Bài giảng Ngữ Văn 8 - Thực hành đọc hiểu: Đường về quê mẹ

 BÀI 2 : THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU :
 ĐOÀN VĂN CỪ THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 Khởi động 
 Bài hát : Quê hương của Giang Nam THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
I. Tìm hiểu chung
 - Phong cách sáng tác: Viết về thôn 
1.Tác giả Đoàn Văn Cừ quê với bút pháp rất riêng , viết về hội 
 hè , đình đám , chợ Tết ...
 Sinh năm 1913, 
 mất năm 2004 -Tác phẩm chính: Thôn ca I (1994), 
 Thơ lửa (1947), Việt Nam huy hoàng 
 (1948), Thôn ca II (1960), Đường về 
 Quê : xã Nam Lợi, quê mẹ (1987)...
 huyện Nam Trực , 
 tỉnh Nam Định.
 - Giải thưởng : Ông được tặng giải thưởng 
 HCM năm 2001. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 2. Tác phẩm Thúng cắp bên hông, nón đội đầu,
U tôi ngày ấy mỗi mùa xuân, Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu
Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần, Trông u chẳng khác thời con gái
Lại dẫn chúng tôi về nhận họ Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au.
Bên miền quê ngoại của hai thân.
 Chiều mát, đường xa nắng nhạt vàng,
Tôi nhớ đi qua những rặng đề, Đoàn người về ấp gánh khoai lang,
Những dòng sông trắng lượn ven đê. Trời xanh cò trắng bay từng lớp,
Cồn xanh, bãi tía kề liên tiếp, Xóm chợ lều phơi xác lá bàng.
Người xới cà, ngô rộn bốn bề.
 Tà áo nâu in giữa cánh đồng,
 Gió chiều cuốn bụi bốc sau lưng.
 Bóng u hay bóng người thôn nữ
 Cúi nón mang đi cặp má hồng.
 Tới đường làng gặp những người quen.
 Ai cũng khen u nết thảo hiền,
 Dẫu phải theo chồng thân phận gái
 Đường về quê mẹ vẫn không quên THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 a. Giải nghĩa từ 
 + Dặm liễu : chỉ đường xa
 + Hai thân : cha mẹ
 +The: hàng dệt bằng tơ nhỏ 
 sợi, mặt thưa, mỏng, không 
 bóng, thời trước dùng để may 
 áo dài .
+ U: mẹ .. + Đề : .thuộc loại đa ,lá có mũi nhọn dài. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
I. Tìm hiểu chung
1.Tác giả Đoàn Văn Cừ - Xuất xứ: Trích trong Thơ Đoàn Văn Cừ , In trong tập “ Thôn ca” năm 
2.Tác phẩm: 1942.
 a. Đọc, giải nghĩa từ:
 - Thể thơ: thơ bảy chữ 
 b. Tìm hiểu chung
 - PTBĐ: Biểu cảm ( Tự sự, miêu tả)
 - Bố cục: 4 phần
 + Phần 1 (khổ 1): Không gian , thời gian khi “tôi “ về quê.
 + Phần 2 (khổ 2, 4): Bức tranh thiên nhiên và con người nơi làng quê.
 + Phần 3 (khổ 3,5): Hình ảnh người mẹ trên con đường về quê.
 +Phần 4 (khổ 6 ) : Những tâm tư, tình cảm của tác giả về nơi cội nguồn . Sáng tác : 1942 1913- 2004
 Thể thơ: Thơ bảy chữ Tác giả 
 Đoàn Văn Cừ
 PTBĐ: Biểu cảm + Tự sự, 
 Miêu tả Quê: Nam Định
 P1:Không gian ,thời gian Là giáo viên có nhiều bài thơ hay 
 trên đường về quê. Tác phẩm
 P3: Hình ảnh người mẹ 
 trên đường về quê Thơ ông thường viết nhiều về 
 hội hè, chợ tết, nông thôn .
 P2: Bức tranh thiên nhiên Bố cục: 4 phần
 và con người nơi làng 
 quê.
P4: Những tâm tư ,tình cảm 
 của tác giả về cội nguồn. II/ Đọc –hiểu văn bản THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 I. TÌM HIỂU CHUNG
 II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Không gian , thời gian khi “tôi “ về quê . THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
Nhiệm vụ: Đọc khổ thơ đầu của bài thơ và thực hiện các yêu cầu sau:
 U tôi ngày ấy mỗi mùa xuân,
 Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần,
 Lại dẫn chúng tôi về nhận họ
 Bên miền quê ngoại của hai thân.
 1. Không 
 a. Nhân vật tôi về quê vào gian , thời b. Nhận xét cách xưng hô “u” , cách 
 thời điểm nào ? Không gian gian khi tôi gọi “ hai thân “ của tác giả ?
.
 khi mẹ đưa nhân vật tôi về về quê 
 quê có gì đặc biệt . THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
 a. Thời gian b. Không gian
- “Tôi” về quê mẹ khi đã lớn. - “Dặm liễu mây bay sắc trắng ngần”: vừa 
 miêu tả khung cảnh thiên nhiên, vừa thể hiện 
- Thường về vào “mỗi mùa xuân” gặp mặt, 
 1. Không cách điệu sắc đẹp ngoại hình của mẹ: nhẹ 
thăm hỏi họ hàng bên quê ngoại.→ Tác giả mở 
 gian , thời nhàng, tinh tế, thướt tha, đầy uyển chuyển... 
đầu bằng hồi ức của đứa con vẫn giữ lại trong gian khi 
. tôi về quê + NT: Hình ảnh : dặm liễu ; cách gọi “U”: thân 
trí tưởng hình ảnh lúc bé theo mẹ về thăm quê thương ,trìu mến .
ngoại. Hai thân : cách gọi bố mẹ thể hiện sự 
 kính trọng ,văn hóa...
 Khung cảnh về quê yên bình ,gợi nhiều cảm xúc . THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1.Không gian và thời gian khi “tôi” về quê ( khổ 1 ).
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê ( khổ 2,4 )
 Tôi nhớ đi qua những rặng đề,
 Những dòng sông trắng lượn ven đê.
 Cồn xanh, bãi tía kề liên tiếp,
 Người xới cà, ngô rộn bốn bề.
 Chiều mát, đường xa nắng nhạt vàng,
 Đoàn người về ấp gánh khoai lang,
 Trời xanh cò trắng bay từng lớp,
 Xóm chợ lều phơi xác lá bàng. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 + Những rặng đề, những dòng sông trắng lượn ven đê, cồn xanh, bãi tía .
Bức tranh thiên + Khung cảnh chiều quê: đường xa nắng nhạt vàng, trời xanh, cò trắng bay từng lớp, 
nhiên: xóm chợ lều phơi xác lá bàng (những chiếc lều xiêu vẹo ngập xác lá bàng).
Cuộc sống nơi + Người làm đất trồng cây: người xới cà, ngô rộn bốn bề.
thôn quê + Cảnh những người nông dân bới khoai gánh về thôn ấp “đoàn người về ấp gánh 
 khoai lang”.
 * Nghệ thuật : Liệt kê, tính từ , động từ , so sánh. 
 → Hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam. Cảnh vật vừa sinh động, tràn đầy sức sống, hiện lên một 
 bức tranh thôn quê với những màu sắc và đường nét được phối hài hòa.
 => Thiên nhiên và con người hiện lên đầy vẻ mộc mạc, giản dị đến lạ nhưng cũng đầy thân thương, 
 yên bình của một làng quê, mà khiến cho ai đi đâu cũng nhớ về. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
 1.Không gian và thời gian khi“tôi” về quê. Thúng cắp bên hông, nón đội đầu,
 Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê. Trông u chẳng khác thời con gái
3. Hình ảnh người mẹ trên con đường về thăm quê. Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au.
 Tà áo nâu in giữa cánh đồng,
 -Thúng cắp bên hông, nón đội đầu. Gió chiều cuốn bụi bốc sau lưng.
 Bóng u hay bóng ingười thôn nữ
 Hình ảnh -Khuyên vàng, yếm thắm, áo the nâu 
 Cúi nón mang đi cặp má hồng.
 người mẹ -Mắt sáng, môi hồng, má đỏ au. 
 -Tà áo nâu in giữa cánh đồng ... ? Tác giả đã khắc họa hình ảnh về người 
 mẹ trên con đường về quê qua những chi 
 tiết nào?
 Hình ảnh người mẹ dịu dàng, e ấp – đẹp vô cùng . THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
 Tới đường làng gặp những người quen.
 1.Không gian và thời gian khi“tôi” về quê.
 Ai cũng khen u nết thảo hiền,
2. Bức tranh thiên nhiên và con người làng quê. Dẫu phải theo chồng thân phận gái
3. Hình ảnh người mẹ trên con đường về thăm quê. Đường về quê mẹ vẫn không quên.
 4. Những tâm tư tình cảm của tác giả về nơi cội nguồn 
 - Khen ‘U nết thảo hiền “dẫu đã lấy chồng nhưng vẫn 
 không quên đường về .
 → Người mẹ hiện lên với nết “thảo hiền” dễ mến. Dù 
 lấy chồng xa xứ nhưng mẹ vẫn không quên đường về 
 quê mẹ, vẫn về thăm quê hương, tổ tiên, ông bà, cha 
 mẹ, họ hàng. THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU : ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ
 ĐOÀN VĂN CỪ
 III.TỔNG KẾT
 1. Nghệ thuật : 2. Nội dung: 3.Ý nghĩa :
 - Những dòng hoài niệm và tâm - Tình yêu, sự gắn bó với gia 
- Thể thơ bảy chữ cùng lời thơ trạng vui mừng háo hức của người 
 con về những lần cùng mẹ về quê đình quê hương của tác giả. 
giản dị, mộc mạc.
 ngoại. - Nhắc nhở chúng ta hãy luôn nhớ 
 -Đồng thời còn thể hiện tình cảm yêu 
- Nhịp thơ linh hoạt. mến, niềm tự hào của con về người về cội nguồn với lòng biết ơn và 
- Lối miêu tả chân thực, gần gũi, mẹ. kính trọng..
đầy sinh động. VẬN DỤNG
 ? Dựa vào nội dung bài 
 thơ, em hãy vẽ bức tranh 
 hoặc giới thiệu về vẻ đẹp 
 của người mẹ ? VÒ nhµ
VỀ NHÀ
 - Học thuộc bài thơ.
 - Học thuộc bài thơ.
 - Làm phiếu bài tập.
 - Đọc trước bài: “ Sắc thái nghĩa của từ ”
 - Soạn bài: Hoạt động ngữ văn: Tập làm thơ bảy 
 -chữViết (Lưu đoạn ý: vănNhận ghi diện lại thểcảm thơ nghĩ và sautập khilàm một bài 
 thơhọc bảy một chữ.) bài thơ sáu chữ , bảy chữ. CHÚC CÁC EM HỌC TỐT