Giáo án Khoa học tự nhiên 9 - Tuần 16 - Năm học 2024-2025 - Ngô Thị Thế

 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 Ngày 24/12/2024 24/12/2024
 Ngày soạn Ngày 
 TT tiết theo TKB 1 2
 20/11/2024 dạy
 Lớp 9A 9A
 TUẦN 16 - TIẾT 62+63 
 Chủ đề 7: Giới thiệu về chất hữu cơ.
 Hydrocacbon và nguồn nhiên liệu
 Bài 19. GIỚI THIỆU VỀ HỢP CHẤT HỮU CƠ 
 Thời gian thực hiện: 02 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Nêu được khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ.
- Nêu được khái niệm công thức phân tử, công thức cấu tạo và ý nghĩa của nó; đặc 
điểm cấu tạo hợp chất hữu cơ.
- Phân biệt được chất vô cơ hay hữu cơ theo công thức phân tử.
- Trình bày được sự phân loại sơ bộ hợp chất hữu cơ gồm hydrocarbon và dẫn xuất 
của hydrocarbon.
2. Về năng lực
2.1 Năng lực chung
 - Tự chủ và tự học: Chủ động, tự tìm hiểu về khái niệm hợp chất hữu cơ, công 
 thức cấu tạo và công thức phân tử
- Giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của 
GV trong khi thảo luận, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia và 
trình bày báo cáo;
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải quyết vấn đề kịp thời với các thành viên trong 
nhóm để thảo luận hiệu quả, giải quyết các vấn đề trong bài học và hoàn thành các 
nhiệm vụ học tập.
2.2 Năng lực khoa học tự nhiên
 - Năng lực nhận biết khoa học tự nhiên: Nêu được khái niệm hợp chất 
hữu cơ, hoá học hữu cơ; Phân biệt được chất vô cơ hay hữu cơ theo công 
thức phân tử; Phân loại được hợp chất hữu cơ. 
 - Năng lực tìm hiểu tự nhiên: Quan sát được một số hợp chất hữu cơ trong 
tự nhiên như các loại lương thực, thực phẩm, đồ dùng trong gia đình, ...
 - Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Nêu được một số ví dụ về hợp chất 
hữu cơ có ở xung quanh ta và ứng dụng của nó trong đời sống.
3. Về phẩm chất
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 1 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 - Chăm chỉ, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân 
để tìm hiểu về khái niệm hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ.
 - Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện 
nhiệm vụ khi được GV và bạn cùng nhóm phân công.
 - Trung thực, cẩn thận trong trình bày kết quả học tập của cá nhân và 
của nhóm.
 II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy chiếu, bảng nhóm;
- Tranh phóng Bảng 22.1 SGK, trang 106, Hình 22.2, trang 105, SGK.
- Một số hình ảnh: bếp gas, can rượu, chai giấm, phân bón.
- Video một số phân tử hợp chất hữu cơ: 
 - Bộ dụng cụ lắp ghép mô hình phân tử hợp chất hữu cơ.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Hoạt động 1: Khởi động
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, ôn tập nội dung bài đã học, dẫn dắt 
giới thiệu vấn đề
b) Nội dung: 
Nhận biết được ứng dụng của một số hợp chất hữu cơ trong thực tiễn, từ đó xác 
định được vấn đề của bài học
c) Sản phẩm: 
Chất vô cơ: CaCO3, NaHCO3,CaO, HCl, KOH, Cu(OH)2, SO3.
Chất hữu cơ : CH4, , C2H4, C6H5Br, CH3COONa.
d) Tổ chức thực hiện:
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
 Giao nhiệm vụ: 
 - Nhiệm vụ 1: Giáo viên: đưa một số CTHH các 
 chất CH4, NaHCO3, C2H4, C6H5Br, CaCO3, 
 CH3COONa, CaO, HCl, KOH, Cu(OH)2, SO3. Yêu 
 cầu HS chọn các hợp chất vô cơ đã học. Các hợp 
 chất còn lại thuộc hợp chất gì ?
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 2 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 Nhiệm vụ 2: 
 Quan sát hình 19.1 và chỉ ra loại thực phẩm nào 
 giàu chất đạm, chất béo, chất bột đường, vitamin. 
