Bài giảng Ngữ văn Lớp 9 - Bài 5: Nghị luận xã hội - Đọc hiểu văn bản: Mục đích của việc học

 Bài 5. Nghị luận xã hội
 Đọc hiểu văn bản
Mục đích của việc học
 Nguyễn Cảnh Toàn I. 
ĐỌC- TÌM HIỂU CHUNG 1. Đọc
 - Đọc to, rõ ràng, diễn cảm.
 - Lưu ý các chiến lược đọc như theo dõi, hình dung, 
 dự đoán, đối chiếu. 2. Tìm hiểu chung
 a. Tác giả
 - Nguyễn Cảnh Toàn (1926 – 2017)
 - Quê: Nghệ An
 - Tiến sĩ Toán học; là giảng viên ĐH Khoa 
 học Hà Nội; giảng viên, hiệu trưởng ĐHSP 
 Hà Nội; thứ trưởng Bộ Giáo dục, nay là Bộ 
 Giáo dục và Đào tạo (1976 – 1989). 2. Tìm hiểu chung
 b. Tác phẩm
 - Xuất xứ: in trong Học 
 và dạy cách học, Nguyễn - Thể loại: văn bản 
 Khánh Toàn (chủ biên), nghị luận (nghị luận 
 Nguyễn Kì, Lê Khánh xã hội)
 Bằng, Vũ Văn Tảo, NXB 
 Đại học Sư phạm, Hà 
 Nội, 2004.
 - PTBĐ: nghị luận II. 
TÌM HIỂU CHI TIẾT 1. 
Luận đề, bố cục của văn bản * Bối cảnh vấn đề:
 Thế kỉ XXI: sự phát triển của kinh tế tri 
 thức, nhân loại bước sang một nền văn 
 minh mới – văn minh trí tuệ
 Việc học là chìa khoá mở cánh cửa thế 
 kỉ XXI Trân trọng việc học, xác định 
 đúng mục đích học (vấn đề nghị luận)
 Vấn đề mang tính thời sự, mang ý 
 nghĩa xã hội, ý nghĩa nhân văn sâu sắc. * Luận đề: mục đích của việc học
 Bố cục văn bản Nội dung chính
- Phần 1 (từ đầu đến “học để Giới thiệu vấn đề nghị luận gắn với bối cảnh xã 
làm người”) hội
- Phần 2 (tiếp theo đến Học để hiểu.
“văn hóa cơ bản”)
- Phần 3 (tiếp theo đến “xã Học để làm.
hội học tập)
- Phần 4 (tiếp theo đến Học để hợp tác, cùng chung sống.
“làm người”)
- Phần 5 (đoạn còn lại) Học để làm người 2. 
Hệ thống luận điểm, lí lẽ, 
bằng chứng của văn bản Kĩ thuật KHĂN TRẢI BÀN
Xác định hệ thống luận điểm của văn bản và nhận xét về cách tác 
giả triển khai mỗi luận điểm đó.
 + Nhóm 3: 
 Luận điểm 3
 + Nhóm 1: 
 Luận điểm 1
 + Nhóm 4: 
 Luận điểm 4
 + Nhóm 2: 
 Luận điểm 2 - Lí lẽ (lấy căn cứ từ khoa học giáo dục)
 + Học hiểu là đi sâu, nắm bản chất, biết phát hiện, biết cách tư 
 duy
* Luận điểm + Hiểu vừa là mục đích, vừa là cách để học
1: mục đích 
đầu tiên của 
việc học là - Dẫn chứng:
“học để + Bối cảnh thông tin bùng nổ, nếu học để ghi nhớ kiến thức 
hiểu” thì không thể đáp ứng; câu nói của nhà khoa học người Pháp 
 + Khối lượng kiến thức của loài người mênh mông, không thể 
 hiểu hết, nên phải học cơ sở văn hoá chung đủ rộng để kết hợp 
 với khả năng làm việc sâu. - Lí lẽ 
* Luận + Học với hành phải đi đôi không sẽ vô ích
điểm 2: mục + Làm vừa là mục đích, vừa là cách để học
đích thứ 2 - Dẫn chứng:
của việc học + “Học đi đôi với hành” (Hồ Chí Minh), “Suy nghĩ gắn với 
là “học để hành động” (Pi-a-giê Piaget), “Cách tốt nhất để hiểu là làm” 
làm” (Can-tơ Kant)
 + Thị trường việc làm nhiều biến động, con người cần tự 
 học để thích nghi. - Lí lẽ 
* Luận 
 + Lấy “học để hiểu, học để làm” là nhân tố 
điểm 3: 
 cơ sở.
mục 
 + Hợp tác vừa là mục đích, vừa là cách để 
đích thứ 
 học
3 của 
 - Dẫn chứng:
việc học 
 + Học để hiểu, trước hết là hiểu bản thân 
là “học 
 mình, từ đó mới hiểu được người khác tốt 
để hợp 
 hơn.
tác, cùng 
 + Học- hiểu, học- làm, học- hợp tác là ba 
chung 
 mặt của một tổng thể đan xen lẫn nhau 
sống”
 nhằm tạo ra năng lực tư duy - Lí lẽ 
* Luận + Học để trở thành 1 người hoàn hảo về phẩm 
điểm 4: chất và đạo đức
mục đích + Học để làm người, làm người phải học
thứ 4 của 
việc học - Dẫn chứng:
là “học + Học là tự hiểu mình, khám phá bản thân 
để làm thông qua 1 hành trình nội tại “học – hiểu – 
người” làm – hợp tác”
 + “Học, học nữa, học mãi” (Lê-nin) Thảo luận nhanh
Tác giả đã sắp xếp các luận điểm theo thứ tự nào? Theo em, 
có nên thay đổi thứ tự sắp xếp các luận điểm không? Vì sao? Nhận xét: 
+ Cách triển khai luận điểm theo một cấu trúc thống nhất (lập luận 
phối hợp)
+ Luận điểm được sắp xếp theo thứ tự tăng dần ở mức độ và tầm quan 
trọng, đúng với trình tự khi nói tới 4 trụ cột giáo dục của UNESCO
 Lôgic, khoa học
 Không nên thay đổi vị trí 3. 
nghệ thuật lập luận