Bài giảng Ngữ Văn 8 - Bài 7: Vịnh khoa thi Hương

 KHỞI ĐỘNG I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tác giả: Trần Tế Xương(1870- 1907)
 一 Thường gọi là Tú Xương.
 Quê: làng Vị Xuyên, huyện Mĩ 
 二 Lộc, tỉnh Nam Định. 
 Có hơn 100 bài thơ, chủ yếu là chữ Nôm. 
 Phong cách nổi bật: trữ tình và trào 
 三 phúng.
 Là người cá tính, mạnh mẽ, không chịu 
 Trần Tế Xương 四 gò bó trong khuôn phép. Ông học giỏi 
 nhưng chỉ đỗ tú tài
 . b. Tác phẩm:
Hoàn cảnh sáng tác: Chủ đề: 
Vào khoa thi năm 1897 (năm Phản ánh hiện thực nhốn 
Đinh Dậu), kì thi Hương ba năm nháo, ô hợp của xã hội 
diễn ra một lần vốn từ xưa đều 
 thực dân phong kiến buổi 
được tổ chức ở Hà Nội, nay bị 
Pháp bãi bỏ và tổ chức chung đầu, đồng thời đồng thời 
cho thí sinh ở trường Nam Định thể hiện su phẫn uất của 
thi cùng với thí sinh trường Hà nhà thơ trước tình cảm 
Nội. Chứng kiến hiện thực đầy nước nhà.
bát nháo, đau xót đó, Tú Xương 
đã sáng tác bài thơ này. Thể thơ: Thất ngôn bát 
 cú Đường luật Đặc điểm thể loại thất ngôn bát cú
 Số dòng thơ 8 dòng
Số tiếng trong từng dòng 7 tiếng
Vần trong các dòng thơ Vần a
Nhịp thơ của từng dòng 2/2/3; 4/3 Đề
Thực
Luận
 Kết Bố cục: bốn phần
Đề Nhà nước ba năm mở một khoa. Giới thiệu về kì thi
 Trường Nam thi lẫn với trường Hà.
 Lôi thôi sỹ tử vai đeo lọ,
Thực Ậm ọe quan trường miệng thét loa.
 Cảnh trường thi
 Lọng cắm rợp trời quan sứ đến,
Luận
 Váy lê quét đất mụ đầm ra.
 Nhân tài đất Bắc nào ai có,
Kết Tâm trạng của nhà thơ
 Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà. 1. Hai câu đề
 “Nhà nước ba năm mở một khoa,
 Trường Nam thi lẫn với trường Hà.”
Nhận xét về cách tổ chức kì thi.
Kì thi Hương năm Đinh Dậu 1897 có có gì đặc biệt? 1. Hai câu đề
 “Nhà nước ba năm mở một khoa,
 Trường Nam thi lẫn với trường Hà.”
 Bằng hình thức tự sự tác giả đã kể về thông lệ của kì thi Hương.
 Ở câu thơ thứ hai tác giả đã sửa dụng từ “lẫn” nằm lột tả chân 
thực vẻ ô hợp, nhốn nháo, thiếu nghiêm túc trước kì thi Hương quan 
trọng
Bức tranh chân thực diễn tả nền 
văn học, thi cử đương thời 2 câu thực, 2 câu luận 
“Lôi thôi sỹ tử vai đeo lọ,
Ậm ọe quan trường miệng thét loa.
Lọng cắm rợp trời quan sứ đến,
Váy lê quét đất mụ đầm ra.” PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 Hình ảnh Chi tiết Nhận xét
 Sĩ tử
Quan trường
 Quan sứ
 mụ đầm
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 
 2
 Nghệ thuật Tác dụng PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
 Hình ảnh Chi tiết Nhận xét
 Sĩ tử lôi thôi, vai đeo lọ Dáng vẻ luộm thuộm, nhếch nhác
 Quan trường ậm oẹ, miệng thét loa Ra oai, nạt nộ 
 Quan sứ được đón rước long trọng Phô trương về hình thức
 mụ đầm váy lê quét đất Lố bịch, nhố nhăng PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
 Nghệ thuật Tác dụng
Sử dụng từ tượng hình, tượng - Gợi lên cho người đọc người nghe sự 
 láo nháo, lộn xộn, ô hợp của trường thi. 
thanh: lôi thôi, ậm oẹ - Qua đó phản ảnh sự suy vong của nền 
Sử dụng nghệ thuật đảo ngữ học vấn và sự suy thoái, lỗi thời của đạo 
 Nho
Sử dụng nghệ thuật đối: lọng – 
 - Thể hiện thái độ mỉa mai, châm biếm 
váy, trời-đất; quan sứ-mụ đầm, 
 hạ nhục bọn quan lại, thực dân.
đến-ra Hai câu kết 
“Nhân tài đất Bắc nào ai có,
Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà”
 1. Xác định sắc thái giọng điệu của tác giả trong 2 câu kết?
 2. Qua câu kết cũng như cả bài thơ cho thấy thái độ và nỗi 
 lòng của nhà thơ như thế nào trước tình cảnh của đất nước? “Nhân tài đất Bắc nào ai có,
 Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà”
- Giọng thơ trữ tình có tác dụng 
lay tỉnh lương tâm, lương tri của 
các sĩ tử.
- Việc sử dụng câu hỏi tu từ vừa 
là lời kêu gọi, nhấn mạnh trách 
nhiệm của sĩ tử, vừa là lời nói 
thẳng về sự thật của đất nước đã 
thôi thúc, thức tỉnh lương tâm, 
trách nhiệm của tầng lớp tri thức 
phong kiến bấy giờ.