Bài giảng Ngữ văn 8 - Bài 4: Hài kịch và truyện cười - Đổi tên cho xã (Tiết 45+46)

 Hãy kể tên một số vở kịch của tác giả 
 Lưu Quang Vũ mà em biết Ông không phải 
 là bố tôi, Lưu 
 Quang Vũ Ai là thủ phạm, 
 Lưu Quang Vũ Bệnh sĩ, 
Lưu Quang Vũ TIẾT 45, 46 I. Đọc, tìm hiểu chung
a. Đọc
 Đọc phân vai
 Vai dẫn cảnh: giọng Vai các nhân vật (ông Nha, Văn 
 rõ ràng, truyền cảm, Sửu, ông Độp, bà Độp, ông Thình): 
 chú ý các từ ngữ miêu linh hoạt, rõ ràng, thể hiện tính cách, 
 tả đặc điểm của nhân vật. b. Từ khó
Thủ phủ Địa điểm quan trọng nhất của một khu vực, một vùng
Cơ cấu Ở đây chỉ cách tổ chức, sắp xếp các bộ phận trong một tổ 
 chức, đoàn thể.
Ngoại vụ Công việc đối ngoại, giao dịch với bên ngoài.
Triệt sản Làm cho mất khả năng sinh sản
Cờ lông công Cờ hiệu của lính trạm chạy công văn khẩn ngày xưa
Tiến thủ Vươn lên không ngừng để ngày một tiến bộ.
Quán triệt Hiểu rõ và thực hiện đầy đủ
Tối dạ Chậm hiểu, ngược với sáng dạ- nhanh hiểu 2. Tìm hiểu chung
 a. Tác giả
 - Lưu Quang Vũ (1948- 1988), quê ở Đà Nẵng
 - Ông vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà soạn kịch 
 nổi tiếng.
 - Tác phẩm nổi tiếng: “Hồn Trương Ba, da 
 hàng thịt”, “Tôi và chúng ta”, “Ông không 
 phải bố tôi”, “Bệnh sĩ”, b. Tác phẩm
* Vở kịch “ Bệnh sĩ” 
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1988, khi đất nước đang bước vào thời kì đổi mới.
- Tóm tắt: “Bệnh sĩ” nói về một làng quê nghèo Cà Hạ. Người dân ở đây hiền lành, 
chân chất nhưng ông Toàn Nha, chủ tịch xã lại háo danh, thích “sĩ diện”. Lẽ ra, phải đổi 
mới cách làm ăn để cuộc sống no đủ thì ông Nha chỉ quan tâm đến việc đặt ra những cái 
tên sang trọng. Dưới sự chỉ đạo của ông, xã Cà Hạ và tất cả các tổ đội, ngành nghề lâu 
nay đều được đổi tên. Mọi người đều ảo tưởng với những cái tên rất đẹp nhưng không hề 
mang lại cho họ ấm no khi ruộng vườn bỏ không, chăn nuôi đình đốn, Sau gần một năm 
phát động ồn ào, cái làm được của xã Hùng Tâm (tên mới của xã Cà Hạ) chỉ là một khu 
văn phòng với kiến trúc lộn xộn. Người dân Hùng Tâm đói nhưng không được phép nói là 
mình đói, vì sĩ diện, vì sợ bị quy kết tội làm “mất uy tín địa phương”. Nhiều điều dối trá 
được gọi là “sáng tạo, bứt phá”. Nhưng rồi, sau hàng loạt trớ trêu, bi hài, mọi người 
cũng nhận ra: “Tại sao không yêu quý những điều thật thà, mà lại ưa những thứ giả 
dối?” * Trích đoạn “ Đổi tên cho xã”
- Xuất xứ: Trích vở kịch “Bệnh sĩ”: Cảnh mở đầu, tái hiện lễ đổi tên xã Cà Hạ 
thành xã Hùng Tâm
- Thể loại: hài kịch
- Nhân vật: Chủ tịch xã Toàn Nha, thư kí Văn Sửu, những người dân trong xã Sắp xếp các sự việc sau theo đúng trình tự đoạn trích “Đổi tên 
Sự việc
 cho xã”
 Cuộc đối thoại của ông Sửu, ông Nha và ông Độp, bà Độp về việc bổ nhiệm chức 
 3
 danh và đổi tên công việc cho ông Độp
 Cuộc đối thoại giữa ông Nha, ông Sửu và ông Thình về việc đổi tên trung tâm 
 4
 công nghệ và trưởng ban ngoại giao cho ông Thình
 Ông Nha- chủ tịch xã phát biểu về việc đổi tên cho xã với mục đích đưa xã Hùng 
 1 Tâm thành một xã tiên tiến, giàu có, văn minh của toàn huyện, toàn tỉnh và có 
 thể toàn quốc.
