chữ nhật là các hình chữ nhật bao chiếu thể hiện kích thước nào của 
quanh hình hộp.
Mỗi hình chiếu thể hiện kích thước: khối hộp?
- Hình chiếu đứng: chiều dài (chiều rộng) x chiều cao.
- Hình chiếu bằng: chiều dài x chiều rộng.
- Hình chiếu cạnh: chiều rộng (chiều dài) x chiều cao. 3. Quan sát Hình 2.8 và cho 
biết:
- Các hình chiếu của khối lăng 
trụ tam giác đều là hình gì?
- Kích thước của hình chiếu 
cạnh. 3. Quan sát Hình 2.8 và cho 
biết:
- Các hình chiếu của khối lăng 
trụ tam giác đều là hình gì?
- Kích thước của hình chiếu 
cạnh.
3. - Hình chiếu đứng: hình 
chữ nhật.
- Hình chiếu bằng: hình 
tam giác.
- Hình chiếu cạnh: hình 
chữ nhật.
- Kích thước của hình 
chiếu cạnh: a x h. BÀI 2. HÌNH CHIẾU VUÔNG GÓC CỦA KHỐI HÌNH HỌC CƠ BẢN
2. Vẽ hình chiếu vuông góc của khối đa diện
Bước 1.Vẽ hình chiếu đứng
- Căn cứ vào kích thước khối đa diện chọn tỉ lệ phù hợp với khổ giấy vẽ.
- Vẽ một cạnh làm chuẩn, căn cứ vào hình dạng, kích thước mặt trước để vẽ hình chiếu đứng. 
Tất cả vẽ bằng nét mảnh.
Bước 2. Vẽ hình chiếu bằng
- Kẻ đường gióng từ hình chiếu đứng để xác định vị trí vẽ hình chiếu bằng
- Căn cứ vào hình dạng, kích thước mặt đáy phía trên vẽ hình chiếu bằng
Bước 3. Vẽ hình chiếu cạnh
- Kẻ đường phụ trợ nghiêng 450 so với phương ngang. Kẻ đường gióng từ hình chiếu đứng 
và hình chiếu bằng để xác định vị trí hình chiếu cạnh.
- Căn cứ và hình dạng mặt bên trái vẽ hình chiếu cạnh.
Bước 4. Hoàn thiện các hình chiếu
-Tẩy bỏ nét thừa, đường gióng, đượng phụ trợ, tô đậm các nét theo quy định
- Ghi kích thước cho bản vẽ.