Bài giảng Ngữ Văn Lớp 9 - Mùa xuân nho nhỏ

 Mùa xuân 
 nho_Thanh nhỏ Hải_ Mục tiêu cần đạt
 Nêu được những nét khái quát về tác giả và tác phẩm
Phân tích được cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân thiên nhiên 
đất trời; mùa xuân đất nước; Lời nguyện ước chân thành, tha 
thiết của nhà thơ. 
 Đánh giá được nét đặc sắc về nghệ thuật của bài Mọc giữa dòng sông 
 xanh 
 Một bông hoa tím 
 Mùa biếc Ta làm con chim 
 Ơi con chim chiền hót 
 chiện Ta làm một cành hoa 
 xuân Hót chi mà vang Ta nhập vào hoà ca 
 trời Một nốt trầm xao 
_Thanh Hải_ Từng giọt long lanh xuyến. 
 nho rơi 
 Tôi đưa tay tôi Một mùa xuân nho 
 hứng. nhỏ 
 Lặng lẽ dâng cho 
 nhỏ Mùa xuân người cầm đời 
 súng Dù là tuổi hai mươi 
 Lộc giắt đầy trên Dù là khi tóc bạc. 
 lưng 
 Mùa xuân người ra Mùa xuân - ta xin 
 đồng hát 
 Lộc trải dài nương Câu Nam ai, Nam 
 mạ bình 
 Tất cả như hối hả Nước non ngàn dặm 
 Tất cả như xôn mình 
 xao ... Nước non ngàn dặm 
 tình 
 Ðất nước bốn nghìn Nhịp phách tiền đất 
 năm Huế... 
 Vất vả và gian lao 
 Ðất nước như vì sao 
 Cứ đi lên phía 
 trước. I. Tìm hiểu 
 chung 1. Tác 
 giả
Thanh Hải (1930 – 
1980) tên thật là 
Phạm Bá Ngoãn, quê ở 
Phong Điền, Thừa 
ThiênVừa là Huếnhà . thơ vừa là 
người chiến sĩ kiên 
trung
Thơ ông chân chất,bình 
dị, đôn hậu và chân 
thành Tác phẩm chính
 1977
1962 Tập 1: 1970
 Tập 2: 1975 1982 2. Tác 
 phẩm
Hoàn cảnh sáng 
tác:- Bài thơ ra đời tháng 11/1980
- Đất nước đã thống nhất, đang xây dựng 
 cuộc sống mới với muôn ngàn khó khăn thử 
 thách.
- Nhà thơ Thanh Hải bị bệnh nặng phải điều 
 trị ở bệnh viện trung ương thành phố Huế, 
 Thể1 tháng sau ông qua đời. thơ : 5 chữ Gần gũi 
 với dân ca PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Thơ và đọc hiểu văn bản thơ
•Thơ là sự thể hiện, giãi bày (thường là trực tiếp) tình cảm, cảm xúc của một con người. Vì 
thế, đọc thơ là phải đi tìm xem ai là người đang bộc lộ, giãi bày và giãi bày tình cảm, cảm 
xúc gì.
•Trong văn bản thơ, người giãi bày tình cảm, cảm xúc có thể hiện diện mình qua các đại từ 
nhân xưng (tôi, ta, chúng ta...), cũng có thể xưng tên (Ví dụ: Xuân Hương, Tố Như....). Do đó 
cần chú ý những từ này, thậm chí sự thay đổi của chúng trong một bài thơ để vừa nhận ra 
bóng dáng của nhà thơ vừa phát hiện ra ý nghĩa mà nhà thơ muốn thể hiện.
•Tình cảm, cảm xúc trong thơ có khi được bộc lộ trực tiếp qua các động từ (ví dụ:nhớ, yêu, 
muốn .), có lúc lại thể hiện gián tiếp qua các hình ảnh (bông hoa, cánh chim, nốt nhạc .) 
Cho nên, để đọc ra cảm xúc của nhà thơ, cần tìm và phân tích những yếu tố này.
•Thơ không chỉ thể hiện cảm xúc mà còn diễn tả mạch cảm xúc. Để phát hiện ra mạch cảm 
xúc, cần tìm hiểu xem người viết đang muốn bày tỏ tình cảm của mình trước những đối 
tượng nào, lần lượt xuất hiện ra sao.
•Một trong những điểm khác biệt căn bản của thơ với các thể loại khác như truyện, kí, kịch là 
ở ngôn ngữ giàu nhạc điệu. Mà nhạc điệu lại thường được tạo nên qua cách ngắt nhịp, cách 
gieo vần, điệp ngữ... Vì vậy, nên chú ý những yếu tố này để cảm hiểu được nhạc tính của thơ. Ý nghĩa nhan đề “Mùa xuân nho nhỏ” 
 - Là biểu tượng cho những gì tinh túy, đẹp 
 đẽ nhất của sự sống và cuộc đời mỗi con 
 người. 
