Bài giảng Ngữ văn 8 - Bài 9: Thực hành tiếng việt - Thành phần biệt lập trong câu

 BÀI 9
 THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT 
 Tiết: 
THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG 
 CÂU THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
 I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN
Xem lại phần chuẩn bị bài ở nhà, - Đại diện nhóm 
trao đổi với bạn bên cạnh (2 phút) báo cáo kết quả.
thống nhất phần tìm hiểu các - Nhóm khác nhận 
thành phần biệt lập trong câu bằng xét, bổ sung.
sơ đồ tư duy. THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN
 Tạo lập hoặc duy trì q/h giao tiếp: à, ừ, dạ, vâng, 
 Gọi đáp: này, thưa 
 Cảm Bộc lộ cảm xúc: a, á, ô hay, chao ôi, trời ơi, ơ kìa 
 thán
TP 
 Biểu thị cách nhìn, đánh giá của người nói đối với 
BIỆT Tình 
 sự việc nói đến: chắc, có lẽ, hình như, may ra, nhất 
LẬP thái:
 định .
 Chuyển Nêu lên ý chuyển tiếp với câu hoặc đoạn đứng sau: 
 tiếp Tóm lại, hơn nữa, ngoài ra, như vậy ..
 Dùng để giải thích hoặc nêu ý kiến bình luận đối với sự vật, sự việc 
 Phụ chú: được nói đến, dấu hiệu: đánh dấu bằng dấu phẩy, dấu gạch ngang, 
 dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
 Xác định các từ in đậm trong các câu sau có tác dụng gì? 
 Thuộc thành phần biệt lập nào?
a) Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con 
anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh. a) “Chắc”: thể hiện độ tin cậy: TP Tình thái
b) Trời ơi! Chỉ còn có 5 phút! b) “Trời ơi!”: Bộc lộ cảm xúc tiếc nuối: cảm thán.
c) Hoàng ơi! Ra công viên chơi đi? 
 c) “Ơi, ừ” gọi đáp
- Ừ! Chờ tớ 1 tí nhé!
d) Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn 
 d) “Tôi nghĩ vậy”: giải thích: tp phụ chú
lắm.
e) Đơn vị chăm chúng tôi ra trò. Có gì lại bảo: “Để cho 
 e) “Điều đó cũng dễ hiểu thôi ” chuyển tiếp ý trước 
bọn trinh sát, chúng nó ở trên đó vắng”. Điều đó cũng 
 đó: tp chuyển tiếp.
dễ hiểu thôi THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
 LUYỆN TẬP - Học sinh thực hiện hoạt động cá nhân “Think”: 
Suy nghĩ độc lập về bài tập 1 và hoàn thành phiếu bài 
tập số 1:
- Học sinh thực hiện hoạt động cặp đôi “Pair”: Trao 
đổi với bạn suy nghĩ của mình.
- Học sinh trình bày cá nhân trước lớp hoạt động 
“Share”: Chia sẻ những điều vừa trao đổi về bài tập 1 
trước lớp.
 THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
 BÀI TẬP 1.
HS hoạt động cá nhân làm bài tập Tìm thành phần gọi - đáp, thành phần cảm 
vào phiếu trong 2 phút, sau đó thán trong các câu dưới đây. Nêu ý nghĩa của 
thảo luận, đổi bài theo cặp đôi và mỗi thành phần đó.
chấm chéo. a. Ơ, bác vẽ cháu đấy ư? (Nguyễn Thành Long)
 b. Này, bảo bác ấy có trốn đi đâu thì trốn. 
Câu TPBL Từ ngữ Ý nghĩa (Ngô Tất Tố)
 thể c. Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ. 
 hiện? (Kim Lân)
 a d. Trời ơi, chỉ còn có năm phút! (Nguyễn Thành 
 Long)
 b 
 c 
 d Trò chơi: Mảnh ghép hoàn hảo (kĩ thuật “Các mảnh ghép”)”
 Nhóm I, 2 : Bài tập 2
 Giai đoạn 1 Nhóm 3, 4: Bài tập 3
 Nhóm chuyên sâu 
 Nhóm 2
 Nhóm 1 Nhóm 3 Nhóm 4
 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2
 Giai đoạn 2
Nhóm mảnh ghép
 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2
 Nhóm mới 1 Nhóm mới 2 Nhóm mới 3 Nhóm mới 4
 1. Chia sẻ kiến thức vòng chuyên sâu.
 2. Thống nhất đáp án đúng của 2 bài tập. THÀNH PHẦN BIỆT LẬP TRONG CÂU
 NHÓM 1,2 NHÓM 3,4
Câu 2: Tìm thành phần phụ chú trong Câu 3. Tìm thành phần chuyển tiếp, 
các câu (SGK – tr91). Dấu hiệu hình thành phần tình thái trong những câu 
thức nào giúp em nhận biết thành phần dưới đây. Chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của 
đó? Các thành phần phụ chú đó được mỗi thành phần đó.
dùng làm gì? Câu TPBL Dấu hiệu hình thức Công 
 Từ ngữ thể hiện? dụng
Câu Từ ngữ Dấu hiệu Công 
 a 
 thể hiện? hình thức dụng
 b 
 a 
 c 
 b 
 d 
 c 
 e Trò chơi: Mảnh ghép hoàn hảo (kĩ thuật “Các mảnh ghép”)”
 Nhóm I, 2 : Bài tập 2
 Giai đoạn 1 Nhóm 3, 4: Bài tập 3
 Nhóm chuyên sâu 
 Nhóm 2
 Nhóm 1 Nhóm 3 Nhóm 4
 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2
 Giai đoạn 2
Nhóm mảnh ghép
 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2
 Nhóm mới 1 Nhóm mới 2 Nhóm mới 3 Nhóm mới 4
 1. Chia sẻ kiến thức vòng chuyên sâu.
 2. Thống nhất đáp án đúng của 2 bài tập. LUYỆN TẬP
 VẬN DỤNG Văn bản “Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa” là một 
 văn bản nghị luận văn học đã phân tích những đặc sắc 
Câu 4: Viết đoạn văn ngắn từ 4-6 nghệ thuật và nội dung của bài thơ “Tiếng gà trưa”, 
câu trình bày cảm nhận của em về giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về tác phẩm của 
 nhà thơ Xuân Quỳnh. Tác giả của văn bản - Đinh Trọng 
một văn bản nghị luận đã học, Lạc, đã lần lượt phân tích nghệ thuật trong các khổ thơ. 
trong đó có sử dụng ít nhất 2 Sự ấn tượng của tôi dồn cả vào việc tác giả phân tích 
 khổ thơ cuối. Ở khổ thơ cuối, anh chiến sĩ thốt lên tiếng 
TPBL mà em đã học. Chỉ ra các gọi “Bà ơi” thật cảm động. Đó là tình cảm chất chứa lâu 
TPBL có trong đoạn văn. ngày nay được phát tiết. Việc Xuân Quỳnh để cho 
 từ “Vì” ở đầu các dòng thơ lặp lại nhiều lần đã góp phần 
 biểu hiện ý chí chiến đấu mạnh mẽ của người cháu - 
 chiến sĩ. Đó là vì Tổ quốc, vì nhân dân mà trong đó bao 
 gồm cả những người thân yêu trong gia đình, mà sâu sắc 
 nhất là người bà với biết bao kỉ niệm tuổi thơ êm đẹp.