 Chất đạm, chất béo, chất bột đường, vitamin là các 
 loại hợp chất hữu cơ. Vậy hợp chất hữu cơ là gì?
 + Trả lời đúng được nhận +1.
 Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
 Hs thảo luận nhóm hoàn thành câu hỏi giáo viên 
 đưa ra
 Báo cáo, thảo luận: HS tham gia trò chơi và 
 xem hình đã ghép để trả lời câu hỏi.
 Giáo viên nhận xét câu trả lời của học sinh và dẫn 
 dắt vào bài học mới.
 Chốt lại và đặt vấn đề vào bài
 GV dẫn dắt vào bài mới: Khí gas, rượu, giấm và 
 phân bón đều là các hợp chất hữu cơ. Hợp chất 
 hữu cơ đóng vai trò thiết yếu cho sự sống phát 
 triển. Số lượng hợp chất hữu cơ lớn hơn rất nhiều 
 số lượng chất vô cơ và được ứng dụng trong hầu 
 hết các lĩnh vực phục vụ đời sống con người. Hợp 
 chất hữu cơ là gì và có gì khác biệt về cấu tạo so 
 với hợp chất vô cơ? cùng tìm hiểu về bài học hôm 
 nay
2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1: Trình bày khái niệm hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ
a) Mục tiêu: 
- Nêu được khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ.
- Phân biệt được chất vô cơ hay hữu cơ theo công thức phân tử.
Nội dung: 
- Học sinh quan sát CTCT methane, propane, ethylene rút ra được khái niệm 
hydrocarbon, alkane.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 3 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
b) Sản phẩm: 
 1. Trong hợp chất hữu cơ luôn có nguyên tố carbon nên khi đốt cháy các hợp 
 chất hữu cơ đều tạo ra khí CO2. Mà khí CO2sục vào nước vôi trong làm dung 
 dịch bị vẩn đục do có phản ứng:
 CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3↓ + H2O
 2. Thành phần chính của bánh mì là tinh bột và đường. Vì vậy, khi đun nóng 
 bánh mì ở nhiệt độ cao thì bánh mì chuyển sang màu đen do các phản ứng phân 
 hủy tinh bột và đường tạo thành carbon (C).
 3. Hợp chất hữu cơ là hợp chất của carbon (trừ CO, CO2, muối carbonate, )
 → Hợp chất hữu cơ: C3H8O, C2H4, C6H12O6.
 4. Giống nhau: Trong thành phần phân tử đều có hai nguyên tố là C và H
 Khác nhau: Ngoài C và H, một số HCHC còn có các nguyên tố khác như O, 
N, Cl, . . .
Hợp chất hữu cơ chia làm 2 loại:
 + Nhóm hydrocarbon: C2H6, C2H4.
 + Nhóm dẫn xuất của hydrocarbon: C2H6O, C2H3Cl.
 c) Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
 Giao nhiệm vụ: I. Khái niệm hợp chất hữu cơ và 
 hóa học hữu cơ
 Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học 
 - Thành phần nguyên tố của các phân 
 tập: tử chất hữu cơ đều chứa nguyên tố 
 - GV giới thiệu công thức phân tử carbon.
 tương ứng với các chất: khí gas, rượu, 1. Khái niệm hợp chất hữu cơ: Hợp 
 giấm và phân bón. chất của carbon là hợp chất hữu cơ 
 (trừ CO, CO2, muối carbonate,...). 
 2. Phân loại hợp chất hữu cơ
 Dựa vào thành phần phân tử hợp chất 
 hữu cơ chia làm 2 loại
 HỢP 
 CHẤ
 T 
 HydrocarboHỮU Dẫn xuất của 
 n CƠ hydrocarbon
 Phân tử chỉ Trong phân tử, 
 .Kháigồm niệm hai hoá học hữungoài cơ: nguyên Hoá học tố 
 hữunguyên cơ là ngànhtố là hoá tốhọc carbon chuyên còn có 
 nghiêncarbon cứu và về các hợpnguyên chất hữu tố khác cơ. 
 hydrogen. như O, N, Cl,... 
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS NguyễnVí Chuyêndụ: CH Mỹ4, - An Lãovà thường có H. 4
 C2H4, Ví dụ: C2H6O, 
 C6H6, C2H5O2N. Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
- Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu HS thảo 
luận theo cặp đôi:
Trả lời câu hỏi sau
1. Quan sát công thức của các hợp chất 
hữu cơ phổ biến và cho biết đặc điểm 
chung về thành phần nguyên tố của các 
phân tử chất hữu cơ.
