Bài giảng Ngữ văn 6 (Cánh diều) - Bài 3: Trong lòng mẹ

 6 HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Em đã từng viết nhật kí bao giờ chưa? 
Nếu có: Trong nhật kí, em thường viết ở 
ngôi thứ mấy và thường viết về những 
điều gì? Cảm xúc của em? HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
 Nhật ki là một thể loại ký mang tính chất riêng tư, đời thường mà trong đó người viết 
ghi chép về sự kiện có thật đã, đang và tiếp tục diễn ra theo thời gian. Nhật kí chỉ để giao 
lưu với chính mình, nó khá quen thuộc với các em. 
 Ngoài nhật kí thì thể kí còn gồm nhiều tiểu loại khác như hồi kí, du kí, kí sự, phóng 
sự, HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
A. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
I. Tìm hiểu chung về thể kí
 Đọc phần Kiến Nêu định nghĩa về hồi kí và du kí.
 thức ngữ văn 
 trong SGK Đặc trưng tính xác thực của thể loại kí 
 trang 50 để nêu thường được thể hiện qua các yếu tố nào?
 những hiểu 
 biết về thể loại Người kể trong kí thường kể theo 
 kí: ngôi thứ mấy? HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
A. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
I. Tìm hiểu chung về thể kí
 Kí là một thể loại văn xuôi 
 Định nghĩa: thường ghi lại sự việc và con 
 người một cách xác thực. 
 Kí bao gồm nhiều thể, nhiều tiểu loại 
 Phân loại phong phú như: kí sự, phóng sự, hồi kí, 
 du kí, nhật kí, tuỳ bút, bút kí, HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
A. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
I. Tìm hiểu chung về thể kí
 Tính xác thực của sự việc mà kí ghi chép được thể hiện qua một 
 hoặc nhiều yếu tố cụ thể như thời gian (ngày, tháng, năm,...); địa 
 điểm diễn ra sự việc; sự có mặt của người khác như người thân 
 trong gia đình, bạn bè cùng tham gia vào một sự việc.
 Ngôi kể: Người kể trong kí thường kể theo ngôi thứ nhất (người 
 kể xưng tôi) HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
 A. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
II. Văn bản Trong lòng mẹ (Nguyên Hồng)
 Bài thơ Về thăm mẹ (Đinh Nam 
 Khương) kể về cảm xúc bồi hồi 
 của người con xa nhà đã lâu về 
 thăm mẹ.
 Nếu mẹ của em vì một lí do nào đó 
 phải xa nhà trong một thời gian dài. 
 Thì cảm xúc của em khi gặp lại mẹ sau 
 thời gian dài xa cách sẽ như thế nào? 
 Bày tỏ suy nghĩ? II. Văn bản Trong lòng mẹ (Nguyên Hồng)
 2. Tìm hiểu chung về văn bản Trong lòng mẹ
 b. Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích
 v Đọc văn bản trang 52-
 53/SGK
 v Đọc giọng nhẹ nhàng, 
 nhấn nhá, phân biệt 
 các lời thoại của các 
 nhân vật.
 v Tìm hiểu chú thích và 
 giải thích từ khó 
 (SGK/Tr 52 - 53) TRONG LÒNG MẸ (1)
(Trích “Những ngày thơ ấu”)
 – Nguyên Hồng – I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả.
- Nguyên Hồng (1918 - 1982) 
- Tên: Nguyễn Nguyên Hồng. Nêu những hiểu 
- Quê: Nam Định. biết của em về nhà 
- Sự nghiệp: văn Nguyên Hồng?
+ Đề tài: hướng về những người cùng khổ.
+ Sáng tác: tiểu thuyết, kí, thơ thành công 
hơn cả là tiểu thuyết.
+ Phong cách: giàu chất trữ tình, cảm xúc 
dạt dào thiết tha, rất mực chân thành.
- Các tác phẩm chính: “Bỉ vỏ” (1938), 
“Những ngày thơ ấu” (1938), “Cửa 
biển”, 2. Tác phẩm: 
- Văn bản thuộc thể loại hồi kí.
- Xuất xứ: Trích “ Những ngày ấu thơ”
- PTBĐ: Tự sự 
- Sử dụng ngôi thứ nhất (lời kể của - 
chú bé Hồng). 
- Văn bản chia làm 2 phần
+ P1: Từ đầu người ta hỏi 
đến chứ.
-> Cuộc trò chuyện giữa bé 
Hồng và bà cô.
