Bài giảng Ngữ văn 8 - Đọc hiểu văn bản: Mời trầu

 HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU MẢNH GHÉP BÍ MẬT
1 2
3 4
 KEY: Các đáp án của các câu hỏi có liên quan gì đến bài 
 học hôm nay? Câu 1: Tên một phong tục của người Việt 
gắn với quả cau?
 Đáp án: Phong tục ăn trầu của người 
 Việt. Câu 2: Những câu cao dao sau nói về đề tài gì?
+ Quả cau nho nhỏ + Thưa rằng tôi đi hái dâu
 Cái vỏ vân vân Hai anh mở túi đưa trầu cho ăn.
 Nay anh học gần + Từ ngày ăn phải miếng trầu
 Nay anh học xa... Miệng ăn, môi đỏ, dạ sầu đăm chiêu
 Đáp án: Ca dao về đề tài tình yêu, hôn nhân. 
 Câu 3: Cho biết tên loài cây 
trong bức ảnh sau:
 Đáp án: Cây trầu không. Câu 4: Điền từ thích hợp vào thành ngữ sau “xanh như lá, bạc 
như ...”?
Đáp án:“xanh như lá, bạc như vôi”
 Đọc hiểu văn bản 
 (Hồ Xuân Hương) HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI GIỚI THIỆU BÀI HỌC
 - VB đọc chính:
 + VB1: Mời trầu (Hồ Xuân Hương)
 +HS đọc phần VB2: Vịnh khoa thi Hương Kiến thức Ngữ văn (Trần Tế (SGK/tr.38) 
 Xương)và cho biết:
 1) Nêu tên các văn bản được tìm hiểu ở bài 7?
 + VB thực hành đọc: 2) Các VB đọc chủ yếu thuộc thể loại gì?
 + + VB1: Xa ngắm thác núi Lư (Lý Bạch)
 + + VB2: Cảnh khuya (Hồ Chí Minh)
 - Thể loại: Thơ Đường luật I. KIẾN THỨC NGỮ VĂN 1. Một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú 
và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
 Đọc một bài thơ 
 Đường luật (thơ Lí 
 Bạch, thơ Đỗ Phủ, 
 thơ Bà Huyện 
 Thanh Quan, thơ 
 Hồ Xuân Hương,...) 
 mà em biết. Tìm hiểu về thơ Đường luật.
Thơ Đường 1. Nguồn gốc ..............................................
 luật ..................
 2. Thơ Đường luật ở Việt ..............................................
 Nam .................
 3. Các thể thơ Đường luật ..............................................
 .................. a. Thơ Đường luật
 Thơ Đường luật
 Nguồn gốc Là thể thơ rất nổi tiếng trong văn học Trung Quốc, có từ thời Đường 
 (618 – 907), sau đó du nhập sang Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản.
 Thơ - Thơ ca trung đại: Thơ Đường luật được sáng tác bằng chữ Hán và chữ 
 Đường luật Nôm.
 ở Việt Nam - Thơ ca hiện đại: thơ Đường được sáng tác bằng chữ quốc ngữ.
 Các thể thơ Có hai loại:
 Đường luật - Thơ thất ngôn (mỗi câu có bảy chữ): gồm hai loại thất ngôn bát cú, 
 thất ngôn tứ tuyệt.
 - Thơ ngũ ngôn (mỗi câu có 5 chữ) 1. Một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú 
 và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
a. Thơ Đường luật
b. Thi luật của thơ thất ngôn bát cú và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật b. Thi luật của thơ thất ngôn bát cú và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
 Phiếu HT số 02: Tìm hiểu một số yếu tố thi luật của thể thơ thất ngôn bát cú và thể thơ 
 tứ tuyệt Đường luật 
 Phương diện Thơ thất ngôn bát cú Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường 
 Đường luật luật
1. Số câu, số chữ .................................... ....................................
2. Bố cục .................................... ....................................
3. Niêm .................................... ....................................
4. Luật .................................... ....................................
5. Vần .................................... ....................................
6. Nhịp .................................... ....................................
7. Đối .................................... .................................... b. Thi luật của thơ thất ngôn bát cú và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
 So sánh Thơ thất ngôn bát cú Đường luật Thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật 
1. Số câu, số chữ 8 câu – mỗi câu 7 chữ. 4 câu – mỗi câu có 7 chữ.
2. Bố cục 4 cặp câu tương ứng 4 phần: đề - thực – luận – 4 câu được triển khai: khởi – thừa – 
 kết. chuyển – hợp.
3. Niêm - (dính): chữ thứ 2 của hai cặp câu 1-8, 2-3, 4-5, Các câu 1-4, 2-3 phải cùng thanh với 
 6-7 phải cùng thanh với nhau. nhau.
4. Luật Đường luật buộc phải tuân thủ luật bằng trắc. Nếu chữ thứ hai của câu thứ nhất mang 
 thanh bằng thì bài thơ thuộc luật bằng, nếu mang thanh trắc thì là luật trắc.
5. Vần Gieo vần bằng ở cuối các câu 1,2,4,6,8 Gieo vần bằng ở cuối các câu 1,2,4.
6. Nhịp nhịp 4/3 4/3 với thơ thất ngôn
 (2/3 với thơ ngũ ngôn)
7. Đối Chủ yếu sử dụng phép đối ở hai câu thực và hai Không bắt buộc phải đối.
 câu luận. 1. Một số yếu tố thi luật của thơ thất ngôn bát cú 
 và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
a. Thơ Đường luật
b. Thi luật của thơ thất ngôn bát cú và thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
 2. Thơ trào phúng và một số thủ pháp nghệ thuật Phiếu HT số 03: Thơ trào phúng và một số thủ pháp nghệ thuật
Thơ trào phúng là gì? ......................................................
 .......
Giới thiệu đặc điểm của một số 
thủ pháp nghệ thuật trong thơ ......................................................
trào phúng? ....... 2. Thơ trào phúng và một số thủ pháp nghệ thuật
1. Thơ trào Là một thể loại đặc biệt của sáng tác văn học, gắn liền với các cung bậc tiếng cười mang ý 
phúng nghĩa xã hội:
 - hài hước là sự phê phán nhẹ nhàng; 
 - châm biếm là dùng lời lẽ sắc sảo, thâm thuý để phê phán, vạch trần đối tượng; 
 - đả kích là tiếng cười phủ định, thường dùng để chỉ trích, phản đối gay gắt đối tượng trào 
 phúng.
2. Một số thủ Chơi chữ là vận dụng các hiện tượng đồng âm, trái nghĩa, đa nghĩa, từ láy,... trong câu thơ để 
pháp nghệ tạo nên ý nghĩa bất ngờ làm bật ra tiếng cười.
thuật 
 Sử dụng khẩu ngữ, ngôn ngữ đời thường một cách hài hước cũng là thủ pháp căn bản tạo 
 nên tiếng cười trong thơ trào phúng.
 + Cường điệu là nói quá, phóng đại, nhân lên gấp nhiều lần tính chất, mức độ nhằm làm nổi bật 
 tính hài hước của đối tượng.
 + Tương phản là sử dụng các từ ngữ, hình ảnh,.. trái ngược nhau, tạo nên sự đối lập nhằm khắc 
 hoạ, tô đậm đặc điểm của đối tượng và châm biếm, phê phán, đả kích đối tượng.