2. Nêu khái niệm hợp chất hữu cơ, hoá 
học hữu cơ.
- Nhiệm vụ 2: Yêu cầu cá nhân HS thảo 
luận cặp đôi vận dụng trả lời câu hỏi 
trong SGK trang 97, 98.
 1. Vì sao sản phẩm thu được khi đốt 
 cháy các hợp chất hữu cơ luôn làm 
 nước vôi trong (Ca(OH)2) bị vẩn đục?
 2. Bánh mì chuyển sang màu đen khi 
 bị đun nóng ở nhiệt độ cao (hình bên). 
 Giải thích hiện tượng trên.
 3. Chỉ ra các hợp chất hữu cơ trong 
 những hợp chất sau: C3H8O, CaCO3, 
 C2H4, NaCl, C6H12O6.
 4. Các hợp chất hữu cơ sau: C2H6, 
 C2H6O, C2H4, C2H3Cl, có gì giống và 
 khác nhau trong thành phần phân tử ?. 
 Từ đó hãy phân loại hợp chất hữu cơ
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 5 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 - GV giới thiệu một sản phẩm của 
 ngành hóa học hữu cơ
 Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ
 - HS thực hiện yêu cầu. GV khuyến 
 khích học sinh hợp tác với nhau khi 
 thực hiện nhiệm vụ học tập. 
 Báo cáo kết quả: 
 - Gọi 1 nhóm đại diện trình bày kết quả. 
 Các nhóm khác bổ sung
 - GV kết luận về nội dung kiến thức mà 
 các nhóm đã đưa ra.
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu đặc điểm cấu tạo hợp chất hữu cơ
a) Mục tiêu: 
 - Nêu được đặc điểm cấu tạo hợp chất hữu cơ.
b) Nội dung:
 – GV cho học tìm hiểu:
GV yêu cầu cá nhân HS quan sát các công thức cấu tạo và trả lời các câu hỏi sau:
 1. Liên kết hoá học trong hợp chất hữu cơ chủ yếu là loại liên kết nào? 
 2. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, các nguyên tố: C, H, O có hoá trị mấy?
 3. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, mạch carbon được hình thành do đâu? Có 
 mấy dạng mạch carbon? 
 4. Trật tự liên kết giữa các phân tử?
c) Sản phẩm: Sản phẩm đáp án câu trả lời
 1. Có thể lắp được 2 mô hình 
 2. Liên kết hoá học trong hợp chất hữu cơ chủ yếu là loại liên kết cộng hoá trị.
 3. Trong phân tử hợp chất hữu cơ, carbon luôn có hoá trị IV, hydrogen có hoá 
 trị I, oxygen có hoá trị II. 
 4. Các nguyên tử carbon có thể liên kết trực tiếp với nhau để tạo thành các dạng 
 mạch carbon khác nhau: mạch hở không phân nhánh, mạch hở phân nhánh, 
 mạch vòng.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 6 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 5. Có thể lắp được 2 mô hình khác nhau:
 Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có công thức phân tử C2H6O
d) Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Giao nhiệm vụ: II. Tìm hiểu đặc điểm cấu tạo 
GV giới thiệu: Thành phần phân tử hợp chất hợp chất hữu cơ
hữu cơ nhất thiết phải chứa nguyên tố carbon, 1. Hóa trị và liên kết giữa các 
thường có các nguyên tố như hydrogen, nguyên tử
oxygen, nitrogen, chlorine, sulfur,... – Trong các hợp chất hữu cơ, liên 
- GV chia lớp làm 4 nhóm kết giữa các nguyên tử chủ yếu là 
- Xác định hoá trị của C trong methane và liên kết cộng hoá trị, hoá trị của 
methylic alcohol. carbon luôn là IV, hydrogen là I, 
 oxygen là II,...
