Bài giảng Ngữ văn 7 - Những cánh buồm

 NHỮNG CÁNH BUỒM
 -Hoàng Trung Thông- 1
 KHỞI ĐỘNG
 2
 3 HÌNH THÀNH 
NHỮNG KIẾN THỨC
 CÁNH 4
 BUỒM LUYỆN TẬP
 VẬN DỤNG KHỞI ĐỘNG
QUAN SÁT VIDEO SAU KHỞI ĐỘNG
Em cảm nhận gì về tình cảm của người con 
trong bài hát? Em sẽ làm gì để thể hiện tình 
cảm của mình dành cho người cha kính yêu? HÌNH THÀNH KIẾN THỨC I. Kiến thức ngữ văn: Từ ngữ và hình ảnh trong thơ
 + Ở học kì I, em đã được học những bài thơ nào? Bài thơ đó 
 thuộc thể thơ gì? Chỉ ra những dấu hiệu của văn bản thơ 
 trong tác phẩm đó.
 + Nêu những ấn tượng của em về từ ngữ trong thơ. Để hiểu 
 được từ ngữ trong thơ, người đọc cần phát huy những yếu tố 
 nào khi đọc?
 + Hãy đọc một đoạn thơ em yêu thích. Chỉ ra hình ảnh trong 
 đoạn thơ đó. Từ đó, em chia sẻ về hình ảnh trong thơ có đặc 
 điểm, vai trò gì? I. Kiến thức ngữ văn: Từ ngữ và hình ảnh trong thơ
 - Từ ngữ trong thơ: Thơ trữ tình ngắn gọn nên từ ngữ trong thơ:
 + rất cô đọng, hàm súc
 + có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa...
 + thiên về gợi
 -> người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu được sự 
 phong phú của ý thơ. I. Kiến thức ngữ văn: Từ ngữ và hình ảnh trong thơ
- Hình ảnh trong thơ: là hình ảnh về con người, cảnh vật,... xuất hiện trong thơ
 -> giúp cho việc diễn đạt nội dung thêm gợi cảm, sinh động 
- Hình ảnh được khắc họa bởi:
 + từ ngữ: từ gợi tả âm thanh, trạng thái 
 + cách gieo vần
 + ngắt nhịp
 + biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh, ẩn dụ... II. Tìm hiểu chung
1. Tác giả 
 Qua tìm hiểu các nguồn tài liệu ở nhà, nêu 
 ngắn gọn những hiểu biết của em về tác giả 
 Hoàng Trung Thông (tên khai sinh, bút danh, 
 quê quán, năm sinh, tác phẩm chính,...). II. Tìm hiểu chung - Tên thật: Hoàng Trung Thông, bút danh 
1. Tác giả khác: Đặc Công, Bút Châm.
 - Năm sinh – năm mất: (1925 –1993)
 - Quê quán: Nghệ An
 - Thơ của ông giản dị, cô đọng, chứa cảm xúc 
 trong sáng; nhiều bài thơ được phổ nhạc.
 - Tác phẩm chính: Quê hương chiến 
 đấu (1955); Đường chúng ta đi (1960), 15 
 bài thơ; Những cánh buồm (1964), 17 bài 
 thơ; Hương mùa thơ (1984); Tiếng thơ không 
 dứt (1989); Mời trăng (1992); II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 a. Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác:
 Nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác 
 của bài thơ. II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 a. Xuất xứ, hoàn cảnh sáng tác:
 - Sáng tác: 1963
 - Bài thơ được rút từ tập thơ cùng tên. II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 b. Đọc, từ khó
 Chia sẻ ấn tượng ban đầu về văn bản, nêu 
 những từ ngữ hình ảnh chưa hiểu?
 (Xác định từ láy có trong bài thơ và tìm 
 nghĩa của chúng?) II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 b. Đọc, từ khó
 - lênh khênh: chỉ sự cao những không vững vàng.
 - rả rích: nhiều, không ngớt
 -phơi phới: chỉ sự hứng khởi, đón chờ, mong đợi
 - trầm ngâm: sự suy tư, suy ngẫm về một việc gì đó.
 - thầm thì: chỉ sự khẽ khàng, không phát thành tiếng to II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01 PHIẾU HỌC TẬP SỐ 01
 Yêu cầu Đặc điểm của bài thơ
- Chỉ ra đặc điểm hình thức của bài - Số chữ trong một dòng: ..
thơ Những cánh buồm thể hiện qua các - Số dòng ..
yếu tố: số tiếng ở các dòng thơ, số dòng - Số khổ ..
ở mỗi khổ thơ, cách hiệp vần, ? - Vần 
 Thể thơ: .
- Lời của bài thơ là lời của ai nói với ai, Chủ thể trữ tình là: 
trong hoàn cảnh nào?
Cảm xúc bao trùm 
Phương thức biểu đạt có trong bài thơ? 
Văn bản có thể chia thành mấy phần? 
Nội dung chính từng phần? II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 c. Đặc điểm hình thức của bài thơ
 - Thể thơ:
 + Mỗi dòng thơ: dài ngắn không đều nhau, thường có 5 đến 7 chữ.
 + Số dòng ở mỗi khổ thơ không cố định, có khổ 4 dòng, có khổ 5, 6 hoặc 
 8 dòng.
 + Cách hiệp vần của bài thơ cũng rất tự do, không theo niêm luật quy tắc 
 thông thường.
=> Thể thơ tự do: là thể thơ không theo quy định bắt buộc về số 
câu, số tiếng, cách phân dòng, hiệp vần, sự luân phiên bằng trắc và 
nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này thay đổi tùy thuộc vào cảm xúc của 
nhà thơ nên cách biểu đạt tự do hơn các thể thơ khác. II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 c. Đặc điểm hình thức của bài thơ
 - Chủ thể trữ tình: người cha (lời bài thơ là lời của người cha nói với con 
 về cảm xúc, suy ngẫm của mình khi trò chuyện cùng con trên bờ biển).
 - Cảm xúc bao trùm: Tình cảm yêu thương, thân thiết của hai cha con.
 - PTBÐ: Biểu cảm kết hợp yếu tố miêu tả, tự sự. II. Tìm hiểu chung
2. Bài thơ “Những cánh buồm”
 d. Bố cục (3 phần)
 + P1: Từ đầu đến “Nghe con bước lòng vui phơi phới”
 Cảnh người cha và người con đi dạo trên bãi cát
 + P2: Tiếp theo đến “Để con đi ”
 Cuộc trò chuyện của hai cha con và mong muốn của người con
 + P3: Còn lại
 Suy ngẫm của người cha.