Bài giảng Ngữ văn 6 - Bài 3: Trong lòng mẹ - Nguyễn Thị Lan Phương

 6 TRONG LÒNG MẸ (1)
(Trích “Những ngày thơ ấu”)
 – Nguyên Hồng –
 GV: Nguyễn Thị Lan Phương 
 I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
- Nguyên Hồng (1918 - 1982) 
- Tên: Nguyễn Nguyên Hồng.
- Quê: Nam Định. Nêu những hiểu 
- Sự nghiệp: biết của em về nhà 
+ Đề tài: hướng về những người cùng văn Nguyên Hồng?
khổ.
+ Sáng tác: tiểu thuyết, kí, thơ thành 
công hơn cả là tiểu thuyết.
+ Phong cách: giàu chất trữ tình, cảm 
xúc dạt dào thiết tha, rất mực chân 
thành.
- Các tác phẩm chính: “Bỉ vỏ” (1938), 
“Những ngày thơ ấu” (1938), “Cửa 
biển”, ? Truyện “Những ngày thơ ấu” thuộc thể 
loại gì? Em hiểu gì về thể loại đó?
? Truyện sử dụng ngôi kể nào? Dựa vào 
đâu em nhận ra ngôi kể đó? Lời kể của ai?
? Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội 
dung của từng phần? 2. Tác phẩm: 
- Văn bản thuộc thể loại hồi kí.
- Sử dụng ngôi thứ nhất (lời 
kể của chú bé Hồng). 
- Văn bản chia làm 2 phần
+ P1: Từ đầu người ta 
hỏi đến chứ.
-> Cuộc trò chuyện giữa bé 
Hồng và bà cô.
+ P2: Còn lại: 
-> Cuộc gặp gỡ của bé 
Hồng với mẹ. II. Tìm hiểu văn bản: 
1. Cuộc trò chuyện giữa bé Hồng với bà cô:
 Nhóm I: Tìm những chi tiết nói về hoàn cảnh của bé Hồng?
 Nhóm II: Tìm những chi tiết nói về lời nói, cử chỉ của bà cô trong 
 cuộc trò chuyện với Hồng?
 Nhóm III: Tìm những chi tiết nói về phản ứng của bé Hồng trong 
 cuộc trò chuyện?
 - Nhận xét hòan cảnh của bé Hồng?
 - Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật gì để xây dựng bức chân 
 dung của bà cô? Cũng như tâm trạng của bé Hồng?
 - Qua đó em hiểu gì về bà cô ?
 - Hồng là chú bé như thế nào? II. Tìm hiểu chi tiết: 
 1. Cuộc trò chuyện giữa bé Hồng với bà cô:
 a. Hoàn cảnh của bé Hồng: 
- Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân không tình yêu.
- Lớn lên trong gia đình không hạnh phúc.
- Bố mất, mẹ đi tha hương, Hồng sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh 
 cay nghiệt của họ hàng
-> Cô độc, bất hạnh, luôn khát khao tình yêu thương của 
 mẹ. b. Cuộc trò chuyện của bé Hồng và bà cô
 Lời nói, cử chỉ của bà cô Phản ứng của bé Hồng
- Cười, hỏi có muốn vào - Toan trả lời có -> Cúi đầu 
Thanh Hóa chơi với mợ không đáp -> Cười đáp lại 
không? không muốn vào vì mẹ sẽ về
- Hỏi luôn, giọng vẫn - Im lặng cúi đầu, lòng thắt lại, 
ngọt, nhìn tôi chằm chặp khóe mắt cay cay.
- Vỗ vai tôi cười, ngân dài 2 - Nước mắt ròng ròng, đầm 
tiếng em bé đìa, chan hòa cằm, cổ.
