Bài giảng Vật Lí Lớp 9 - Bài 10: Biến trở - Điện trở dùng trong kĩ thuật

 KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ 
Câu 1: Viết công thức điện trở của dây dẫn
 CôngCông thứcthức :: RR == l
 S
Câu 2: TừTừ côngcông thứcthức trên,trên, tata cócó thểthể làmlàm thaythay đổiđổi điệnđiện 
trởtrở dâydây dẫndẫn bằngbằng cáchcách nào?nào?
 1. Thay đổi chiều dài dây dẫn.
 2. Thay đổi tiết diện của dây.
 3. Thay đổi vật liệu (điện trở suất) của dây. TÌNH HUỐNG ĐẦU BÀI
Sử dụng biến trở có thể làm cho một bóng đèn từ từ 
sáng dần lên hoặc từ từ tối dần đi. Cũng nhờ biến trở 
mà ta có thể điều chỉnh tiếng của rađiô hay ti vi to 
dần lên hay nhỏ dần đi Vậy biến trở có cấu tạo và 
hoạt động như thế nào? BIẾN TRỞ 
ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG KĨ THUẬT I. BIẾN TRỞ
 1. Tìm hiểu cấu tạo của biến trở
 Quan sát hình để nhận dạng các loại biến trở:
 C
 M N
 C C
 A B
 A N B
 A N B
 Biến trở con chạy Biến trở tay quay Biến trở than * Phân loại: Gồm 3 loại biến trở
+ Biến trở con chạy.
+ Biến trở than ( chiết áp )
+ Biến trở tay quay.
* Cấu tạo: Biến trở gồm con chạy (hoặc tay quay) và cuộn dây 
dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn được quấn đều đặn trên 
một lõi sứ. 1. Tìm hiểu cấu tạo của biến trở. C
 M N
 Nếu mắc hai đầu A, B của 
cuộn dây của biến trở nối tiếp 
 A B
vào mạch điện thì khi dịch 
chuyển con chạy C, biến trở 
có tác dụng thay đổi điện trở + _
không? Vì sao?
 Biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở. Vì khi đó, dòng điện 
 vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy không có 
 tác dụng làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện 
 chạy qua. C
 M N
Hai điểm A và N của biến 
trở được mắc nối tiếp vào A B
mạch điện. Khi đó nếu ta 
dịch chuyển con chạy C thì 
điện trở của mạch điện có + _
thay đổi không? Vì sao?
 Điện trở của mạch điện có thay đổi. Vì khi dịch chuyển con chạy C 
 sẽ làm thay đổi chiều dài của cuộn dây có dòng điện chạy qua do 
 đó làm thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện. Hình 10.2: kí hiệu sơ đồ của biến trở trong sơ đồ điện. 
 a) b) c) d)
 Hình 10.2 I. BIẾN TRỞ
 1. Tìm hiểu cấu tạo của biến trở.
 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 - Quan sát biến trở của nhóm mình, cho biết số ghi trên biến trở và 
 giải thích ý nghĩa con số đó?
 * ( 20 Ω ) Có nghĩa là điện trở lớn nhất của biến trở là 20 Ω 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 A N
 - +
 - Mắc mạch điện như hình 10.3. Đẩy con chạy về sát điểm N 
 để biến trở có điện trở lớn nhất
 - Đóng công tắc rồi dịch chuyển con chạy để đèn sáng hơn.
 - Để đèn sáng mạnh nhất thì dịch chuyển con chạy tới vị trí 
 nào? Vì sao? 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 M C N
 A B
 K
 6V 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 M C N
 A B
 K
 6V 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 M C N
 A B
 K
 6V M C N
A B
 K
6V 2. Sử dụng biến trở để điều chỉnh cường độ dòng điện
 - Biến trở có thể dùng để điều chỉnh cường độ dòng điện trong 
 mạch khi thay đổi trị số điện trở của nó. Một lớp than hay lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lõi cách điện.
C7: Hãy giải thích vì sao lớp than hay lớp kim loại mỏng đó 
lại có điện trở lớn?
 Theo công thức tính điện trở: mà lớp kim 
 loại mỏng có tiết diện nhỏ nên điện trở lớn.
 + Nhận dạng hai cách:
 - Cách 1: Trị số được ghi trên điện trở. 680k
 a
 - Cách 2: Trị số thể hiện bằng các vòng màu.
 b II. CÁC ĐIỆN TRỞ DÙNG TRONG KĨ THUẬT
 - Các điện trở dùng trong kĩ thuật được chế tạo bằng một lớp than hay 
lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lõi cách điện ( thường bằng sứ ).
 - Hai cách ghi trị số các điện trở kĩ thuật:
 + Cách 1: Trị số được ghi trên điện trở.
 + Cách 2: Trị số thể hiện bằng các vòng màu.