Bài giảng Ngữ Văn 6 - Thực hành đọc hiểu ca dao Việt Nam

 THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU
 CA DAO VIỆT NAM CẤU TRÚC BÀI HỌC
01 Tìm hiểu chung 03 Luyện tập
02 Tìm hiểu chi tiết 04 Củng cố, mở rộng Thi hát/đọc ca dao
 Nội dung thi: Mỗi nhóm lần lượt thay 
 phiên nhau hát hoặc đọc một bài ca dao về 
 chủ đề bất kì.
 Tiêu chí chấm điểm: Các nhóm mỗi lần 
 hát đúng nhạc/lời hoặc đọc đúng bài ca 
 dao sẽ được tính 10 điểm. Nếu hát/đọc 
 không chính xác về nhạc/lời sẽ không 
 được tính điểm. Nhóm nào có tổng điểm 
 cao hơn sẽ chiến thắng. Ca dao
 Một số Khănchủ đề thương thường nhớ gặp ai, 
Ca dao là một hình thức thơ ca dân gian trong ca dao Việt Nam
truyền thống lâu đời của dân tộc Việt Nam. Khăn rơi xuống đất.
 CaKhăn dao thươngvề tình yêu nhớ quê ai, 
 hương,Khăn đất vắt nước, lên con vai. người
Ca dao sử dụng nhiều thể thơ, trong đó nhiều CaKhăn dao về thương tình yêu đôi nhớ lứa ai,
bài viết theo thể lục bát. Mỗi bài ca dao ít 
nhất có hai dòng. Khăn chùi nước mắt.
 CaĐèn dao thanthương thân nhớ ai,
 Mà đèn không tắt.
Ca dao thể hiện các phương diện tình cảm, Ước gì sông rộng một 
trong đó có tình cảm gia đình. CaMắt dao châmthương biếm nhớ ai,
 gang
 Mắt ngủ không yên.
 Bắc cầuCa dải dao yếm về tình cho cảm chàng gia đình 
 Đêm qua em những lo 
 sang chơi
 phiền,
 Lo vì một nỗi không yên 
 một bề Công chanhư/ như núi núingất ngất trời trời
Nghĩa mẹnhư/ như nước nướcở /ngoài ở ngoàibiển/ ĐôngĐông biển 
ĐôngNúi caobiển/ rộng mênhmông mông
Cù Núilao chincao biểnchữghi/ lòngrộng conmênh ơi! mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi! Con ngườicó /có cố, cố,có/ông ôngcó ông
Như câycó có cội, cội,như/ nhưsông sông sôngcó nguồn có nguồn Anh emnào/ nào phải phảingười/ ngườixa xa /xa
Cùng chungbác bác mẹ mẹ,một/ mộtnhà nhàcùng nhà thâncùngthân 
thân.Yêu nhaunhư/ thểtay/ chânchân
AnhYêu em nhau hòa thuận,nhưhai thể/ thânthân tay vuichân, vầy
Anh em hòa thuận, hai thân vui 
vầy. Công cha như núi ngất trời Con người có cố, có ông Anh em nào phải người xa
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển ĐôngNhư cây có cội, như sông có Cùngnguồn chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
 Núi cao biển rộng mênh mông Yêu nhau như thể tay chân,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi! Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
 Đều viết bằng 
 thể thơ lục bát
 Cả 3 bài 
 ca dao
 Đều nói về 
 tình cảm 
 gia đình PHIẾU HỌC TẬP 1
 Đọc bài ca dao 1 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? Nói về điều 
gì? 
2. Em hiểu thế nào là công cha, nghĩa mẹ? 
3. Em hiểu gì về hình ảnh núi ngất trời và nước ở 
ngoài biển Đông? 
4. Như vậy, để diễn tả công lao trời biển của cha 
mẹ tác giả dân gian đã sử dụng nghệ thuật gì? 
Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó. 
