Bài giảng Ngữ Văn 9 - Tổng kết về từ vựng

 TIẾT 39 : TỔNG KẾT TỪ VỰNG ( tt)
 I. Sự phỏt triển của từ vựng III. Từ Hỏn Việt
 K/n: Từ Hỏn Việt là từ mượn của tiếng Hỏn 
K/n: Cựng với sự phỏt triển của xó hội, từ vựng nhưng được phỏt õm và dựng theo cỏch dựng từ 
của ngụn ngữ cũng khụng ngừng phỏt triển. của người Việt.
 Chọn quan niệm đỳng :
 Cú 2 cỏch phỏt triển từ vựng: -Từ Hỏn Việt là bộ phận quan trọng của lớp từ 
 -Phỏt triển nghĩa : Nghĩa gốc-> nghĩa chuyển mượn gốc Hỏn.
 ( chuyển theo p/thức ẩn dụ và p/thức hoỏn dụ) -Khụng lạm dụng từ Hỏn Việt.
 - Phỏt triển số lượng từ ngữ: tạo từ mới và 
 mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.
 IV. Thuật ngữ và biệt ngữ xó hội
 II. Từ mượn - Thuật ngữ là từ ngữ biểu thị khỏi 
 niệm KH-CN và được dựng trong văn 
 K/n: Tự mượn là những từ được vay mượn bản KHCN. 
 của tiếng nước ngoài. Bộ phận từ mượn - Biệt ngữ xó hội là ngụn ngữ dựng 
 quan trọng nhất của tiếng Việt là từ mượn cho một tầng lớp xó hội nào đú.
 tiếng Hỏn. V. Trau dồi vốn từ
 - Thảo luận vai trũ của thuật ngữ trong đ/s
 Bài tập : - Liệt kờ một số từ ngữ là biệt ngữ xó hội
 -Chọn đỏp ỏn đỳng.
 -Từ mượn đó Việt húa và từ mượn cũn 
 ngoại lai. Cỏc hỡnh thức trau dồi vốn từ:
 -Rốnluyện để nắm đầy đủ, chớnh xỏc nghĩa của từ 
 và cỏch dựng từ.
 - Giải thớch nghĩa một số từ: -Rốn luyện để biết thờm những từ chưa biết để 
 - Sửa lỗi dựng từ: .. làm tăng vốn từ. TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG
 Từ đơn
 Trau dồi Từ phức
 vốn từ
 Thành ngữ
 Thuật ngữ,
 Biệt ngữ
 xó hội Nghĩa của từ
 Từ mượn,
Từ Hỏn Việt Từ vựng
 Từ nhiều nghĩa,
 Hiện tượng
 Sự phỏt triển chuyển nghĩa
 của từ vựng của từ
 Từ đồng õm
 Trường Từ đồng nghĩa
 Từ trỏi nghĩa
 từ vựng Cấp độ khỏi
 quỏt của nghĩa
 từ ngữ Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
 1. Cỏc cỏch phỏt triển từ vựng. Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
 1. Cỏc cỏch phỏt triển từ vựng. Cỏc cỏch phỏt triển từ vựng
 Phỏt triển Phỏt triển số
 nghĩa? của từ lượng từ ngữ
 Biến đổi Phỏt triển Tạo từ ngữ mới 
 Biến đổi nghĩa Phỏt triển nghĩa Tạo từ mới VayVay mượnmượn
 nghĩa? nghĩa? từ từ? sẳn cú ?
 PT Ngụn
 PTPT PT TiếngTiếng Ngụn 
 Ẩn HoỏnHoỏn ngữ 
 Ẩn? dụ ? HỏnHỏn ngữ 
 dụ ? ?
 dụdụ khỏckhỏc
2. Dẫn chứng. 
ma-ket-tinh, in-tơ-net, “XeRừng “Ngày“ Bủa xàvẫn phũng phũng, taychạy xuõn ụm hộ, vỡghi em chặt miềnKinh đụng, hóy bồ Namtế cũn kinh xớch,tri dài vềthức tế gỏcphớa ba ga, mớt tinh, 
 độcXútChỉMở lập,tỡnh miệngcần tự mỏu trongdo, cười mủ phụ xe thaytan nữ,cú cuộc mộtlờithiếu nước trỏioỏn niờn, timthự”non .” ? Từ “thu thủy” trong cõu “Làn thu thuỷ, 
 nột xuõn sơn” phỏt triển số lượng từ ngữ 
 theo phương thức nào?
 Chỳc 
A Mượn từ 
 mừng
 Bạn đó 
B Tạo từ ngữ mới từ từ cú sẵn sai Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ 
vựng. Bài tập bổ sung.
 1. Cỏc cỏch phỏt triển 
 Cho từ sau: chõn
 từ vựng.
 2. Dẫn chứng. Em hóy hóy phỏt triển 
 nghĩa từ đú bằng phương 
 thức ẩn dụ & hoỏn dụ
 - Phương thức ẩn dụ: chõn ghế, ...
 - Phương thức hoỏn dụ: 
 Cậu ấy cú chõn trong đội tuyển búng 
 đỏ của trường
 Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của 
từ vựng.
 1. Cỏc cỏch phỏt triển 
 từ vựng.
