Bài giảng Khoa học tự nhiên 9 - Phần 2 - Chủ đề 9 - Bài 24: Acetic acid

 PHẦN 2: CHẤT VÀ SỰ BIẾN ĐỔI CỦA CHẤT
CHỦ ĐỀ 8: ETHYLIC ALCOHOL VÀ ACETIC ACID
 BÀI 23: ACETIC ACID BÀI 24: ACETIC ACID
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ
- Acetic acid có công thức phân tử là C2H4O2 và có công thức cấu tạo:
 H O
 │ ⁄⁄
 H- C – C Công thức cấu tạo thu gọn: CH3-COOH hoặc CH3COOH
 │ \
 H O-H 
- Trong phân tử acetic acid nguyên tử C liên kết với nguyên tử O và nhóm –OH tạo 
thành nhóm –COOH => acetic acid có những tính chất hóa học đặc trưng.
? Từ công thức phân tử của acetic acid là C2H4O2, em hãy lắp mô hình và 
viết công thức cấu tạo của nó? Ở điều kiện thường, acetic acid là chất lỏng, không màu. BÀI 24: ACETIC ACID
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ
- Acetic acid có công thức phân tử là C2H4O2 và có công thức cấu tạo:
 H O
 │ ⁄⁄
 H- C – C Công thức cấu tạo thu gọn: CH3-COOH hoặc CH3COOH
 │ \
 H O-H 
- Trong phân tử acetic acid nguyên tử C mà liên kết với nguyên tử O và nhóm –OH 
tạo thành nhóm –COOH => acetic acid có những tính chất hóa học đặc trưng.
- Ở điều kiện thường acetic acid là chất lỏng, không màu, vị chua, tan vô hạn trong 
nước, sôi ở 118 0C và có khối lượng riêng là 1,05 gam/cm3 ở 20 0C.
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính acid BÀI 24: ACETIC ACID
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính acid
- Acetic acid phản ứng được với base, oxide base, muối carbonate và nhiều kim loại 
tạo ra muối acetate.
 CH3COOH + NaOH  CH3COONa + H2O
 Sodium acetate
 2CH3COOH + CuO  (CH3COO)2Cu + H2O
 Copper (II) acetate
 2CH3COOH + CaCO3  (CH3COO)2Ca + CO2+H2O
 Calcium acetate
 2CH3COOH + Zn  (CH3COO)2Zn + H2
 Zinc acetate 2CH3COOH + Cu(OH)2  (CH3COO)2Cu + 2H2O
 2CH3COOH + MgO  (CH3COO)2Mg + H2O
 2CH3COOH + Fe  (CH3COO)2Fe + H2 2CH3COOH + Na2CO3 2CH3COONa + CO2 +2H2O
 2CH3COOH + Mg  (CH3COO)2Mg + H2 Cặn trong ấm đun nước là CaCO3 nên có thể sạch cặn 
bằng giấm ăn. Vì acetic acid trong giấm ăn có thể hòa tan 
được CaCO3 theo phản ứng sau:
 2CH3COOH + CaCO3 (CH3COO)2Ca + CO2 +2H2O BÀI 24: ACETIC ACID
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính acid
- Acetic acid phản ứng được với base, oxide base, muối carbonate và nhiều kim loại 
tạo ra muối acetate.
 CH3COOH + NaOH  CH3COONa + H2O
 2CH3COOH + CuO  (CH3COO)2Cu + H2O
 2CH3COOH + Zn  (CH3COO)2Zn + H2
 2CH3COOH + CaCO3  (CH3COO)2Ca + CO2+H2O
2. Tác dụng với alcohol tạo thành ester (phản ứng ester hóa) - Ống nghiệm B ngưng tụ 
được chất lỏng có mùi giống 
mùi sơn móng tay. Khi thêm 
nước cất, lắc nhẹ, để yên 
thấy dung dịch phân làm 2 
lớp, lớp bên trên có mùi là 
ester ethyl acetacte.