 |
 Carbon: C 
 |
 Hydrogen: H Oxygen: 
 O 
- Xác định số liên kết của nguyên tử carbon, 
hydrogen và oxygen trong phân tử methylic 2. Mạch carbon
alcohol. – Mạch hở, không phân nhánh
 – Mạch hở, phân nhánh
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 7 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 – Mạch vòng
GV yêu cầu cá nhân HS quan sát các công thức 
cấu tạo và trả lời các câu hỏi sau:
 3. Trật tự liên kết giữa các 
 1) Lắp mô hình phân tử hợp chất hữu cơ có 
 nguyên tử trong phân tử
 công thức phân tử C2H6
 2) Dựa vào mô hình mô tả góp chung Mỗi hợp chất hữu cơ có 
 electron của một số nguyên tử Hình 19.5 một trật tự liên kết xác định 
 SGK/tr.98. Em hãy cho biết liên kết hoá học 
 giữa các nguyên tử trong phân 
 trong hợp chất hữu cơ chủ yếu là loại liên kết 
 nào? tử. Sự thay đổi trật tự liên kết 
 giữa các nguyên tử sẽ làm thay 
 đổi tính chất của hợp chất hữu 
 cơ.
 3) Trong phân tử hợp chất hữu cơ, các 
 nguyên tố: C, H, O có hoá trị mấy?
 4) Đọc phần 2 trong SGK/tr 99. Trong 
 phân tử hợp chất hữu cơ, mạch carbon được 
 hình thành do đâu? Có mấy dạng mạch 
 carbon? 
- GV lưu ý với HS: Mỗi hợp chất hữu cơ có 
một trật tự liên kết xác định giữa các nguyên tử 
trong phân tử.
 5) Yêu cầu làm việc nhóm, phát mỗi nhóm 
 một hộp mô hình lắp ráp nguyên tử. Các 
 nhóm có 2 phút lặp ráp các CTCT có thể có 
 của hợp chất có CTPT là C2H6O
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 8 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
Gv: giải thích CTCT của hai chất trên: Ethylic 
alcohol và dimethyl ether khác nhau về trật tự 
liên kết là nguyên nhân gây nên sự khác nhau 
về tính chất của chúng
 C2H6O
Gv: Yêu cầu HS nhận xét về trật tự liên kết 
giữa các nguyên tử trong phân tử?
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện 
nhiệm vụ theo yêu cầu của GV
Báo cáo kết quả: GV gọi một số HS trả 
lời các câu hỏi.
GV: Nhận xét chung về kết quả thực hiện 
nhiệm vụ của HS.
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu công thức phân tử và công thức cấu tạo 
a) Mục tiêu: 
- Nêu được khái niệm công thức phân tử, công thức cấu tạo và ý nghĩa của nó; đặc 
điểm cấu tạo hợp chất hữu cơ.
b) Nội dung: 
- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm tìm hiểu khái niệm công thức phân tử, công 
thức cấu tạo và ý nghĩa của nó.
- Bài tập vận dụng:
Câu 4/SGK tr 101: Chọn ý kiến đúng trong hai ý kiến sau. Giải thích.
(a) Ứng với một công thức cấu tạo có thể có nhiều công thức phân tử.
(b) Ứng với một công thức cấu tạo chỉ có một công thức phân tử.
Câu 5/SGK tr 101: Khi đun bếp củi, khói thoát ra có chứa một lượng nhỏ 
formaldehyde. Đây là một trong những nguyên nhân làm cho khói bếp củi có tính 
sát trùng. Công thức phân tử của formaldehyde là CH2O. Hãy viết công thức cấu 
tạo của formaldehyde.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 9 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
c) Sản phẩm: 
 Phiếu học tập 
 Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau:
 Thành phần Số lượng nguyên tử của 
 Công thức phân tử
 nguyên tố mỗi nguyên tố trong phân tử
 C6H6 C, H 6C, 6H
 C2H4 C, H 2C, 4H
 C6H12O6 C, H, O 6C, 12H, 6O
 CH3Cl C, H, Cl 1C, 3H, 1Cl
 Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công thức câu tạo thu gọn của các 
 chất có công thức phân tử sau 
 Công thức phân Công thức cấu tạo dạng Công thức cấu tạo dạng 
 tử đầy đủ thu gọn
 CH4
 CH4
 Methane
 C3H8
 CH3-CH2-CH3
 CH4O
 CH3-OH
 C2H5Cl
 CH3-CH2-Cl
 Câu 4/SGK/trang 101:
 Ý đúng là (b)
 Giải thích: Khi biết công thức cấu tạo ngoài việc xác định được trật tự liên kết 
 thì chúng ta cũng đếm được số lượng nguyên tử để xác định được công thức 
 phân tử.