+ P2: Còn lại: 
-> Cuộc gặp gỡ của bé Hồng 
với mẹ. + Đọc lại cả bài
+ Thảo luận theo nhóm bàn- thời 
gian 3 phút: Nêu hoàn cảnh của 
chú bé Hồng II. Tìm hiểu chi tiết: 
 1. Cuộc trò chuyện giữa bé Hồng với bà cô:
 a. Hoàn cảnh của bé Hồng: 
- Bé Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân không tình yêu.
- Lớn lên trong gia đình không hạnh phúc.
- Bố mất, mẹ đi tha hương, Hồng sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh 
 cay nghiệt của họ hang.
-> Cô độc, bất hạnh, luôn khát khao tình yêu thương của 
 mẹ. Câu 1: “Những ngày thơ ấu” của Nguyên Hồng được 
viết theo thể loại nào?
A. Bút kí
B. Hồi kí
C. Truyện ngắn
D. Tiểu thuyết
Câu 2: Đoạn trích “Trong lòng mẹ” thuộc chương số 
mấy của tác phẩm “Những ngày thơ ấu”?
A. Chương II
B. Chương III
C. Chương IV
D. Chương X Câu 3: Văn bản Trong lòng mẹ có sự kết hợp các 
phương thức biểu đạt nào dưới đây?
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm, nghị luận
D. Tất cả đều đúng Phiếu học tập 
 Người cô Chú bé Hồng
 Nội dung Tác động 
 Điệu bộ, cử Mục đích 
trong các lời của mỗi lời 
 chỉ / giọng chính của lời 
thoại của cô nói đó đến 
 điệu thoại
với bé Hồng bé Hồng
 b. Cuộc trò chuyện của bé Hồng và bà cô
 Người cô Chú bé Hồng
 Nội dung 
 Điệu bộ, cử Mục đích Tác động của 
 trong các lời 
 chỉ / giọng chính của lời mỗi lời nói đó 
 thoại của cô 
 điệu thoại đến bé Hồng
 với bé Hồng
 + Toan trả lời 
 “Hồng! Mày Cười, nói Châm chọc, 
 có 
 có muốn -> tỏ rõ sự nhục mạ, cố ý 
 + Cúi đầu 
 không?”; ngậm ngùi gieo rắc hoài 
 không đáp - 
 “Mấy lại thương xót nghi để Hồng 
 +Cười đáp lại 
 rằm hỏi đến thầy tôi, chập khinh miệt 
 không muốn 
 chứ”. chừng nói tiếp mẹ.
 vào vì mẹ sẽ 
 về b. Cuộc trò chuyện của bé Hồng và bà cô
 Lời nói, cử chỉ của bà cô Phản ứng của bé Hồng
* NT: Tương phản, tăng cấp * NT: Tăng cấp, lời văn dồn 
Bản chất bà cô là người đàn bà dập, sử dụng liên tiếp các ĐT 
độc ác, lạnh lùng, thâm hiểm, mạnh, hình ảnh so sánh thể 
xấu xa. hiện sinh động, chân thực diễn 
 biến tình cảm của bé Hồng: im 
 lặng nhẫn nhịn đau đớn bật 
 khóc, uất ức căm giận, tình 
 cảm trào dâng không kìm nén 
 được. 
 => Tác giả vạch trần, tố cáo, => Bé Hồng thông minh, nhạy 
 phê phán hạng người tàn cảm, tâm hồn sáng trong và 
 nhẫn đến khô héo cả tình máu giàu tình yêu thương mẹ, có 
 mủ trong xã hội thực dân nửa niềm tin mãnh liệt vào mẹ.
 phong kiến. 3. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
 1. Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của bé 
 Hồng khi thoáng thấy người ngồi trên xe giống 
 mẹ và khi nhận ra mẹ?
 2. Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ 
 thuật gì khi diễn tả cảm xúc của nhân vật trong 
 đoạn truyện này? 
 3. Em có nhận xét gì về tâm trạng nhân vật bé 
 Hồng lúc này? 3. Cuộc gặp gỡ giữa bé Hồng và mẹ
a) Lúc mới gặp mẹ
Thoáng thấy người ngồi trên xe Khi nhận ra mẹ
 giống mẹ
- Đuổi theo, gọi bối rối: Mợ ơi! - Thở hồng hộc, trán đẫm mồ 
 hôi.
 - Ríu chân khi trèo lên xe.
 - Òa khóc nức nở.
 Hành động vội vàng, tiếng Là phản ứng tự nhiên của đứa 
gọi cuống quýt bị dồn nén rất con lâu ngày được gặp mẹ. Em 
lâu bật ra thành tiếng thể hiện khóc vì mãn nguyện khác với 
niềm khao khát được gặp mẹ. giọt nước mắt xót xa, tủi hờn khi 
 nói chuyện với bà cô.