Bài giảng Ngữ Văn 7 - Bài thơ Tiếng gà trưa

 1
 2 KHỞI ĐỘNG
 ế
Ti ng 3
 gà HÌNH THÀNH 
 Trưa KIẾN THỨC
 (Xuân 4
 Quỳnh)
 THỰC HÀNH
 VẬN DỤNG KHỞI ĐỘNG
1. Em đã từng đi đâu xa quê chưa? Hãy 
tưởng tượng nếu một ngày em phải xa quê 
trong một thời gian dài, những hình ảnh, 
kỉ niệm nào khiến em nhớ nhất. Tại sao? 
 2. Chia sẻ cùng bạn bè kỉ niệm 
 với những người thân trong gia 
 đình mà em nhớ nhất. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
 (Bùi Thi Tuyên-0346604658-trường thcs Tân Viên, An lão, Hải phòng - - - I. Tìm hiểu chung
 1. Tác giả Xuân Quỳnh Quê ở làng La Khê, ven thị 
 1942 – 1988 xã Hà Đông, Hà Nội.
 Là nhà thơ nữ xuất sắc trong 
 nền thơ hiện đại Việt Nam
 Phong cách thơ: trẻ trung, sôi nổi, 
 đôn hậu, giàu nữ tính.
 Tác phẩm chính: Bài “Tiếng gà trưa”, 
 “Sóng” là những bài thơ hay quen 
 thuộc với bạn đọc trong nhà trường. MỘT SỐ TẬP THƠ CỦA TÁC GIẢ I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
a. Xuất xứ
 Trích từ tâp̣ thơ “Hoa doc̣ chiến hào” (1968).
 Được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ.
b. Cách đọc
 Đoạn đầu vui, phấn khởi. Chú ý lời kể - tả trữ tình của nhà 
 thơ trong vai anh bộ đội đang nhớ nhà, nhớ bà, nhớ quê.
c. Thể thơ: 5 chữ (biến thể)
 Mỗi dòng 5 chữ, số chữ trong 
 một số câu có biến đổi linh hoạt. I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
d. Nhịp 
 3/2, 2/3, 1/2/2 nhấn mạnh vào các từ ngữ, câu thơ được lặp lại trong bài.
e. Bố cục, mạch cảm xúc
 Khổ 1: Tiếng gà trưa đánh thức tình cảm làng quê;
 Bố cục 5 khổ tiếp: Tiếng gà trưa gợi về kỉ niệm tuổi thơ;
 Khổ cuối: Tiếng gà trưa giục bước hành quân. I. Tìm hiểu chung
 2. Tác phẩm
 e. Bố cục, mạch cảm xúc
 + Trên đường hành quân, người chiến sĩ chợt 
 nghe tiếng gà nhảy ổ, gợi về kỉ niệm tuổi thơ.
 Mạch 
cảm xúc
 + Gợi kỉ niệm hình ảnh gà mái mơ, mái vàng 
(Hiện tại 
 với người bà giàu lòng yêu thương. 
- quá khứ 
- hiện tại)
 + Tiếng gà gợi ước mơ tuổi thơ và tiếng gà 
 trưa đã khắc sâu tình yêu quê hương, đất nước 
 nơi người chiến sĩ, giục bước hành quân. I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
f. Đề tài, chủ đề:
 Cảm xúc của người cháu trên đường hành quân khi nghe tiếng gà trưa.
 Thể hiện tình bà cháu thắm thiết. Rubric
 Tiêu chí Xuất sắc Khá Đạt Chưa đạt
1. Sự chuẩn bị 
2. Thông tin về tác giả 
3. Thông tin về tác phẩm 
4. Thiết kế bài trình chiếu 
5. Cách thuyết trình PHIẾU HỌC TẬP 1 
 Nhiệm vụ: Đọc khổ 1 của bài thơ và hoàn thành nội dung phiếu học tập
 NỘI DUNG CÂU HỎI TRẢ LỜI
1. Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí người chiến sĩ vào thời điểm 
nào?
2. Tiếng gà trưa vọng vào tâm trí người chiến sĩ vào thời điểm 
nào?
- Theo em, biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong khổ 
thơ này và tác dụng của nó? 
3. Tại sao trong vô vàn âm thanh, người chiến sĩ lại chỉ ám ảnh 
với âm thanh của tiếng gà trưa?
4. Tiếng gà trưa đem lại cho người chiến sĩ cảm xúc nào? Cảm 
nhận của em về cảm xúc gợi lên trong lòng anh chiến sĩ. II. Đọc – hiểu văn bản
 1. Tiếng gà trưa đánh thức tình cảm làng quê
 Âm thanh của làng quê 
 bình dị, thân thuộc.
 Trên đường hành quân xa
 Phá tan cái tĩnh lặng buổi 
Thời 
 Âm trưa của làng quê.