 Câu 5/SGK tr 101: Công thức cấu tạo của formaldehyde
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 10 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 d) Tổ chức thực hiện: 
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Giao nhiệm vụ: I. Tìm hiểu công thức 
- Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm. phân tử và công thức cấu 
GV sử dụng bài tập mà HS vừa làm để giới thiệu: tạo 
benzene có công thức phân tử là C 6H6, glucose có Công thức phân tử là công 
công thức phân tử là C6H12O6, ethylene có công thức cho biết thành phần 
thức phân tử là C2H4, methyl chloride có công thức nguyên tố và số lượng 
phân tử là CH3Cl. nguyên tử của mỗi nguyên 
* Thử thách 1: GV yêu cầu cá nhân HS hoàn tố trong phân tử.
thành bài tập: Công thức phân tử của hợp 
Câu 1: Hoàn thành thông tin trong bảng sau: chất hữu cơ thường được 
 Số lượng nguyên tử viết theo thứ tự C, H, O, 
 Thành 
 Công thức của N,...
 phần 
 phân tử mỗi nguyên tố 
 nguyên tố Ví dụ: CH4, C2H6O, 
 trong phân tử
 C3H9N,...
 C6H6 - Công thức cấu tạo là công 
 C2H4 thức cho biết trật tự liên kết 
 và cách thức liên kết giữa 
 C H O
 6 12 6 các nguyên tử trong phân 
 CH3Cl tử.
Từ đó rút ra khái niệm công thức phân tử? CTCT cho biết:
+ Thử thách 2: + Thành phần của phân 
- GV giới thiệu khái niệm công thức cấu tạo tử 
(SGK, trang 104). + Trật tự liên kết giữa 
- GV hướng dẫn HS quan sát và phân tích sự khác các nguyên tử trong phân 
biệt của công thức phân tử và công thức cấu tạo tử.
qua các ví dụ sau:
 Công Công thức cấu Công thức 
 thức phân tạo dạng đầy cấu tạo 
 tử đủ dạng thu 
 gọn
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 11 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 C2H6
 C2H4
Từ đó rút ra khái niệm công thức cấu tạo?
Yêu cầu học sinh vận dụng hoàn thành bài tập sau: 
Câu 2: Hãy viết công thức cấu tạo đầy đủ và công 
thức câu tạo thu gọn của các chất có công thức 
phân tử sau 
 Công thức phân Công thức Công 
 tử cấu tạo thức 
 dạng đầy cấu tạo 
 đủ dạng 
 thu gọn
 CH4
 C3H8
 CH4O
 C2H5Br 
Trả lời các câu hỏi bài tập 4,5/ SGK Trang 101 
giáo viên đặt ra.
+ GV: Lưu ý với HS cách viết công thức phân tử: 
thường được viết theo thứ tự C, H, O, N, 
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: 
Thảo luận theo nhóm, xác định đâu là công thức 
phân tử, đâu là công thức cấu tạo.
+ Viết các công thức cấu tạo dạng đầy đủ dưới 
dạng thu gọn.
+ So sánh công thức phân tử của: hợp chất 2 và 3; 
hợp chất 5 và 6. 
GV quan sát, hỗ trợ các nhóm khi cần thiết.
Sau 5 phút, GV kiểm tra kết quả của học sinh
Báo cáo kết quả: 
- Mời các nhóm lên trình bày
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 12 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 - Cho Hs các nhóm báo cáo kết quả
 - Nhóm khác nhận xét, bổ sung phần trình bày của 
 nhóm bạn
 - GV thực hiện: 
 + Nhận xét chung về kết quả làm việc của các 
 nhóm. 
 + Đưa đáp án đúng.
 + Lưu ý: Mỗi công thức phân tử có thể có một 
 hoặc nhiều công thức cấu tạo do trật tự sắp xếp 
 giữa các nguyên tử khác nhau.
