Bài giảng Ngữ Văn 9 - Bài 23: Viếng lăng Bác (Tiết 117+118)

 TIẾT 117,118
 Viễn Phương
 Cô Nguyễn Thị Xuân I. Tìm hiểu chung.
 1. Tác giả: Viễn Phương.
 - Là một trong những cây bút có mặt sớm nhất 
 của lực lượng văn nghệ giải phóng Miền Nam 
 thời kì chống Mỹ cứu nước.
 - Thơ ông nhỏ nhẹ, hồn hậu, tha thiết, giàu 
 tình cảm đặc biệt khi viết về quê hương, đất 
 nước và Bác Hồ. 
Viễn Phương I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
a. Hoàn cảnh ra đời: 
- 4/1976 – trong lần tác giả cùng đoàn đại biểu Miền 
 Nam ra thăm lăng Bác.
- In trong tập: Như mây mùa xuân.
 Cô Nguyễn Thị Xuân I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
b. Đề tài: Bác Hồ - Nguồn cảm hứng bất tận
 Bác sống như trời đất của ta
 Yêu từng ngọn lúa, mỗi cành hoa
 Tự do cho mỗi đời nô lệ
 Sữa để em thơ, lụa tặng già
 (Bác ơi – Tố Hữu) I. Tìm hiểu chung.
2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
b. Đề tài: Bác Hồ - Nguồn cảm hứng bất tận
 Ôi lòng Bác vậy, cứ thương ta
 Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa
 Chỉ biết quên mình, cho hết thảy
 Như dòng sông chảy, nặng phù sa
 (Theo chân Bác– Tố Hữu)
 Cô Nguyễn Thị Xuân I. Tìm hiểu chung.
 2. Tác phẩm: Viếng lăng Bác.
 c. Mạch cảm xúc.
 Cảm xúc bên ngoài lăng Khổ 1
 Cảm xúc trước đoàn người 
MẠCH Khổ 2
 xếp hàng ngoài lăng BỐ 
 CẢM 
 Cảm xúc, suy ngẫm khi vào CỤC
 XÚC Khổ 3
 lăng.
 Cảm xúc trước khi rời lăng 
 Khổ 4
 Bác trở về II. Đọc – Hiểu văn bản.
 Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
 Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
 Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
 Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng.
 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
 Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
 Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
 Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân...
 Cô Nguyễn Thị Xuân II. Đọc – Hiểu văn bản.
 Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
 Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
 Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
 Mà sao nghe nhói ở trong tim.
 Mai về miền Nam thương trào nước mắt
 Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
 Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
 Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này...
 4-1976 II. Đọc – Hiểu văn bản.
1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng Bác.
 Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
 Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
 Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
 Bão táp mưa sa, đứng thẳng hàng. II. Đọc – Hiểu văn bản.
 1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng Bác.
 Vị trí xa xôi, biểu tượng anh 
Địa danh Miền Nam
 hùng.
 -Thân thương, gần gũi, thành 
Xưng hô Con – Bác
 kính.
Nói giảm, Gảm nhẹ nỗi đau thương, mất 
 Thăm
nói tránh mát, khẳng định Bác sống mãi.
 Cô Nguyễn Thị Xuân II. Đọc – Hiểu văn bản.
 1. Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ bên ngoài lăng Bác.
 HÌNH ẢNH HÀNG TRE
 Dân tộc, Sức mạnh 
 Làng quê 
 con người tinh thần, ý 
 Việt Nam
 Việt Nam chí, bản lĩnh
Khổ thơ gợi ý nghĩa sâu xa. Đến với Bác, ta như gặp dân tộc, nơi 
 Bác yên nghỉ cũng xanh mát bóng tre của làng quê Việt Nam II. Đọc – Hiểu văn bản.
2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
 Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
 Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
 Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân... II. Đọc – Hiểu văn bản.
2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
 MẶT TRỜI
 Nghĩa thực Ẩn dụ
 Ca ngợi và biết ơn công lao to lớn của Bác II. Đọc – Hiểu văn bản.
 2. Khổ 2: Cảm xúc trước đoàn người xếp hàng vào lăng Bác.
 Ẩn dụ Dòng người – Tràng hoa Tấm lòng tươi đẹp
Điệp ngữ Ngày ngày Thời gian vô tận
Hoán dụ Bảy chín mùa xuân Thanh xuân tươi đẹp
 Tình cảm thành kính, lòng biết ơn của người dân Việt Nam 
 trước công lao to lớn của Bác. II. Đọc – Hiểu văn bản.
3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
 Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
 Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
 Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
 Mà sao nghe nhói ở trong tim.
 Cô Nguyễn Thị Xuân II. Đọc – Hiểu văn bản.
 3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
Nói giảm, nói tránh
 Giảm bớt sự đau thương mất mát
 “Giấc ngủ”
 Gợi khung cảnh bình 
 Vầng Trăng dịu hiền
 yên, gợi nhớ h/ảnh gắn 
 bó suốt đời
Ẩn dụ
 Trời xanh Chỉ cuộc đời của Bác II. Đọc – Hiểu văn bản.
3. Khổ 3: Cảm xúc suy ngẫm khi vào trong lăng Bác.
 Nghe nhói trong tim
 Cặp từ tương phản
 Vẫn - mà Nỗi đau trào dâng
 Câu cảm thán
 Tình cảm thành kính, lòng biết ơn, tiếc thương vô 
 hạn của người dân Việt Nam đối với Bác. II. Đọc – Hiểu văn bản.
4. Khổ 4: Cảm xúc trước khi rời lăng Bác trở về.
 Mai về miền Nam thương trào nước mắt
 Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
 Muốn làm đoá hoa toả hương đâu đây
 Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này... II. Đọc – Hiểu văn bản.
 4. Khổ 4: Cảm xúc trước khi rời lăng Bác trở về.
Thương trào nước mắt Cảm xúc trào dâng
 Con chim
Điệp ngữ Những gì đẹp đẽ 
 Đóa hoa
Muốn làm nhất bên Bác
 Cây tre
 Tình cảm thương nhớ, lưu luyến, thủy chung. III. Tổng kết.
 1. Nghệ thuật. NGHỆ 
 THUẬT
Thể thơ Nhịp thơ Từ ngữ Hình ảnh 
tám chữ linh hoạt chọn lọc giàu sức gợi