Bài giảng Sinh học Lớp 9 - Bài 43: Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm lên đời sống sinh vật

 Bài 43
ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM 
 LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
 I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
 II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật KHỞI ĐỘNG
 Chim 
 cánh 
 cụt 
 sống ở 
 vùng 
 nào? 
 Chúng 
 cĩ thể 
 sống ở 
 vùng 
 khí 
 hậu 
 nhiệt 
 đới 
 khơng? ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM 
 LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Nhiệm vụ: Trả lời các câu hỏi sau 
 - Vậy nhiệt độ mơi trường cĩ ảnh hưởng 
 như thế nào đến đời sống sinh vật?
 - Người ta chia sinh vật thành mấy nhĩm? ?Đa Đa sốsố cácsinh 
vậtsinh sống vật 
đượcsống trongtrong 
phạmphạm vi vi 
nhiệtnhiệt độ độ bao 
nhiêu?0 – 50 0 C GIỚI HẠN CHỊU NHIỆT CỦA MỘT SỐ LỒI
STT Tên lồi Giới hạn chịu nhiệt
 1 Cá rơ phi Việt Nam 5oC - 42oC
 2 Cá chép 2oC - 44oC
 3 Xương rồng Sa mạc 0oC - 56oC
 4 Cà chua 13oC - 35oC
 5 Cây gừng 0oC - 40oC Vi khuẩn suối nước nĩng chịu 
 được nhiệt độ 70- 900C
Ấu trùng sâu ngơ chịu được 
 nhiệt độ -270C Ví dụ 1: Thực vật 
*Cây vùng nhiệt đới khơ hạn
 Để sống được với những điều kiện nhiệt độ khác nhau của mơi trường, vậy thực 
Câyvật đều xương cĩ rồngnhững đặc điểm riêng thích nghiCây để tồnthanh tại: long
 Lá: Biến thành gai hoặc cĩ tầng cutin dày để 
 hạn chế thốt hơi nước khi nhiệt độ lên cao
 Thân: Mọng nước để dự trữ nước nuơi cây
 Rễ: Dài, lan rộng, bám sâu vào trong lịng 
 đất để Tầnghút nướccutin Cây nha đam
 Cấu tạo trong của phiến lá * Cây vùng ơn đới Lá cây vàng vào mùa thu và rụng lá vào mùa đơng
 - Cây rụng 
 lá để giảm 
 diện tích 
 tiếp xúc 
 với khơng 
 khí lạnh. Chồi cây cĩ các vảy mỏng bao bọc, thân và rễ cây cĩ 
các lớp bần dày để tạo thành những lớp cách nhiệt bảo 
 vệ cây CÂY BÀNG
 Xuân Hè
 Thu Đơng Cây Ở chỉ lớp quang 6, các hợp bạn bình đã thường học quá ở nhiệt trình độ quangtrung bình hợp từ và 20 0hơ C –hấp 300 C.của Nhiệt cây độchỉ cao cĩ quá thể ( 
diễn400 C ra) hay bình thấp thường quá ( 0 0ở C nhiệt) cây ngừng độ mơi quang trường hợp nhưvà hơ thế hấp. nào? *Động vật sống vùng lạnh Lơng dày và dài, kích thước cơ thể lớn, lớp 
 mỡ dưới da dày.
 Gấu Bắc cực
 Cừu *Động vật sống vùng nĩng
Lơng Vịt Gấu 
ngắn, ngựa 
cơ Việt 
 Nam
thể 
nhỏ. Ví dụ 3 : Nhiều lồi động vật cĩ tập tính lẩn tránh nơi nĩng quá hoặc lạnh quá 
bằng cách : chui vào hang , ngủ đơng hoặc ngủ hè 
 ChuộtChuột sócsóc ngủngủ đôngđông Chim di cư Chuột đào hang tránh nĩng Ếch chui vào hốc bùn ngủ đơng
Sư tử tránh nĩng trong hang đá Gấu Bắc Cực ngủ đơng Bảng 43.1 Các sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt
 Nhĩm sinh vật Tên sinh vật Mơi trường sống
 Sinh vật biến nhiệt: 
vi sinh vật - Vi khuẩn cố định đạm - Sinh vật
nấm, - Nấm rơm - Sinh vật
thực vật, - Cây lúa - Mặt đất- khơng khí 
động vật khơng xương sống - Giun đất - Trong đất
cá - Cá chép - Trong nước
lưỡng cư, bị sát. - Thằn lằn bĩng đuơi dài - Mặt đất- khơng khí
 Sinh vật hằng nhiệt: 
 Chim - Chim bồ câu - Mặt đất- khơng khí.
 Thú - Thỏ - Mặt đất- khơng khí.
 Con người - Con người - Mặt đất- khơng khí. ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM 
 LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
 - Đa số các sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ 0 - 500C. Tuy nhiên, cũng 
 cĩ một số sinh vật nhờ khả năng thích nghi cao nên cĩ thể sống được ở 
 nhiệt độ rất thấp hoặc rất cao. 
 - Nhiệt độ ảnh hưởng đến hình thái, các hoạt động sinh lí và tập tính của 
 sinh vật.
 - Sinh vật được chia thành hai nhĩm:
 + Sinh vật biến nhiệt: cĩ nhiệt độ của cơ thể phụ thuộc vào nhiệt độ của 
 mơi trường.
 + Sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ của cơ thể khơng phụ thuộc nhiệt độ mơi 
 trường. ? Trong hai nhĩm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt, sinh 
vật thuộc nhĩm nào cĩ khả năng chịu đựng cao với sự thay 
đổi nhiệt độ của mơi trường?
 Trong hai nhĩm sinh vật hằng nhiệt và biến nhiệt thì nhĩm sinh vật 
 hằng nhiệt cĩ khả năng chịu đựng cao với sự thay đổi nhiệt độ mơi 
 trường vì :
 - Sinh vật hằng nhiệt là các sinh vật cĩ tổ chức cơ thể cao (chim, thú, 
 con người), đã phát triển các cơ chế điều hồ thân nhiệt giữ cho nhiệt 
 độ cơ thể luơn ổn định khơng phụ thuộc vào mơi trường ngồi. ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ ĐỘ ẨM 
 LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật
Nhiệm vụ: Quan sát hình ảnh và trả lời các câu hỏi sau: