Bài giảng Ngữ Văn Lớp 8 - Bài 18: Nhớ rừng

 L/O/G/O
NHỚ RỪNG
 - Thế Lữ - I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tác giả
 - Thế Lữ (1907 - 1989), quê ở Bắc Ninh, là nhà 
 thơ tiêu biểu nhất trong phong trào Thơ mới. 
 - Hồn thơ Thế Lữ dồi dào và đầy lãng mạn.
 - Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (thơ, 1935), 
 Vàng và máu (truyện, 1934), Bên đường Thiên 
 lôi (truyện, 1936).
 - Ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ 
 Chí Minh về văn học nghệ thuật (năm 2003).
Thế Lữ 2. Tác phẩm
 ü Xuất xứ: In trong tập “Mấy vần thơ” (1935) 
 ü Thể loại: Thơ 8 chữ (thơ mới hiện đại) - bài thơ 
 đã góp phần mở đường cho sự thắng lợi của 
Nhớ phong trào Thơ mới.
rừng
 ü PTBĐ: Biểu cảm
 ü Đại ý: Mượn lời một con hổ trong vườn bách thú để 
 nói lên tâm sự của người dân mất nước lúc bấy giờ. Bố cục: 3 phần
Phần 1: khổ 1 
=> Tâm trạng của con hổ trong cảnh tù giam 
Phần 2: khổ 2+3 
=> Hồi tưởng quá khứ oanh liệt ngày xưa
Phần 3: khổ 4+5 
=> Nỗi niềm thực tại của hổ trong vườn bách thú II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN 1. Hình ảnh con hổ trong vườn bách thú Khổ thơ thứ nhất
Gậm một khối căm hờn trong cũi sắt,
Ta nằm dài,dài trông ngày tháng dần qua,
Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ,
Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm.
Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm,
Để làm trò lạ mắt, thứ đồ chơi,chơi Gạch chân dưới 
Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi, những từ ngữ chỉ 
Với cặp báo chuồng bên vô tư lự. hoàn cảnh và tâm 
 trạng của con hổ HOÀN CẢNH
 Nhục 
nhằn tù Bị nhốt 
 hãm trong cũi 
 sắt
 Thành 
 thứ đồ 
 chơi - Sự căm hờn, uất 
hận tạo thành khối âm - Nằm dài buông xuôi , 
thầm nhưng dữ dội như bất lực
 Căm Ngao 
muốn nghiền nát, hờn, 
nghiền tan uất hận ngán
 TÂM TRẠNG
 - Vì sa cơ lỡ vận nên Cam Bất - Sự khinh thường, bất 
 bình
 phải cam chịu cuộc sống chịu, bình khi sống với những 
 bất lực
 tù hãm, làm những việc kẻ tầm thường bé nhỏ, dở 
 hơi, vô tư trong môi 
 tầm thường, vô vị.
 trường tù túng tầm thường Sử dụng từ ngữ, hình ảnh chọn lọc
Khổ Giọng thơ linh hoạt, tiết tấu phong phú
 1
 Tâm trạng ngao ngán căm uất, chỉ 
 đành bất lực buông xuôi tuy nhiên bên 
 trong vẫn ngùn ngụt engọn lửa căm hờn 2. Cảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ Khổ thơ thứ hai Khổ thơ thứ ba
Ta sống mãi trong tình thương nối nhớ Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Thuở tung hoành hống hách những ngày xưa. Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan ?
Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già, Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi, Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới ?
Với khi thét khúc trường ca dữ dội, Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Ta bước chân lên, dõng dạc, đường hoàng, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng ?
Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc. Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc, Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Là khiến cho mọi vật đều im hơi. Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật ?
Ta biết ta chúa tể cả muôn loài, - Than ôi ! Thời oanh liệt nay còn đâu ?
Giữa chốn thảo hoa không tên, không tuổi. Thảo luận nhóm
 Chi tiết Từ ngữ
 Hình ảnh
Cảnh núi rừng
 Âm thanh
 Hành động
Hình ảnh con hổ
 Tư thế a/ Cảnh núi rừng hùng vĩ
 Chi tiết Từ ngữ
 Cảnh núi rừng hùng vĩ với: “bóng cả, cây già” 
 Hình ảnh
 đầy vẻ thâm nghiêm
 Âm thanh dữ dội: “tiếng gió gào ngàn”,“giọng 
 Âm thanh
Cảnh núi nguồn hét núi”,“thét khúc trường ca dữ dội”
 rừng
 → Từ ngữ chọn lọc, phong phú và gợi tả 
 Nhận xét Nổi bật cảnh đại ngàn hùng vĩ, mạnh mẽ, 
 hoang dã, bí ẩn linh thiêng, nơi giang sơn mà hổ 
 đã từng ngự trị. b/ Hình ảnh con hổ
 Chi tiết Từ ngữ
 + Bước chân lên
 Hành động + Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng
 + Vờn bóng âm thầm
Hình ảnh 
 con hổ
 Oai phong; mạnh mẽ; uy nghiêm: dõng dạc 
 Tư thế đường hoàng; mắt thần quắc (khiến mọi vật đều 
 im hơi)
 Câu thơ sống động, giàu chất tạo hình, diễn tả chính xác vẻ đẹp vừa uy 
nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm. Thảo luận: Có 
 ý kiến cho 
 rằng khổ thơ Đêm vàng bờ suối Ngày mưa 
 3 là một bức 
 tranh tứ bình 
 tuyệt đẹp. Em 
 hãy chỉ ra và 
 trình bày cảm 
 nhận của em 
về bộ tranh ấy.
 Bình minh Chiều lênh láng máu Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối Đâu những ngày mưa chuyển 4 phương ngàn
Ta say mồi đững uống ánh trăng tan? Ta lặng ngắm giang san ta đổi mới
→ Cảnh đẹp diễm lệ con hổ say mồi → Hình ảnh con hổ mang dáng vẻ 
đứng uống ánh trăng đầy lãng mạn tựa của một bậc ‘Đế vương’
như một thi sĩ Đâu những bình minh cây xanh nắng gội Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Tiếng chim ca giấc ngủ ta từng bừng? Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt
 Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
 → Cảnh chan hòa ánh sáng rộn rã cùng 
 → Cảnh thật dự dội , con hổ trở thành 
 với tiếng chim ca hát cho giấc ngủ của 
 một con mãnh thú săn mồi đầy quyền 
 chúa Sơn Lâm
 uy Bộ tranh tứ bình
 Câu hỏi tu từ kết hợp 
 Điệp từ “ta” Khí 
 điệp ngữ “nào đâu? 
 phách ngang tàng, tư 
 đâu?”→ Diễn tả thấm Và giấc mơ huy hoàng 
 thế kiêu hùng, ý thức 
 thía nỗi nhớ tiếc da đã khép trong tiếng 
 được uy quyền của vị 
 diết, đau đớn, của con than u uất:“ - Than ôi! 
 chúa tể Sơn âm ; tạo 
 hổ đối với những quá Thời oanh liệt nay còn 
 nên nhạc điệu rắn rỏi, 
 khứ huy hoàng của nó. đâu?”
 hùng tráng. 
 Bộ tranh tứ bình đẹp lộng lẫy, cảnh nào cũng có núi rừng hùng vĩ 
tráng lệ Nổi bật hình ảnh chúa Sơn Lâm với tư thế lẫm liệt, uy 
nghi, kiêu hùng