điểm Dừng chân bên xóm nhỏ
 thanh
cụ thể Mang lại niềm vui cho 
 con người chốn thôn quê.
 Buổi trưa nắng
 Gợi kỉ niệm ấu thơ. II. Đọc – hiểu văn bản
 1. Tiếng gà trưa đánh thức tình cảm làng quê
 Nghe xao động nắng trưa
 Nghe bàn chân đỡ mỏi
 Nghe gọi về tuổi thơ
 Hình ảnh ngôn ngữ chân thực, giản dị.
Cảm xúc 
của người Điệp từ “nghe”, điệp cấu trúc câu “ nghe ”, ẩn 
 chiến sĩ dụ chuyển đổi cảm giác: “Tiếng gà trưa” được 
 cảm nhận bằng thính giác qua điệp từ “nghe” 
 cùng tâm tưởng, hồi ức, cảm xúc của tâm hồn. II. Đọc – hiểu văn bản
1. Tiếng gà trưa đánh thức tình cảm làng quê
 ->Tiếng gà bình dị, âm thanh của quê hương biểu hiện những giây 
 phút bình yên của cuộc chiến làm cho cho cái nắng hè trở nên xao 
 động, bàn chân không thấy mỏi sau cuộc hành trình chiến đấu dài, 
 khơi dậy kí ức tuổi thơ trong lòng người chiến sĩ. 
 -> “Tiếng gà trưa” đem lại những cảm giác vừa bồi hồi, xúc động, 
 vừa hạnh phúc. Đó chính là tình làng quê thắm thiết, sâu nặng. PHIẾU HỌC TẬP 2 
 Nội dung tìm hiểu Trả lời
Tiếng gà trưa lặp lại mấy lần trong bài thơ? 
Tiếng gà ấy đã khơi gợi ở người cháu hình ảnh và kỉ 
niệm nào của tuổi thơ?
Em ấn tượng với hình ảnh, kỉ niệm nào nhất? Vì sao? 
Người bà hiện lên qua những hình ảnh chi tiết nào? 
Qua đó em có cảm nhận như thế nào về tình cảm của 
bà và tình cảm của người cháu đối với bà? II. Đọc – hiểu văn bản
 2. Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ thắm tình bà cháu.
 Kết nối các đoạn thơ.
Câu thơ: 
“Tiếng Điểm nhịp cho từng cảm xúc.
gà trưa” 
 lặp lại Mỗi lần “Tiếng gà trưa” vang lên là một kỉ niệm được gợi về:
 + Kỉ niệm về ổ trứng và đàn gà;
 + Kỉ niệm về nỗi lo lắng của bà, hạnh phúc tuổi thơ của cháu;
 + Kỉ niệm giấc mơ hạnh phúc tuổi thơ. II. Đọc – hiểu văn bản
 2. Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ thắm tình bà cháu.
 Hình ảnh ấn tượng
 ->Nghệ thuật kể tả’, điệp điệp từ “này”, 
 đảo ngữ “Khắp mình hoa đốm trắng”
Hình ảnh 
 Tính từ chỉ màu sắc: hồng, đốm trắng, vàng óng
kỉ niệm ổ 
 trứng và ->Tạo bức tranh kí ức nhiều màu sắc hài hòa, tươi sáng, 
 đàn gà bình dị của làng quê.
 -> Gợi tả màu sắc tươi sáng, hình ảnh đẹp, bình dị, thân thuộc II. Đọc – hiểu văn bản
2. Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ thắm tình bà cháu
 Hình ảnh ấn tượng
 Hình ảnh Động từ: “khum”, “soi”
 bà chăm 
 chút từng 
 quả trứng 
 Từ láy “chắt chiu”
 ->Người bà thôn quê tần tảo, chịu thương chịu khó, chắt 
 chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống đầy lo toan, vất vả II. Đọc – hiểu văn bản
2. Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ thắm tình bà cháu
 Hình ảnh ấn tượng
Hình ảnh nỗi Điệp ngữ: “hằng năm”: Gợi ra một quãng 
 lo lắng của thời gian dài, triền miên những nỗi lo âu 
 bà và niềm của bà. Cho thấy tuổi thơ của người 
 vui tuổi thơ chiến sĩ gắn liền với niềm vui, trong trẻo, 
 của cháu đầy tình yêu thương ở gia đình, làng quê. II. Đọc – hiểu văn bản
2. Tiếng gà trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ thắm tình bà cháu.
 Hình ảnh ấn tượng
 Những ước mơ nhỏ bé, đơn sơ, giản dị đó 
 Hạnh phúc
 được gợi ra hình ảnh người bà chắt chiu 
 tuổi thơ 
 từng quả trứng, nâng niu từng sự sống để 
 của cháu
 cuối năm có tiền mua quần áo mới cho cháu 
 => Bà đã thực hiện ước mơ tuổi thơ của cháu