 Ông Văn Sửu tuyên đọc danh sách những người được bổ nhiệm vào các chức 
 2 trách mới trong cơ cấu của Liên hợp xã. Tất cả mọi người đều được bổ nhiệm 
 những chức danh mới với nhiều tên gọi hiện đại, khác hẳn với tên gọi cũ. I. Đọc, tìm hiểu chi tiết Nội dung, chủ đề
 “Đổi tên cho xã” là cuộc họp thông báo những đổi mới của xã 
 Hùng Tâm từ tên xã đến chức vụ của một số người
 Mục đích Cách thực hiện
 Tốt đẹp, có ý Sáo rỗng, hình thức, 
 nghĩa không có ý nghĩa.
 Sự mâu thuẫn trong mục đích, bản chất và cách thực hiện là 
đặc trưng của hài kịch được bộc lộ rõ nét ngay từ đầu. Thảo luận nhanh
Nội dung đoạn trích này có liên quan như thế nào 
với tên vở kịch “Bệnh sĩ”? 
 Nội dung nói về một làng quê nghèo mang tên Cà Hạ. 
 Người dân ở đây hiền lành, chân chất, nhưng ông 
 Toàn Nha lại háo danh, thích “sĩ diện”. Lẽ ra phải đổi 
 mới cách làm ăn để người dân có cuộc sống tốt hơn 
 thì ông Nha chỉ nghĩ đến việc đổi tên sao cho sang 
 trọng. Chỉ dẫn sân khấu (các dòng chữ in nghiêng đặt trong ngoặc đơn)
 Giúp người đọc hình dung ra bối cảnh không gian trụ sở Ủy 
 ban xã
 Bối cảnh Xung đột
 Mọi người trong Ông Nha >< những ảo tưởng 
 làng đang gặp + Đổi tên xã
 phải khó khăn về + Phong các chức danh cho mọi người 
 kinh tế trong xã để sĩ diện, khoe khoang 
 Thực tế, xã rơi vào hoàn cảnh nghèo 
 đói. Nhân vật Lời thoại
Ông Toàn Nha, Văn Sửu, Bộc lộ được rõ nét tính cách, 
Ông Độp, ông Thình đặc điểm nhân vật của họ.
 Thủ pháp trào phúng
 + Phóng đại (nói quá) tăng thêm tính chất, mức độ của sự lố 
 bịch, hài hước tạo tiếng cười châm biếm, mỉa mai.
 + Sự việc đổi tên cho xã và các tổ, đội, ngành nghề truyền thống 
 thành hiện đại Trước Sau
 Xã Cà Hạ Xã Hùng Tâm
 Phố Cà Thị trấn Hùng Tâm
Hợp tác xã Cà Hạ Liên đoàn tổ hợp tác xã Công Nông Thương Tín Hùng Tâm
 Đội trưởng đội 6 Chủ nhiệm TT công nghệ kiêm trưởng ban ngoại vụ
 Tổ trưởng tổ nề Chủ nhiệm TT xây dựng và kiến thiết cơ bản
 mộc
 Cửa hàng trưởng Chủ nhiệm công ty dịch vụ thương nghiệp Hùng Tâm
cửa hàng mua bán
 Đội trưởng đội 2 Điều phối nhân lực và sản xuất nông nghiệp
 Trưởng trại lợn Chủ nhiệm Trung tâm chăn nuôi gia súc.
 Hoạn lợn Chủ nhiệm Trung tâm triệt sản gia sức Hùng Tâm Nhân vật Lời thoại
Ông Toàn Nha, Văn Sửu, Bộc lộ được rõ nét tính cách, 
Ông Độp, ông Thình đặc điểm nhân vật của họ.
 Thủ pháp trào phúng
 + Phóng đại (nói quá) tăng thêm tính chất, mức độ của sự lố 
 bịch, hài hước tạo tiếng cười châm biếm, mỉa mai.
 + Sự việc đổi tên cho xã và các tổ, đội, ngành nghề truyền thống 
 thành hiện đại
 + Các nhân vật cũng được sáng tạo “bịa như thật” để gây 
 cười (Ông Thình, bà Độp )