Bài giảng Ngữ Văn 6 - Đọc hiểu văn bản: Về thăm mẹ

 ĐỌC HIỂU VĂN BẢN VỀ THĂM MẸ
Có một nơi để về, đó là nhà.
Có những người để yêu thương, đó là gia đình.
Có được cả hai, đó là hạnh phúc. Văn bản 2:
VỀ THĂM MẸ Đinh Nam Khương
 Con về thăm mẹ chiều đông
 01
 Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà
 Mình con thơ thẩn vào ra
 Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi
 Chum tương mẹ đã đậy rồi
 02
 Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa
 Áo tơi qua buổi cày bừa
 Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm
 Đàn gà mới nở vàng ươm
 03
 Vào ra quanh một cái nơm hỏng vành
 Bất ngờ rụng ở trên cành
 Trái na cuối vụ mẹ dành phần con
 Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn 
 04
 Rưng rung từ chuyện giản đơn thường 
 ngày Tìm hiểu chung
 Cấu Tìm hiểu chi tiết
trúc bài 
 Luyện tập
 học
 Củng cố, mở rộng IUỂ. CTHÌUMN GH I
 1. Tác giả
- Đinh Nam Khương (1949-2018)
- Quê Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội. 
- Ông là phó chủ tịch Hội Đông y Mỹ Đức, Hà Nội, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
- Giải thưởng:
+ Giải A cuộc thi thơ 1981-1982 - Báo Văn nghệ
+ Tặng thưởng bài thơ hay nhất 1992 - Báo Văn nghệ Quân đội
+ Tặng thưởng chùm thơ hay nhất 2001 - Báo Văn nghệ
+ Giải B cuộc thi thơ Lục bát 2002-2003 I. Tìm hiểu chung
2. Văn bản Bố cục
 Con về thăm mẹ chiều đôngđông
Thể loại: Thơ lục bát 01
 Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhàkhông nhà P1: 
+ Dòng thơ: gồm các dòng lục Mình con thơ thẩn vào rara Hoàn cảnh người con về thăm mẹ
 Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơiòa
và dòng bát xen kẽ.
 Chum tương mẹ đã đậy rồirồi
 02
+ Vần: bài thơ được gieo vần Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưangồi mưa
đặc trưng cho thể lục bát Áo tơi qua buổi cày bừabừa
 Giờ còn lủn củn khoác hờ người rơm P2: 
+ Nhịp thơ: ngắt nhịp chẵn Hình ảnh người mẹ 
 Đàn gà mới nở vàng ươm
2/2/2 hoặc 4/4 03 trong cảm nhận của người con
 Vào ra quanh một cái nơm hỏng vànhvành
 Bất ngờ rụng ở trên cànhcành
 Trái na cuối vụ mẹ dành phần condành
 Nghẹn ngào thương mẹ nhiều hơn P3: 
 04
 hơn đơn Tình cảm của người con 
 Rưng rung từ chuyện giản đơn thường dành cho mẹ
 ngày PHIẾU Hoàn cảnh người con trở về thăm mẹ
 Thời gian Không gian
 HỌC 
 TẬP 
 1 . .
 Cảm nhận của em: Cảm nhận của em: 
 . .
 Đánh giá chung 
 PHIẾU Hoàn cảnh người con trở về thăm mẹ
 Thời gian Không gian
 HỌC - Chiều: là thời điểm gợi - Bếp chưa lên khói, mẹ không có nhà;
 nhiều cảm xúc nhớ Bếp lửa tượng trưng cho hơi ấm, 
 thương; cho mái nhà, gắn liền với hình ảnh 
 TẬP - Mùa đông: gợi cảm giác mẹ tần tảo, vun vén chăm lo cho gia 
 lạnh lẽo đình.
 -Trời đang yên vậy bỗng òa mưa rơi.
 1 Câu thơ có thể hiểu theo 2 cách :
 . Trời mưa ;
 . Gợi ra hình ảnh người con òa khóc 
 vì nhớ mẹ, thương mẹ.
 ➩Hoàn cảnh đặc biệt, là cơ hội để tác giả tĩnh tâm quan sát 
 ngôi nhà để hiểu thêm về mẹ, về cuộc đời mẹ. PHIẾU HỌC TẬP 2
 Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của người con
 1. Tìm và gạch, nhận xét về những hình ảnh, cảnh vật quanh ngôi nhà của mẹ.
 Chum tương mẹ đã đậy rồi
 ..
Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm ......
mưa 2. Chỉ ra và nêu tác dụng các biện pháp tu từ mà tác giả đã sử dụng trong khổ 
 Áo tơi qua buổi cày bừa thơ 2, 3.