5. Em hiểu cù lao chín chữ như thế nào? 
6. Câu cuối muốn nhắn nhủ với chúng ta điều gì? 
 PHIẾU HỌC TẬP 1
 Đọc bài ca dao 1 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? Nói về Bài ca dao là lời mẹ nói với con qua điệu hát ru. 
điều gì? Mẹ nói với con về: công lao của cha mẹ và bổn 
 phận của con trước công lao ấy.
2. Em hiểu thế nào là công cha, nghĩa mẹ? Công cha, nghĩa mẹ là công sinh thành và giáo 
 dưỡng của cha mẹ.
3. Em hiểu gì về hình ảnh núi ngất trời và Là những hình ảnh thiên nhiên vũ trụ rộng lớn, 
nước ở ngoài biển Đông? vĩnh hằng
4. Như vậy, để diễn tả công lao của cha mẹ Hình ảnh so sánh cụ thể, phù hợp: lấy cái to lớn 
tác giả dân gian đã sử dụng nghệ thuật gì? mênh mông, vô tận để so sánh với công lao cha mẹ
Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó. => Khẳng định công lao cha mẹ vô cùng to lớn.
5. Em hiểu cù lao chín chữ như thế nào? Chín chữ cù lao nói về công lao cha mẹ nuôi con 
 vất vả nhiều bề
6. Câu cuối muốn nhắn nhủ với chúng ta Ghi tạc công ơn trời biển của cha mẹ mà đền đáp, 
điều gì? làm tròn bổn phận của mình PHIẾU HỌC TẬP 2
 Đọc bài ca dao 2 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? Nói về 
điều gì? 
2. Từ có xuất hiện mấy lần trong văn bản? 
Điệp ngữ có mang hiệu quả nghệ thuật như 
thế nào? 
3. Em hiểu gì về hình ảnh cây có cội, sông có 
nguồn? 
4. Chỉ ra và nêu tác dụng của hình ảnh so 
sánh xuất hiện trong bài ca dao. 
5. Bài ca dao muốn nhắn nhủ với chúng ta 
điều gì? 
 PHIẾU HỌC TẬP 2
 Đọc bài ca dao 2 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? Đây có thể là lời của ông bà, cha mẹ nói với con cháu, 
Nói về điều gì? cũng có thể là lời tâm sự của mọi người với nhau. Bài ca 
 dao nói về tình cảm đối với tổ tiên, nguồn cội.
2. Từ có xuất hiện mấy lần trong văn Chữ "có" được điệp lại bốn lần tạo nhịp điệu cho bài thơ và 
bản? Việc lặp lại từ có mang lại hiệu khẳng định một chân lí, một sự thật hiển nhiên rằng mọi 
quả nghệ thuật như thế nào? người, mọi vật đều có nguồn gốc.
3. Chỉ ra và nêu tác dụng của hình Cây thì có cội có gốc, sông thì có nguồn. Nhờ có gốc 
ảnh so sánh xuất hiện trong bài ca bền rễ sâu mà cành lá mới xanh tươi, đơm hoa kết trái. 
dao. Nhờ có nguồn mà sông mới có nước không bao giờ 
 cạn. Con người cũng vậy, phải "có cố, có ông", có tổ 
 tiên, ông bà mới có cha mẹ, con cháu. => Hình ảnh so 
 sánh giúp cho ý thơ trở nên giản dị, dễ hiểu.
4. Bài ca dao muốn nhắn nhủ với Con cháu phải biết ghi nhớ công ơn của tổ tiên, ông 
chúng ta điều gì? bà; phải thủy chung, không được vong ơn bội nghĩa PHIẾU HỌC TẬP 3
 Đọc bài ca dao 3 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? Nói về 
điều gì? 
2. Từ có xuất hiện mấy lần trong văn bản? 
Điệp ngữ có mang hiệu quả nghệ thuật như 
thế nào? 
