Bài giảng Vật Lí Lớp 9 - Bài 28: Động cơ điện một chiều

 KIỂM TRA BÀI CŨ
Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên các đoạn AB, CD của khung dây 
dẫn có dòng điện chạy qua trong hình a,b
 /
 O B /
 B C O
 C
 A
 A D
N S S N
 O
 D
 a) b) O KIỂM TRA BÀI CŨ
Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên các đoạn AB, CD của khung dây 
dẫn có dòng điện chạy qua trong hình a,b
 /
 O B /
 B C O
 F1
 F2
 F1 C
 A
 A D
N S S N
 O F2
a) D
 b) O • MỤC TIÊU
vNêu được cấu tạo,hoạt động,sự biến đổi 
 năng lượng của động cơ điện một chiều. Hình 28.1
 Khung dây dẫn 
 C
 D Bộ góp điện
 Nam 
 châm C2
 B Thanh quét 
 C ,C
 A 1 2
 C1
Gồm các bộ phận chính:
- Nam châm.
- Khung dây dẫn. + Nam châm tạo ra từ trường, là bộ phận đứng yên, 
 được gọi là stato.
+ Khung dây dẫn cho dòng điện chạy qua ,là bộ phận quay, 
 được gọi là rôto.
 C
 D
 B
 A
 Hình 28.1 Nam châm
Cuộn dây
 Bộ góp
 điện C
 D
 C1
B
 C
 A 2
 Mô hình động cơ điện một chiều
 Hình 28.1 Hoạt động của động cơ điện một chiều
 F
 Động cơ điện một chiều hoạt động dựa C 2
 trên tác dụng của từ trường lên khung D
 C
 dây dẫn có dòng điện chạy qua đặt 1
 trong từ trường. B
 F C2
 1 A
 Hình 28.1
C1 Biểu diễn lực điện từ tác dụng lên đoạn AB và CD của khung 
dây dẫn có dòng điện chạy qua như hình 28.1 C2 Dự đoán xem có hiện 
 C F2
 tượng gì xảy ra với khung D
 C
 dây khi đó? 1
 B
 C2
 F1 A
 Dự đoán: Khung dây sẽ quay do Hình 28.1
tác dụng của hai lực F1, F2 C3
 C F2
 D
 Làm thí nghiệm để kiểm 
 C1
tra dự đoán
 B
 C2
 F1 A
 Hình 28.1 C3 Dụng cụ thí nghiệm: 
 - Nguồn điện một chiều:
 F2
- Dây dẫn điện: - Mô hình động cơ điện: HÕt00:0000:0100:0200:0300:0400:0500:0600:0700:0800:0900:1000:1200:1300:1400:1500:1600:1700:1800:1900:2000:2100:2200:2300:2400:2500:2600:2700:2800:2900:3000:3100:3200:3300:3400:3500:3600:3700:3800:3900:4000:4100:4200:4300:4400:4500:4600:4700:4800:4900:5000:5100:5200:5300:5400:5500:5600:5700:5800:5901:0001:0101:0201:0301:0401:0501:0601:0701:0801:0901:1001:1201:1301:1401:1501:1601:1701:1801:1901:2001:2101:2201:2301:2401:2501:2601:2701:2801:2901:3001:3101:3201:3301:3401:3501:3601:3701:3801:3901:4001:4101:4201:4301:4401:4501:4601:4701:4801:4901:5001:5101:5201:5301:5401:5501:5601:5701:5801:5902:0000:1101:11 giê
 Làm thí nghiệm theo nhóm
Bước 1: Mắc mạch điện theo sơ đồ hình vẽ . Thêi gian
 +
 M -
 K
 + -
Bước 2: Đóng khóa K quan sát xem khung dây có chuyển động hay không .
Bước 3: Ghi kết quả đã quan sát được, so sánh với dự đoán ban đầu .
Bước 4: Ngắt khóa K, tháo các thiết bị để về vị trí ban đầu . Hoạt động của động cơ điện một chiều Hoạt động của động cơ điện một 
 chiều
+ Khi đặt khung dây dẫn ABCD trong từ trường và cho dòng điện 
 chạy qua khung thì dưới tác dụng của lực điện từ, khung dây sẽ 
 quay. F2
Bài tập: Hình vẽ mô tả một khung dây dẫn đứng yên trong từ trường, mặt phẳng 
khung dây vuông góc với đường sức từ. Hỏi nếu cho dòng điện chạy trong khung 
thì khung dây có quay không? Tại sao?
 B
 O/
 F1
 C
 A
 S N
 F2
 D
 O
 Khung dây không quay vì cặp lực điện từ F1, F2 trong trường hợp này chỉ có tác 
dụng kéo dãn khung chứ không làm cho khung quay. B
 O/
 /
 O F1
 B C
 F1
 C
 A
S A F
 D 2 S N
 N F2
 O D
 O
Chú ý : Khi mặt phẳng khung dây vuông góc với đường sức từ thì 
cặp lực điện từ không có tác dụng làm cho khung dây quay. Chú ý: Bộ góp điện có tác dụng đổi chiều dòng điện khi 
khung dây đi qua vị trí mặt phẳng khung dây vuông góc 
với các đường sức từ (mặt phẳng trung hòa). Nhờ đó 
khung dây có thể quay liên tục.