Bài giảng Ngữ Văn 9 - Bài 19: Tiếng nói của văn nghệ

 Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
 Nguyễn Đình Thi
 I. Đọc - hiểu chú thích:
 1. Tác giả: Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
 Nguyễn Đình Thi
  I. Đọc – Tìm hiểu chung
 1. Tác giả:
Các tác phẩm
-Truyện: Xung kích, Mặt trận
 trên cao,..
-Phê bình VH: Mấy vấn đề văn học , 
Công việc của người viết tiểu thuyết
-Thơ: Bài thơ Hắc Hải, Đất nước,..
-Kịch: Con nai đen, Giấc mơ, Tiếng 
sóng, 
-Âm nhạc: Người Hà Nội, Diệt phát xít,.. Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
 Nguyễn Đình Thi
I. Đọc – Tìm hiểu chung
 1. Tác giả:Nguyễn Đình Thi (SGK/13)
 2. Tác phẩm:
 a. Hoàn cảnh sáng tác:Viết năm 1948, in trong cuốn “Mấy 
 vấn đề văn học”
 b. Phương thức biểu đạt: Nghị luận Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
 Nguyễn Đình Thi
 + Phần 1: Từ đầu -> tâm hồn: Nội dung 
 của văn nghệ. 
Bố cục + Phần 2: Tiếp theo -> trang giấy: Sự cần 
 thiết của văn nghệ đối với con người. 
 + Phần 3: Còn lại: Khả năng kì diệu của văn 
 nghệ II. Tìm hiểu chi tiết: Dẫn chứng: 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: + Đó là những câu thơ nổi tiếng về tả cảnh trong 
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư truyện kiều của Nguyễn Du cùng với những lời 
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan). bình...
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc + Cái chết thảm khốc là An-na Ca­rê­nhi­na trong 
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ tác phẩm cùng tên của Lép.
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..) -> Hai câu thơ của Nguyễn Du làm cho người đọc 
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà rung động với vẻ đẹp tuyệt vời mà tác giả đã miêu 
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó. tả; làm cho lòng ta có những sự sống tươi trẻ đang 
 tái sinh.
 -> Cái chết của An-na Ca­rê­nhi­na khiến cho 
 người đọc buâng khuâng, thương cảm, không quên.
 => Đó chính là lời gửi, lời nhắn, là nội dung tư 
 tưởng, tình cảm độc đáo của tác phẩm văn học.
 ? Bằng những kiến thức văn học em hãy lấy 
 một tác phẩm cụ thể đã để lại lời nhắn gửi sâu 
 sắc trong em? Ví dụ: Qua tác phẩm “Chiếc lá cuối 
cùng”, nhà văn Mỹ O. Henry muốn gửi 
gắm điều gì?
- Tình yêu thương giữa những con 
người nghèo khổ trong xã hội II. Tìm hiểu văn bản. HS: Theo dõi SGK trang 11 “Lời gửi của nghệ 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: thuật không những là một bài học luân lí.... Một 
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư cách sống của tâm hồn
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan).
 ? TrongTại sao đoạn lời văn gửi này của tác văn giả đãnghệ diễn lại giải phức gì về tạp, lời 
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc ? Theo Nguyễn Đình Thi thì tất cả những lời 
 gửiphong của phú văn và nghệ? sâu sắc hơn?
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ nhắn gửi ấy tác động như thế nào đến con người 
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..) - Lời gửi của văn nghệ là không những bài học 
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà luân lí 
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó. - Lời gửi của văn nghệ phức tạp, phong phú và sâu 
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa, vui buồn, yêu sắc hơn đó là những vui buồn, yêu ghét .
ghét, mơ mộng, phấn khích -> Vì ở đó còn chứa đựng những nội dung tư 
 -> Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi thay đổi tưởng, tình cảm phong phú của nhà văn.
 “mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”... - Là những say sưa, vui buồn, yêu ghét, mơ 
 mộng, phấn kích. II. Tìm hiểuvăn ban ? Nội dung phản ánh, thể hiện của các tác phẩm 
 ̉ ? Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: văn nghệ khác với nội dung của các bộ môn khoa 
 trong phần thứ nhất này?
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể hiện tư học khác như thế nào?
tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ quan). - Các bộ môn KH: ( chính trị, kinh tế, địa lý, lịch 
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện thực cuộc sử..) khám phá, miêu tả, đúc kết bộ mặt tự nhiên 
sống một cách sâu sắc (bằng những h/a sinh động, cụ hay XH, các quy luật khái quát.
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..) - ND văn nghệ: Tập trung khám phá thể hiện chiều 
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình cảm mà sâu tính cách, số phận con người, thế giới bên trong 
người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó. của con người. Nội chủ yếu của văn nghệ là hiện 
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa, vui buồn, yêu thực mang tính cụ thể, (khách quan) sinh động, là 
ghét, mơ mộng, phấn kích­> đời sống tình cảm của con người qua cái nhìn và 
 Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi thay đổi “mắt tình cảm có tính chất cá nhân của người nghệ sĩ.
 ta nhìn, óc ta nghĩ”...