3. Tình cảm anh em trong một gia đình được 
diễn tả qua những chi tiết, hình ảnh nào? 
4. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ 
thuật được sử dụng trong bài ca dao. 
5. Bài ca dao muốn nhắn nhủ với chúng ta 
điều gì? PHIẾU HỌC TẬP 3
 Đọc bài ca dao 3 và trả lời các câu hỏi sau:
1. Bài ca dao là lời của ai nói với ai? 
 Đây có thể là lời của ông bà, cha mẹ nói với con 
Nói về điều gì?
 cháu, cũng có thể là lời tâm sự của anh em với 
 nhau. Bài ca dao nói về tình cảm anh em trong gia 
 đình.
2. Có người cho rằng “người xa” là 
 Người xa ở đây được hiểu là người ngoài.
người ở xa, ý kiến của em như thế 
nào?
3. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện - Điệp từ " Cùng" nhấn mạnh sự gắn bó về nguồn 
pháp nghệ thuật được sử dụng trong gốc máu mủ, ruột thịt.
bài ca dao. - So sánh " Tình cảm anh em - tay chân " biểu thị 
 sự gần gũi ko thể tách rời.
4. Bài ca dao muốn nhắn nhủ với Anh em một nhà cùng do cha mẹ sinh ra vậy nên 
chúng ta điều gì? phải sống hoà thuận, yêu thương gắn bó, đoàn kết 
 tương thân, tương ái với nhau để cha mẹ được an 
 tâm và vui lòng. PHIẾU VÒNG MẢNH GHÉP
 Sau khi tìm hiểu về 3 bài ca dao, em hãy suy nghĩ và trả lời các câu hỏi sau:
1. Vẻ đẹp tâm hồn người Việt được thể hiện 
như thế nào trong ba bài ca dao trên? 
2. Từ những lời nhắn nhủ trong các bài ca 
dao, em dự định làm gì để thể hiện tình cảm 
với người thân trong gia đình? Hãy kể ra 1-3 
việc làm của em. 
3. Tìm và ghi lại các bài ca dao khác cũng viết 
về chủ đề tình cảm gia đình. 
 PHIẾU VÒNG MẢNH GHÉP
 Sau khi tìm hiểu về 3 bài ca dao, em hãy suy nghĩ và trả lời các câu hỏi sau:
1. Vẻ đẹp tâm hồn người Việt được thể hiện Vẻ đẹp tâm hồn người Việt:
như thế nào trong ba bài ca dao trên? - Trân trọng, đề cao nguồn cội, tình cảm;
 - Sống ân nghĩa, thủy chung.
2. Từ những lời nhắn nhủ trong các bài ca Tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng 
dao, em dự định làm gì để thể hiện tình cảm nhất đối với mỗi con người. Chúng ta cần 
với người thân trong gia đình? Hãy kể ra 1-3 biết trân trọng, vun đắp tình cảm ấy ngày 
việc làm của em. càng sâu sắc, bền chặt.
3. Tìm và ghi lại các bài ca dao khác cũng viết - Công cha như núi Thái Sơn,
về chủ đề tình cảm gia đình. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
 Một lòng thờ mẹ kính cha,
 Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
 - Khôn ngoan đá đáp người ngoài
 Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
 - . TỔNG KẾT
 NGHỆ NỘI 
 THUẬT DUNG
- Thể thơ lục bát Tình cảm đối với ông bà, 
 cha mẹ, anh em và tình 
 cảm của ông bà, cha mẹ 
 - Âm điệu tha thiết đối với con cháu luôn là 
 những tình cảm sâu 
 nặng thiêng liêng nhất 
 - Phép so sánh, điệp 
 trong đời sống mỗi con 
 ngữ
 người. LUYỆN TẬP
 Em hãy viết đoạn văn khoảng 7 câu nêu 
cảm nhận của em về bài ca dao mà em yêu 
 thích nhất. CỦNG CỐ, MỞ RỘNG Trân trọng cảm ơn!