- Tươi cười kể về hoàn cảnh - Cổ họng nghẹn ứ khóc không 
khổ sở của mẹ Hồng. ra tiếng
- Đổi giọng, vỗ vai nhìn tôi 
nghiêm nghị, tỏ ý thương xót 
thầy tôi. b. Cuộc trò chuyện của bé Hồng và bà cô
 Lời nói, cử chỉ của bà cô Phản ứng của bé Hồng
* NT: Tương phản, tăng cấp * NT: Tăng cấp, lời văn dồn 
Bản chất bà cô là người đàn bà dập, sử dụng liên tiếp các ĐT 
độc ác, lạnh lùng, thâm hiểm, mạnh, hình ảnh so sánh thể 
xấu xa. hiện sinh động, chân thực diễn 
 biến tình cảm của bé Hồng: im 
 lặng nhẫn nhịn đau đớn bật 
 khóc, uất ức căm giận, tình 
 cảm trào dâng không kìm nén 
 được. 
 => Tác giả vạch trần, tố cáo, => Bé Hồng thông minh, nhạy 
 phê phán hạng người tàn cảm, tâm hồn sáng trong và 
 nhẫn đến khô héo cả tình máu giàu tình yêu thương mẹ, có 
 mủ trong xã hội thực dân nửa niềm tin mãnh liệt vào mẹ.
 phong kiến. 2. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
 1. Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của 
 bé Hồng khi thoáng thấy người ngồi trên xe 
 giống mẹ và khi nhận ra mẹ?
 2. Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ 
 thuật gì khi diễn tả cảm xúc của nhân vật 
 trong đoạn truyện này? 
 3. Em có nhận xét gì về tâm trạng nhân vật 
 bé Hồng lúc này? 2. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
a) Lúc mới gặp mẹ
Thoáng thấy người ngồi trên xe Khi nhận ra mẹ
 giống mẹ 2. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
a) Lúc mới gặp mẹ
Thoáng thấy người ngồi trên xe Khi nhận ra mẹ
 giống mẹ
- Đuổi theo, gọi bối rối: Mợ ơi! - Thở hồng hộc, trán đẫm mồ 
 hôi.
 - Ríu chân khi trèo lên xe.
 - Òa khóc nức nở.
 Hành động vội vàng, tiếng Là phản ứng tự nhiên của 
gọi cuống quýt bị dồn nén rất đứa con lâu ngày được gặp mẹ. 
lâu bật ra thành tiếng thể hiện Em khóc vì mãn nguyện khác 
niềm khao khát được gặp mẹ. với giọt nước mắt xót xa, tủi 
 hờn khi nói chuyện với bà cô. 2 Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
 b, Khi ở trong lòng mẹ
 Hành động Cảm xúc Suy nghĩ
- Đùi áp đùi mẹ; - Ấm áp, mơn - Phải bé lại, lăn 
- Đầu ngả vào đầu vào lòng mẹ, áp 
 man khắp da thịt.
mẹ. mặt vào bầu sữa 
 nóng của mẹ,... 
 êm dịu vô cùng.
 Là phản ứng tự nhiên của đứa con lâu ngày được 
 gặp mẹ. Em khóc vì mãn nguyện khác với giọt nước 
 mắt xót xa, tủi hờn khi nói chuyện với bà cô. 2. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
 b. Khi ở trong lòng mẹ
 Hành động Cảm xúc Suy nghĩ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: Khi ở trong lòng mẹ
Hành động Cảm xúc Suy nghĩ Bức tranh sau gợi cho em suy nghĩ gì về tình 
mẫu tử? - Hình ảnh người mẹ:
+ Gương mặt tươi sáng.
+ Đôi mắt trong.
+ Nước da mịn, gò má hồng.
 Chân dung mẹ hiện 
lên thật hoàn hảo qua 
cái nhìn của bé Hồng, từ 
đó thể hiện sâu sắc lòng 
yêu thương, quý trọng 
mẹ của bé Hồng. III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Hồi kí giàu chất trữ tình.
- Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế; lời văn dạt dào cảm xúc.
- Hình ảnh so sánh độc đáo.
2. Nội dung:
- Nỗi đau khổ bất hạnh của những người phụ nữ trong xã hội 
cũ, mẹ Hồng và hình ảnh đáng thương của những đứa trẻ.
- Tình yêu mãnh liệt của chú bé Hồng với mẹ. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4: TỔNG KẾT
Nghệ thuật Nội dung Ý nghĩa 
Tại sao nói: "Nguyên Hồng 
 là nhà văn của phụ nữ và 
 trẻ em" ?