-> Cách lập luận chặt chẽ, kết hợp với những dẫn 
chứng sinh động. II. Tìm hiểuvăn bản HS: Theo dõi phần 2 SGK trang 11/12: “Chúng ta 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ 
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con đến .... mắt không rời trang giấy.
người. ? Để làm rõ chức năng của văn nghệ tác giả đã 
­ Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: đưa ra mấy luận cứ?
 - Tác giả đưa ra 3 luâṇ cứ : 
 + VN là tiếng nói của tâm hồn ­> đoạn 1,2­­
 + VN là tiếng nói của tình cảm ­> đoạn 3
 + VN là tiếng nói của tư tưởng đoạn 4 1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: HS: Theo dõi đoạn 1,2 SGK trang 11: “Chúng ta 
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ 
người. đến .... nhất là trí thức.
­ Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: ? ĐểNhững làm dẫnrõ luận chứng cứ 1,đó tác cho giả ta lấythấy dẫn sự chứngcần thiết cụ 
 Văn nghệ giúp thểcủa nào?tiếng nói văn nghệ đối với con người như thế 
 chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và nào?
 chính mình.
 - Người ở trong nhà giam...tù chung thân... tiếp xúc 
 với cuộc sống bên ngoài....
 - Những người đàn bà lam lũ... Đầu tắt mặt tối, 
 sống tối tăm...khác hẳn khi ru con, hát ghẹo....được 
 cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt... (TỐ HỮU)
 KHI CON TU HÚ NGẮM TRĂNG – HỒ CHÍ MINH
“Văn nghệ là sợi dây buộc chặt con người với cuộc sống 
bên ngoài.” “ Những người đàn bà nhà quê lam lũ ngày trước, suốt đời đầu 
tắt mặt tối, sống tối tăm, vậy mà biến đổi khác hẳn, khi họ ru con 
hay hát ghẹo nhau bằng một câu ca dao, khi họ chen nhau say mê 
xem một buổi chèo ..làm cho những con người ấy trong một buổi 
được cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt ” 1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: HS: Theo dõi đoạn 3 SGK trang 11: “Chúng ta 
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ 
người. đến .... nhất là trí thức.
­ Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: ? Để làm rõ luận cứ 2, tác giả lấy dẫn chứng cụ 
 Văn nghệ giúp thể nào?
 chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và 
 chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm: “ Chỗ đứng của văn nghệ chính là chỗ giao nhau của tâm hồn con 
người với cuộc sống hành động, cuộc đời sản xuất, cuộc đời làm nụng 
hàng ngày, giữa thiên nhiên và giữa những người làm lụng khác.
Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp 
xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta ”
=> Tôn- xtôi nói vắn tắt: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm. 1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: HS: Theo dõi đoạn 4 SGK trang 11: “Chúng ta 
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ 
người. đến .... nhất là trí thức.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: ? Để làm rõ văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng, 
 Văn nghệ giúp tác giả đã lập luận như thế nào?
 chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và 
 chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm: là tình yêu 
 ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên 
 nhiên và đời sống xã hội của chúng ta.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng: “ Một câu thơ, một trang truyện, một vở kịch cho đến một bức 
tranh một bản đàn, ngay khi làm chúng ta rung động trong cảm 
xúc có bao giờ để đầu óc chúng ta nằm lười một chỗ rồi từ 
những con người, những câu chuyện, hình ảnh, những nỗi niềm 
của tác phẩm sẽ khơi mung lung trong trí óc ta những vẫn đề suy 
nghĩ. Cái tư tưởng trong nghệ thuật là một tư tưởng náu mình, 
yên lặng ” II. Tìm hiểu chi tiết: HS: Theo dõi đoạn 4 SGK trang 11: “Chúng ta 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: nhận rõ cái kì diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ 
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con đến .... nhất là trí thức.
người. ? Vì sao con người cần tiếng nói của văn nghệ ? 
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn nghệ giúp Em có nhận xét gì về nghệ thuật lập luận lập 
 chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với cuộc đời và luận của tác giả trong phần VB này ? 
 chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm: là tình yêu 
 ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu trong đời sống thiên 
 nhiên và đời sống xã hội của chúng ta.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng: Khiến ta nhìn, 
 nghe, rồi từ những câu chuyện, những con người ấy 
 gợi trong trí óc ta những vấn đề suy nghĩ 
 -> Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động, 
 kết hợp MT, TS
 => Văn nghệ không thể thiếu trong đời sống con 
 người, nó làm bồi dưỡng, vun đắp, làm giàu, làm 
 đẹp tâm hồn con người, thắp sáng lên những mơ 
 ước niềm tin, ®em lai niềm vui sống, tình yêu cuộc 
 sống cho tâm hồn con người. II. Tìm hiểu chi tiết: HS: Theo dõi phần 3 SGK trang 12: “ Tác phẩm 
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ: vừa là kết tinh .... cho xã hội.
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con 
người. ? Văn nghệ có con đường riêng tiếp cận với 
3. Khả năng cảm hóa và sức mạnh lôi cuốn kì diệu người đọc, hãy tìm câu văn thể hiện khả năng 
của văn nghệ. cảm hóa và sức lôi cuốn kì diệu của văn nghệ? .Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật đốt lửa 
trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước lên đường ấy....