 - Thể hiện quan điểm về sự thống nhất 
 giữa cái riêng với cái chung, giữa cá 
 nhân và cộng đồng
 - Thể hiện nguyện ước muốn làm một 
 mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn 
 của thiên nhiên, đất nước, của cuộc 
 đời chung và khát vọng sống chân 
 thành, cao đẹp của nhà thơ. Mạch cảm xúc
 Mùa xuân của thiên 
 nhiên 
 Mùa xuân của đất 
 nước
Hình ảnh xuyên 
 suốt Mùa xuân của lòng 
 bài thơ: Mùa người
 xuân
 Mùa xuân trong khúc 
 hát ngợi ca quê 
 hương Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ trước 
 mùa xuân thiên nhiên, đất trời.
 Khổ 2, 3: Cảm xúc của nhà thơ về 
 mùa xuân đất nước.
Bố 
cục Khổ 4, 5: Lời ước nguyện chân 
 thành, tha thiết của nhà thơ.
 Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương, đất 
 nước qua điệu dân ca xứ Huế. II. Đọc hiểu 
 văn bản 1. Cảm xúc của nhà
 thơ trước mùa 
 xuân 
 thiên nhiên, đất 
 trời. Nhà thơ đã miêu tả những gì trong đoạn thơ 
này? Những từ ngữ nào cho em biết điều đó?
Để khắc họa hình ảnh thiên nhiên, nhà thơ 
đã sáng tạo ra một cách viết độc đáo như 
thế nào? Tác dụng?
Để đặc tả cánh chim giữa bầu trời, nhà thơ 
cũng đã tạo ra một lối diễn đạt độc đáo nào? 
Tác dụng? Mọc giữa dòng sông 
xanh 
Một bông hoa tím 
biếc 
Ơi con chim chiền 
chiện 
Hót chi mà vang 
trời 
Từng giọt long lanh 
rơi 
Tôi đưa tay tôi 
hứng. Mọc giữa dòng sông 
 xanh
- Đảo động Mộttừ bông“mọc” hoalên tímđầu Sức 
 sống trỗi biếcdậy và vươn lên của mùa 
 xuân. 
 - Hình ảnh: dòng sông xanh + Bông 
 hoa tím biếc+ Hình ảnh thân thuộc, bình dị
 + Xanh của nước + Tím biếc của hoa 
 Nét chấm phá nhẹ nhàng mà sống 
 động Vẻ đẹp tự nhiên, hài hòa, 
 đặc trưng của xứ Huế. Ơi con chim chiền 
 chiện
 Hót chi mà vang trời
- “ơi”, “chi” Âm sắc ngọt ngào của người 
con xứ Huế Tình yêu thiên nhiên, cất lên từ 
tấm lòng của tác giả
- Câu hỏi tu từ: “Hót chi mà vang trời” 
Không gian cao rộng, khoáng đạt Tươi vui, 
rộng ràng, náo nhiệt Bức tranh 
 mùa xuân xứ 
 Huế vô cùng 
Mọc giữa dòng sông 
 cũng đẹp, nhẹ 
xanh
 nhàng,mơ 
Một bông hoa tím 
 mộng, tràn 
biếc
 đầy sức sống 
Ơi con chim chiền 
 và đậm phong 
chiện
 vị xứ Huế.
Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh 
 rơi
 Tôi đưa tay tôi 
 Giọt mưa xuân, giọt sương
- “giọt long hứng.
lanh” Giọt âm thanh tiếng chim
- “Tôi đưa tay Sự nâng niu, trân trọng của 
tôi hứng” nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên 
 nhiên, đất trời lúc vào xuân với 
 cảm xúc say sưa, xốn xang, rạo 
 rực. Khổ thơ mở đầu đã mở ra một bức tranh xứ 
 Huế thật đẹp: có hình ảnh, có màu sắc, âm 
 thanh được họa lên từ những vần thơ có 
 nhạc Bài thơ được viết vào tháng 11 năm 
 1980, khi ấy đang là mùa đông giá rét. 
Tiể Như vậy, hình ảnh mùa xuân được miêu tả ở 
 u đây là mùa xuân trong tâm tưởng của nhà 
 thơ. Đối mặt với bệnh tật, thậm chí phải 
kết đối mặt với cả cái chết, vậy mà nhà thơ 
 vẫn hướng đến mùa xuân tươi trẻ, tràn đầy 
 sức sống, thể hiện một tâm hồn lạc quan 
 yêu đời, một niềm khát khao cuộc sống vô 
 bờ. Đọc những vần thơ của ông, người đọc 
 trân trọng hơn, yêu hơn một tâm hồn nghệ 
 sĩ, một tình yêu quê hương, đất nước đến 
 vô ngần.