-Giải thích: Khi đun nóng và 
có H2SO4 đặc làm xúc tác, 
acetic acid tác dụng với 
ethylic alcohol tạo ra ester 
ethyl acetate theo phương 
trình hóa học:
CH3COOH + C2H5OH  
CH3COOC2H5 + H2O BÀI 24: ACETIC ACID
I. CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT VẬT LÍ
II. TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1. Tính acid
2. Tác dụng với alcohol tạo thành ester (phản ứng ester hóa) 
- Khi đun nóng và có H2SO4 đặc làm xúc tác, acetic acid tác dụng với ethylic 
alcohol tạo ta ester là athyl acetate
 0
 H2SO4 đặc, t
CH3COOH+ C2H5OH CH3COOC2H5 + H2O
- Phản ứng giữa acetic acid với ethylic alcohol tạo ta ester thuộc loại phản ứng 
ester hóa
3. Phản ứng cháy
- Acetic acid cháy tạo ra CO2 và H2O
 t0
CH3COOH+ 2O2 2CO2 + 2H2O BÀI 24: ACETIC ACID
IV. ĐIỀU CHẾ ACETIC ACID
Acetic acid được điều chế bằng phương pháp lên men rượu loãng
 men giấm
CH3CH2OH + O2 CH3COOH + H2O Ý nghĩa: Cung cấp oxygen hòa tan 
trong nước cho vi khuẩn 
“Acetobacter” để lên men dung 
dịch ethylic alcohol. BÀI 24: ACETIC ACID
IV. ĐIỀU CHẾ ACETIC ACID
Acetic acid được điều chế bằng phương pháp lên men rượu loãng
 men giấm
CH3CH2OH + O2 CH3COOH + H2O
V. ỨNG DỤNG CỦA ACETIC ACID
Acetic acid có nhiều ứng dụng trong công nghiệp và đời sống: sản xuất giấm ăn, 
dược phẩm, keo dán, sơn, chất dẻo, Bài 1: Công thức phân tử của một số hợp chất hữu cơ như sau: C2H6O, C2H4O2 
C2H6O2, C3H8O, C3H6O2. Trong các chất trên, số chất trong phân tử có thể có nhóm
-COOH là:
A. 2. B. 3. C. 1. D. 5.
Bài 2: Cho CH3COOH và C2H5OH lần lượt tác dụng với Na và giấy quỳ tím. Số lần 
có khí bay ra và số lần giấy quỳ tím hoá đỏ tương ứng là:
A. 2 và 2. B. 1 và 1. C. 1 và 2. D. 2 và 1.
Bài 3: Trong các chất sau: CH3CH3OH, CH3COOH, CH3CH2CH2OH, 
CH3CH2COOH, CH3CH2OCH3. Số chất tác dụng với Na và NaOH tương ứng là
A. 2 và 2. B. 5 và 4. C. 4 và 2. D. 4 và 4.
Bài 4: Hai chất hữu cơ A và B cùng có hai nguyên tử carbon trong phân tử và đều 
là chất lỏng, hoà tan tốt trong nước. Hai chất A và B có thể là cặp chất nào sau đây?
A. CH3COOH và C4H10 B. C2H5OH và C2H4
C. CH3COOH và C2H6. D. CH3COOH và C2H5OH. Bài 5: Chọn các chất thích hợp điền vào các dấu ? và hoàn thành các phương trình 
hoá học sau:
a) ? + ? --- CH3CH2COOK + H2O
b) CH3COOH + ? --- ? + CO2 + H2O 
c) CH3COOH + CaO --- ? +?
d) ? + NaOH -- CH3COONa+ ?
Bài 6: Cho 100 mL dung dịch CH3COOH 2 M tác dụng hết với Zn thấy thoát ra V 
L khí H2 ở đkc. Tính V.
Bài 7: Tính thể tích dung dịch CH3COOH 1 M cần dùng để tác dụng hết với 14,8 
gam Ca(OH)2. Tính số gam (CH3COO)2Ca tạo thành. Bài 8: Tìm các chất thích hợp với các chữ cái A, B, D, X trong các phương trình
hoá học sau:
a) A+ Cu(OH)2 --- B + X
b) CH3COOH + CuO --- B+ H2O
c) A + Na2CO3 --- D + CO2 + X
Bài 9: Hai chất A, B chỉ chứa các nguyên tố C, H, O và trong phân tử có cùng số 
nguyên tử C. Chất A và B tác dụng với nhau có xúc tác H2SO4 đặc và đun nóng tạo 
thành chất lỏng X và nước. Chất X có mùi thơm và không tan trong nước, trong 
phân tử X có 4 nguyên tử C. Phân tử A có hai nguyên tử O còn B có một nguyên tử 
O. Hai chất A và B đều tác dụng với Na, chất A làm quỳ tím hoá đỏ. Xác định công 
thức phân tử và công thức cấu tạo của A, B, X.