Bài giảng Ngữ Văn 8 - Lựa chọn trật tự từ trong câu - Lương Thị Luyến

 Tiếp sức
Trò chơi Trong 5 phút, 2 nhóm sẽ sắp 
 xếp 5 từ cho sẵn thành 
những câu khác nhau. Mỗi 
 thành viên trong nhóm 
 chỉ được viết 1 câu! BẢO NÓ KHÔNG
 ĐẾN SAO 1 Nó bảo sao không đến? 6 Bảo nó đến không sao.
2 Đến sao không bảo nó? 7 Sao không đến bảo nó?
3 Không sao bản nó đến. 8 Sao nó bảo không đến?
4 Không bảo sao nó đến? 9 Không đến sao nó bảo?
5 Bảo sao nó không đến. 10 Sao không bảo nó đến? Mỗi trật tự từ 
sẽ cho một hiệu 
 quả biểu đạt ý 
 khác nhau
 Người nói/ viết 
 cần biết lựa chọn 
 trật tự từ thích 
 hợp với yêu cầu 
 giao tiếp Lựa chọn trật tự từ trong câu
 GV: Lương Thị Luyến I. Tác dụng 
của sự sắp xếp 
 trật tự từ Đọc thật kĩ 5 Chú ý từ in 
 ngữ liệu sau đậm Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con xuống đất, chạy 
1
 đến đỡ lấy tay hắn.
 Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và những 
2
 phiên chợ chính còn bán cả vàng hương.
 Lom khom dưới núi tiều vài chú
3 Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
 Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn cũng chỉ đến đi ở tù. Ở 
4 tù thì hắn coi là thường.
5 Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, 
 giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con 
 xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.
 Chị Dậu vội vàng đặt con xuống đất, chạy 
đến đỡ lấy tay hắn, xám mặt.
 Chị Dậu chạy đến đỡ lấy tay hắn, vội 
vàng đặt con xuống đất, xám mặt.
 .. Chị Dậu xám mặt, vội vàng đặt con 
xuống đất, chạy đến đỡ lấy tay hắn.
 Biểu thị trật tự trước sau Biểu thị trật tự trước sau
 Trên – Dưới Dưới – Trên
 Xa – Gần Gần – Xa
 Ngoài – Trong Trong – Ngoài Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán 
 bóng đèn và những phiên chợ 
 chính còn bán cả vàng hương.
 Bán chính: Bóng đèn Biểu thị thứ bậc 
 Bán phụ: Vàng hương quan trọng, cao thấp Biểu thị thứ bậc quan trọng, cao thấp
 Vai vế trong gia đình VD: Ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em 
Hữu hình Trừu tượng VD: Tre xanh, nhũn nhặn Tre 
 khiêm tốn, kiên cường, can đảm
Hình thức Nội dung
Vật chất Tinh thần Lom khom dưới núi tiều vài chú
 Lác đác bên sông chợ mấy nhà.
 Đảo “lom khom”, “lác đác” lên đầu
 Biểu thị điểm nhấn của người nói/ người viết Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn 
 cũng chỉ đến đi ở tù. Ở tù thì 
 hắn coi là thường.
 Đảo “ở tù” lên đầu câu (2) để tạo sự liên kết với câu 
(1)
 Đảm bảo sự liên kết của câu Đảm bảo sự liên kết của câu
 (Câu đầu tiên nhắc đến đối tượng nào thì câu tiếp 
 theo sẽ bắt đầu bằng sự vật đó)
 Chả mấy khi được lộc vua ban, bố cứ 
thưa với làng ngả thịt hai trâu và đồ hai 
thúng gạo nếp để mọi người ăn một trận 
cho sướng miệng. Còn một trâu và một 
thúng gạo, ta sẽ xin làng làm phí tổn cho 
bố con ta trẩy kinh lo liệu việc đó. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. 
 Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà 
 tranh, giữ đồng lúa chín. 
à Kết thúc 4 âm tiết tạo sự âm vang (2 thì cảm 
 giác hẫng)
à Sự xen kẽ giữa nhịp điệu (nhờ thanh bằng 
 trắc) dễ nghe, dễ thuộc, dễ đi vào lòng người Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. 
 Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà 
 tranh, giữ đồng lúa chín. 
 Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói Đảm bảo sự liên kết của câu
 (Rất dễ thấy trong thơ)
 Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương, sương trắng nắng tràn
 Chiều đi trên đồi êm như tơ Tất cả đều là 
 Chiều đi trong lòng êm như mơ thanh bằng