3.Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể.
b) Nội dung: GV cho học sinh làm việc cá nhân và trả lời một số câu hỏi trắc nghiệm 
dưới hình thức cho chơi rung chuông vàng.
c) Sản phẩm: 1-C, 2-A, 3-A, 4-C, 5-B, 6-C, 7-D, 8-D, 9-B, 10-D.
d) Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
 Giao nhiệm vụ: 1-C, 2-A, 3-A, 4-C, 5-B, 6-C, 7-D, 8-
 - GV trình chiếu câu hỏi, học sinh sử D, 9-B, 10-D.
 dụng bảng A, B, C, D để trả lời
 - Luật chơi:
 Có 10 câu hỏi. Mỗi câu sẽ có thời gian 
 suy nghĩ và trả lời là 10 giây, trả lời 
 bằng cách đưa bảng chữ cái lên sau khi 
 hết thời gian. Thí sinh nào có tổng số 
 điểm nhiều nhất sau 10 câu hỏi sẽ là thí 
 sinh chiến thắng cuộc thi rung chuông 
 vàng.
 Câu 1. Chất hữu cơ là
 A. Hợp chất khó tan trong nước.
 B. Hợp chất của cacbon và một số 
 nguyên tố khác trừ N, Cl, O.
 C. Hợp chất của cacbon trừ CO, CO2, 
 H2CO3, muối carbonate kim loại.
 D. Hợp chất có nhiệt độ sôi cao.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 13 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
Câu 2. Thành phần các nguyên tố trong 
hợp chất hữu cơ
 A. nhất thiết phải có carbon, thường 
 có H, hay gặp O, N sau đó đến 
 halogen, S, P...
 B. gồm có C, H và các nguyên tố 
 khác.
 C. bao gồm tất cả các nguyên tố trong 
 bảng tuần hoàn.
 D. thường có C, H hay gặp O, N, sau 
 đó đến halogen, S, P.
Câu 3. Trong thành phần phân tử hợp 
chất hữu cơ nhất thiết phải có nguyên tố
 A. carbon. B. hydrogen. 
 C. oxygen.D. nitrogen.
Câu 4. Chất nào sau đây không thuộc 
loại chất hữu cơ ?
 A. CH3Cl.B. CH 4. 
 C. CO.D. CH 3COONa.
Câu 5. Dãy các hợp chất nào sau đây là 
hợp chất hữu cơ?
 A. CH4, C2H6, CO2. B. 
C6H6, CH4, C2H5OH.
 C. CH4, C2H2, CO. D. 
C2H2, C2H6O, BaCO3.
Câu 6. Nhóm các chất đều gồm các hỗn 
hợp hữu cơ là
 A. K2CO3, CH3COOH, C2H6, 
 C2H6O.
 B. C 6H6, Ca(HCO3)2, C2H5Cl, 
 CH3OH.
 C. CH 3Cl, C2H6O, C3H8, 
CH3COONa.
 D. C2H4, CH4, C3H7Br, CO2.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 14 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 Câu 7. Công thức cấu tạo của một 
 chất
 A. chỉ cho biết thành phần của phân 
 tử.
 B. cho biết số lượng nguyên tử của 
 mỗi nguyên tố trong phân tử.
 C. cho biết nguyên tố hoá học trong 
 phân tử.
 D. cho biết trật tự liên kết và cách 
 thức liên kết giữa các nguyên tử trong 
 phân tử.
Câu 8. Công thức cấu tạo dưới đây là 
của hợp chất nào?
 A. C2H4Br. B. CH3Br. 
 C. C2H5Br2. D. C2H5Br.
Câu 9. Rượu ethylic alcohol có công 
thức là
 A. CH3OH.B. C 2H5OH. 
 C. CH3ONa.D. C 2H5ONa.
Câu 10. Trong các chất sau: CH4, CO2, 
C2H4, Na2CO3, C2H5ONa có
 A. 1 hợp chất hữu cơ và 4 hợp chất 
vô cơ.
 B. 2 hợp chất hữu cơ và 3 hợp chất 
 vô cơ.
 C. 4 hợp chất hữu cơ và 1 hợp chất 
 vơ cơ.
 D. 3 hợp chất hữu cơ và 2 hợp chất 
 vô cơ.
HS thực hiện nhiệm vụ
Báo cáo kết quả:
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 15 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 - Cho cả lớp trả lời; mời đại diện giải 
 thích;
 GV kết luận về nội dung kiến thức.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
 a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể.
 b. Nội dung: Học sinh tìm hiểu bài tập Xác định được công thức phân tử hợp 
 chất hữu cơ.
 c. Sản phẩm: BTVN của học sinh.