Giờ còn lủn củn khoác hờ người ..
rơm Đàn gà mới nở vàng ươm ......
 ..
Vào ra quanh một cái nơm hỏng 
 ......
vành 3. Qua những hình ảnh ấy, ta cảm nhận được ở mẹ những phẩm chất tốt đẹp 
 Bất ngờ rụng ở trên cành nào?
Trái na cuối vụ mẹ dành phần con ..
 ......
 ..
 ...... PHIẾU HỌC TẬP 2
 Hình ảnh người mẹ trong cảm nhận của người con
 → Các sự vật quen thuộc, đời thường, gần gũi, gắn liền với mẹ 
 Chum tương mẹ đã đậy rồi
 hàng ngày.
Nón mê xưa đứng nay ngồi dầm 
mưa → Thậm chí nhiều sự vật còn có vẻ cũ kĩ, xấu xí, không trọn vẹn.
 Áo tơi qua buổi cày bừa - Nghệ thuật:
Giờ còn lủn củn khoác hờ người + Hình ảnh ẩn dụ "nón mê", "áo tơi" → gợi hình ảnh người mẹ 
 lam lũ, tảo tần.
rơm Đàn gà mới nở vàng ươm
 + Liệt kê: chum tương, nón mê, áo tơi,...
Vào ra quanh một cái nơm hỏng 
 + Nhân hóa nón mê xưa đứng nay ngồi dầm mưa, áo tơi khoác hờ 
vành
 người rơm.
 Bất ngờ rụng ở trên cành
 - Qua đó ta thấy được:
Trái na cuối vụ mẹ dành phần con
 + Mẹ rất chu đáo;
 + Mẹ tiết kiệm, giản dị, vất vả, tảo tần nuôi con khôn lớn;
 + Mẹ yêu thương con, dành tất cả những gì tốt đẹp cho con.
 ➩ Người mẹ tần tảo, hi sinh cho con mà quên bản thân mình. 2
 Tại sao người con lại có tâm 
 trạng như vậy?
1
 3
 Tâm trạng, cảm xúc người 
con như thế nào trong lần 
 Tình cảm Dấu ba chấm cuối dòng thơ “Nghẹn 
về thăm mẹ? Liệt kê các từ ngào thương mẹ nhiều hơn...” thể hiện 
ngữ chỉ tâm trạng, cảm của điều gì?
xúc đó? Xét về cấu tạo, 
những từ ngữ đó thuộc loại người con 
từ gì? dành cho 
 mẹ
 4
 Qua đó, em cảm nhận được tình 
 cảm của người con dành cho mẹ 
 như thế nào? 2 Người con có tâm trạng như vậy vì thấy được sự tảo tần, vất vả 
 của mẹ khi mọi thứ trong nhà đều do mẹ vun vén, khi nhìn thấy 
 mẹ lam lũ, vất vả, khi cảm nhận được tình yêu thương của mẹ.
 1
 3
Tâm trạng, cảm xúc: Tình cảm 
thơ thẩn, nghẹn ngào, 
 của người con 
rưng rưng (các từ láy). Dấu ba chấm cuối dòng thơ:
 dành cho mẹ + Ý muốn chỉ còn có rất 
 nhiều nghẹn ngào con chẳng 
 nói thành lời, chất chứa trong 
 4 lòng chẳng thể nói ra. 
 + Câu thơ như kéo dài những 
 Bài thơ hể hiện sự xúc động nghẹn niềm thương nỗi nhớ của 
 ngào, tình yêu thương, biết ơn dành cho người con dành cho mẹ.
 mẹ của tác giả. + Tạo khoảng lặng, dư âm 
 trong lòng độc giả. TNỔẾ G K
1. Nghệ thuật 2. Nội dung 3. Ý nghĩa
- Thể thơ lục bát ; Bài thơ bày tỏ tình cảm - Tình yêu thương bao la 
- Phối hợp hài hòa các của người con xa nhà của cha mẹ dành cho ta 
biện pháp tu từ: ẩn dụ, trong một lần về thăm thể hiện từ những điều 
liệt kê, nhân hóa; mẹ. bình dị, giản đơn nhất ;
- Từ láy đặc sắc. - Mỗi chúng ta cần biết 
 yêu thương, trân trọng, 
 biết ơn và hiếu thảo với 
 cha mẹ của mình. LUYỆN TẬP
Hình dung và tái hiện lại 
cảnh người con về thăm 
ngôi nhà của mẹ trong bài 
thơ bằng cách vẽ tranh 
minh họa hoặc miêu tả 
bằng lời văn. VẬN DỤNG
Tự viết bưu thiếp tặng mẹ! T h a n k y o u f o r 
w a t c h i n g