 2. Dẫn chứng.
 3. Ngôn ngữ phải phát Thảo luận
triển cả về nghĩa và số 
lượng mới đáp ứng 
nhu cầu giao tiếp ngày Cú thể cú ngụn ngữ mà từ 
một tăng. vựng chỉ phỏt triển theo cỏch 
 Nếu khụng cú sự phỏt phỏt triển số lượng từ ngữ hay 
triển nghĩa thỡ mỗi từ chỉ cú khụng? Vỡ sao?
một vài nghĩa, mọi ngụn 
ngữ của nhõn loại đều phỏt 
triển từ vựng theo hai cỏch 
trờn. Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng Bài tập: cho nhúm từ sau: phụ nữ, 
II. Từ mượn. đàn bà, hi sinh, chết, ra-đi-ụ, vi-
 1. Khỏi niệm. ta-min.
 Em hóy điền cỏc từ đú vào bảng 
 sau 
 Từ mượn
 Từ Mượn 
 Mượn ngụn 
 thuần tiếng 
 ngữ khỏc
 Việt Hỏn
 đàn bà, hi sinh, Ra-đi-ụ,
 chết phụ nữ vi-ta-min Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng. * Khỏi niệm: từ mượn là những 
 II. Từ mượn. từ vay mượn cỏc tiếng nước ngoài 
 1. Khỏi niệm. để biểu thị sự vật, hiện tượng, 
 Là vay mượn từ của tiếng nước mà tiếng Việt chưa cú từ thớch hợp 
ngoài để biểu thị những sự vật, để biểu thị.
hiện tượng, đặc điểm,... mà tiếng Từ mượn
Việt chưa cú từ thật thớch hợp để 
 Từ Mượn 
biểu thị Mượn ngụn 
 thuần tiếng 
 ngữ khỏc
 Việt Hỏn
 đàn bà, hi sinh, Ra-đi-ụ,
 chết phụ nữ vi-ta-min Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
II. Từ mượn.
 1. Khỏi niệm.
 2. Chọn nhận định đỳng.
 a) Chỉ một số ít ngôn ngữ trên thế giới phải vay mượn từ ngữ.
 b) Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là do 
 sự ép buộc của nước ngoài.
 cc) Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là để 
 đáp ứng nhu cầu giao tiếp của người Việt.
 d) Ngày nay, vốn từ tiếng Việt rất dồi dào và phong phú, vì vậy 
 không cần vay mượn từ ngữ tiếng nước ngoài nữa.
 Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
II. Từ mượn.
 1. Khỏi niệm.
 2. Chọn nhận định đỳng.
 3. - Cỏc từ săm, lốp, (bếp) ga, 
 xăng, phanh, ... là từ mượn ? Theo cảm nhận của em 
 nhưng đó được Việt húa hoàn thỡ những từ mượn như săm, 
 toàn (gần như từ thuần Việt). lốp, (bếp) ga, xăng, phanh 
 - Cỏc từ axit, ra đi ụ, vitamin, ... cú gỡ khỏc so với những từ 
 chưa được Việt húa, chỉ phiờn mượn như: a-xớt, ra-đi-ụ, vi-
 õm để dễ học (đọc) ta-min, ? Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
II. Từ mượn.
III. Từ Hỏn Việt. ? Tìm từ Hán Việt trong 
 1. Khỏi niệm. câu thơ sau:
 Là những từ tiếng Việt 
 Làn thu thủy nột xuõn sơn,
 được cấu tạo bằng yếu tố 
 Hỏn Việt hoặc vay mượn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kộm xanh.
 của tiếng Hỏn nhưng đọc 
 theo cỏch phỏt õm người 
 Việt Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
II. Từ mượn.
III. Từ Hỏn việt.
1. Khái niệm:
 2. Chọn quan niệm đúng.
 a. Từ Hỏn Việt chiếm một tỉ lệ khụng đỏng kể trong vốn từ Hỏn Việt 
 .
 bb. Từ Hỏn việt là bộ phận quan trọng của lớp từ mượn gốc Hỏn. 
 c. Từ Hỏn Việt khụng phải là một bộ phận của vốn từ tiếng Việt. 
 d. Dựng nhiều từ Hỏn Việt là việc làm cần phờ phỏn. Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng. Bài tập bổ sung
II. Từ mượn. 1. Cú thể thay thế từ “phụ nữ” 
 trong cõu văn sau bằng từ “đàn bà” 
III. Từ Hỏn Việt.
 được khụng? 
 1. Khỏi niệm. Phụ nữ Việt Nam anh hùng, bất 
 2. Chọn quan niệm đỳng. khuất, trung hậu, đảm đang.
 Từ Hỏn việt là bộ phận -> Không, vì từ “phụ nữ” biểu thị sắc 
 quan trọng của lớp từ mượn thái biểu cảm, trang trọng. 
 gốc Hỏn. 2. Cỏch dựng từ “đề nghị” trong cõu 
 văn sau cú hợp lớ khụng? 
 Kì thi này con đạt loại giỏi. Con đề 
 nghị mẹ thưởng cho con một phần 
 thưởng xứng đáng.
 -> Không hợp lí. Tiếng Việt: TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (Tiếp theo)
 (Sự phỏt triển trau dồi vốn từ)
I. Sự phỏt triển của từ vựng.
II. Từ mượn.
III. Từ Hỏn Việt.
IV. Thuật ngữ & biệt ngữ xó hội (Tự học)
V. Trau dồi vốn từ (Tự học) DẶN Dề
Về nhà: Học bài, vận dụng kiến thức vào trong thực tiễn.
Chuẩn bị bài sau: Tổng kết về từ vựng (từ tượng thanh một số 
phộp tu từ từ vựng) Tư ̣ hoc̣ : Phần I và bài Tập làm thơ tỏm chữ.