Câu 2: Gọi CT tổng quát của hợp chất hữu cơ A, có 2 nguyên tố là CxHy
 3 5,4
 nA 0,1 mol; nH O 0,3 mol
 30 2 18
 t0
PTHH: 4CxHy + (4x + y)O2  4xCO2 + 2yH2O
 4 4x + y 4x 2y mol
 0,1 0,3 mol
 4 2y
Từ phương trình ta có tỉ lệ: ⇒ y = 6.
 0,1 0,3
Mặt khác: MA = 12x + y = 30
Thay y = 6 vào ta có x = 2. Vậy công thức của A là C2H6
Câu 3: Gọi CTPT của anethol là: CxHyOz ⇒ 12x + y + 16z = 148
 12x
%C = .100% = 81,08% ⇒ x = 10
 12x y 16z
 y
%H = .100% = 8,1% ⇒ y = 12
 12x y 16z
 148 12.10 12
⇒ z = = 1
 16
⇒ Công thức phân tử của anetol là: C10H12O
%O = 100% – 73,17% – 7,31% = 19,52%.
Câu 4. Đặt công thức phân tử của eugenol có dạng: CxHyOz.
Ta có:
 %m %m %m 73,17 7,31 19,52
 x : y : z C : H : O : : 6,0975 : 7,31:1,22 5 : 6 :1
 12 1 16 12 1 16
Vậy công thức đơn giản nhất của eugenol là: C5H6O.
CxHyOz = (C5H6O)n.
Phân tử khối của eugenol là 164.
 (12.5 + 6 + 16).n = 164 → n = 2.
Vậy công thức phân tử của eugenol là: C10H12O2.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 16 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
d. Tổ chức thực hiện
 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Giao nhiệm vụ: 
Câu 1: - Tên đầy đủ của gas là khí đốt 
hóa lỏng, viết tắt là LPG (Liqid Petrolium 
gas). Gas là hỗn hợp của các chất 
Hydrocacbon, trong đó thành phần chủ 
yếu là khí Propane (C3H8), Butane 
(C4H10) và một số thành phần khác. Hãy 
viết CTCT của C3H8 và C4H10.
Hs viết CTCT của 2 chất trên.
Câu 2: Phân tử hợp chất hữu cơ A có 
hai nguyên tố. Khi đốt cháy 3 g chất 
A thu được 5,4 g H2O. Hãy xác định 
công thức phân tử của A, biết khối 
lượng mol của A là 30 g.
Câu 3. Từ tinh dầu hồi, người ta tách được 
anethol, một chất thơm được dùng để sản 
xuất kẹo cao su. Anethol có khối lượng 
mol phân tử bằng 148g/mol. Phân tích 
nguyên tố cho thấy anethol có %C = 
81,08%; %H = 8,1%; còn lại là oxygen. 
Xác định công thức phân tử của anethol?
Câu 4. Eugenol là thành phần chính trong 
tinh dầu đinh hương hoặc tinh dầu hương 
nhu. Chất này được sử dụng làm chất diệt 
nấm, dẫn dụ côn trùng. Phân tích phần trăm 
khối lượng các nguyên tố cho thấy, 
eugenol có 73,17% carbon; 7,31% 
hydrogen, còn lại là oxygen. Lập công thức 
phân tử của eugenol, biết rằng kết quả phân 
tích phổ khối lượng cho thấy phân tử khối 
của eugenol là 164.
Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ: HS 
thực hiện nhiệm vụ , giáo viên đưa ra 
hướng dẫn cần thiết
Báo cáo kết quả: HS báo cáo kết 
quả, trả lời câu hỏi.
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 17 Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 9A Năm học: 2024 - 2025
 Kết luận, nhận định: Nhận xét ý thức 
 làm bài của HS, nhắc nhở những HS 
 không nộp bài hoặc nộp bài không 
 đúng qui định (nếu có).
 - Dặn dò HS những nội dung cần học ở 
 nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
*Hướng dẫn về nhà
- Học sinh về nhà học bài, làm bài tập trong SBT 
- Coi trước bài mới
 GV: Ngô Thị Thế - Trường THCS Nguyễn Chuyên Mỹ - An Lão 18