Bài giảng Sinh học 9 - Bài 42: Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật

 Bài 42.
 ẢNH HƯỞNG CỦA 
 ÁNH SÁNG LÊN 
ĐỜI SỐNG SINH VẬT Ảnh hưởng của ánh 
 sáng lên đời sống 
 thực vật. 
NỘI DUNG
BÀI HỌC 
 Ảnh hưởng của ánh 
 sáng lên đời sống 
 động vật. I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật
 Em có nhận xét gì về hình thái 
 của cây? Giải thích. Hình thái cây thông mọc xen nhau trong rừng (a) và cây thông 
mọc riêng rẽ nơi quang đãng (b) có gì khác nhau? 
Cây mọc trong rừng có ánh sáng chiếu vào các cành phía 
trên nhiều hơn các cành phía dưới Cây thông mọc trong rừng Cây thông mọc nơi quang đãng
 - Thân cao, thẳng - Mọc nơi trống trải
 - Cành chỉ tập trung ở phần - Ánh sáng mạnh
 ngọn, các cạnh phía dưới héo - Thân thấp, nhiều cành và 
 và rụng sớm. tán rộng Hãy giải thích vì sao các cành phía dưới của cây sống trong 
 rừng lại sớm rụng?
 Cây mọc trong rừng ánh sáng chiếu vào cành phía trên 
nhiều hơn cành phía dưới => khả năng quang hợp của lá 
cành phía dưới yếu, tạo ít chất hữu cơ => héo dần và sớm 
rụng.. Cây lúa ngoài sáng Cây lá lốt ngoài ánh sáng Cây lá lốt dưới bóng Quan sát một số hình ảnh, hoàn thành nội dung bảng 42.1 
 Ánh sáng ảnh hưởng những đặc điểm nào của cây?
 Những đặc Khi cây sống nơi quang đãng Khi cây sống trong bóng râm, 
 điểm của cây dưới tán cây khác, trong nhà 
Đặc điểm 
hình thái:
 - Phiến lá lớn, màu sẫm.
- Lá - Phiến lá nhỏ, hẹp, nhạt 
 màu. - Chiều cao bị hạn chế bởi 
- Thân chiều cao của tán cây phía 
 - Thân thấp, cành nhiều. trên, ít cành.
Đặc điểm Điều kiện: Ánh sáng mạnh
sinh lí:
- Quang hợp -Cường độ quang hợp cao - Cường độ quang hợp yếu.
- Thoát hơi - Cây điều tiết thoát hơi - Cây điều tiết thoát hơi nước 
nước nước linh hoạt. kém. I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật
 Ánh sáng ảnh hưởng 
đến hình thái và hoạt động 
sinh lí của thực vật như: 
Quang hợp, Hô hấp và 
thoát hơi nước của cây.
Giải thích cách xếp lá trên thân Lá xếp ngang để nhận được 
của cây lá lốt? nhiều ánh sáng I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật
 Ánh sáng ảnh hưởng 
đến hình thái và hoạt động 
sinh lí của thực vật như: 
Quang hợp, Hô hấp và 
thoát hơi nước của cây.
Giải thích cách xếp lá trên thân Lá xếp nghiêng tránh tia 
của cây lúa? nắng chiếu thẳng góc Cây lúa nơi quang đãng Cây lá lốt trong bóng râm
 Nhận xét về cách xếp lá của 2 cây trên?
 Lá xếp nghiêng tránh Lá xếp ngang để nhận 
 nắng chiếu thẳng được nhiều ánh sáng.
 Vậy sự khác nhau giữa hai cách xếp lá có ý nghĩa gì?
=> Giúp thực vật thích nghi với môi trường sống Cây ưa sáng
 Nhóm cây ưa sáng: 
 gồm những cây sống 
 nơi quang đãng, ánh 
 sáng nhiều
 Cây ngô
 Cây đậu xanh
 Cây thanh long. Cây ớt Cây dưa hoàng kim Cây dưa hấu 
 Cây lúa Cây sầu riêng Cây mai vàng Cây ưa bóng
 Cây lan Ý Cây ráy
 Cây rau càng cua Rau diếp cá Cây ưa bóng
 Cây phong lan Cây vạn niên thanh
 Nhóm cây ưa bóng: Gồm 
 những cây sống nơi có ánh 
 sáng yếu, ánh sáng tán xạ 
 như dưới tán cây khác, đặt 
 trong nhà, ..
 Cây đại phú gia Dựa vào khả năng thích nghi với điều kiện ánh sáng khác 
nhau, người ta làm gì để tăng năng suất cây trồng?
 - Trồng cây với mật độ 
 phù hợp.
 - Trồng xen canh cây 
 ưa sáng và cây ưa 
 bóng giúp phát triển 
 nông nghiệp. I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật
- Cây có tính hướng sáng.
- Ánh sáng ảnh hưởng đến sự biến đổi hình thái (hình dạng, 
màu sắc) và hoạt động sinh lý (quang hợp, hô hấp, hút nước) 
của thực vật.
- Thực vật được chia thành 2 nhóm chính:
+ Nhóm cây ưa sáng: gồm những cây sống nơi quang đãng, 
ánh sáng nhiều.
VD: lúa, ngô, thông, vạn niên thanh, 
+ Nhóm cây ưa bóng: Gồm những cây sống nơi có ánh sáng 
yếu, ánh sáng tán xạ như dưới tán cây khác, đặt trong nhà 
VD: lá lốt, kim tiền, hoa phong lan,. Thí nghiệm
 Vào đêm trăng sáng, tìm một tổ kiến và quan sát kiến bò 
trên đường mòn nhờ ánh sáng mặt trăng. Đặt trên đường 
đi của kiến một chiếc gương nhỏ để phản chiếu ánh sáng, 
sau đó theo dõi hướng bò của kiến. Có 3 khả năng có thể 
xảy ra:
A. Kiến sẽ tiếp tục bò theo hướng cũ. Sai!
B. Kiến sẽ bò theo nhiều hướng khác nhau.
 Sai!
C. Kiến sẽ bò theo hướng ánh sáng do gương 
phản chiếu. Đúng!
 - Em chọn khả năng nào trong 3 khả năng trên? 
 - Qua thí nghiệm trên, hãy cho biết ánh sáng có ảnh hưởng đến hoạt 
 động nào của động vật? I. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống thực vật.
 II. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống động vật.
? Kể tên những động vật hoạt động ban ngày
? Kể tên những động vật hoạt động ban đêm, sống trong đất, đáy 
biển, sống trong hang.