Bài giảng Ngữ Văn 7 - Sức hấp dẫn của tác phẩm: Hai vạn dặm dưới đáy biển - Lê Phương Liên

 TIẾT : THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU TIẾT : THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU 
 SỨC HẤP DẪN CỦA TÁC PHẨM SỨC HẤP DẪN CỦA TÁC PHẨM 
 HAIHAI VẠNVẠN DẶMDẶM DƯỚIDƯỚI ĐÁYĐÁY BIỂNBIỂN 
 --Lê Phương Liên-Lê Phương Liên- KHỞI ĐỘNG “TẬP“TẬP 
 LÀMLÀM 
PHÓNGPHÓNG 
 VIÊN”VIÊN” Truyện khoa học nổi 
tiếng của Giuyn- Véc-
 nơ. Tác giả đã dựa trên những thành 
tựu của khoa học và công nghệ 
cùng với những hiểu biết của mình 
và trí tưởng tượng phong phú để 
sáng tạo nên một câu chuyện kịch 
tính, li kì, hấp dẫn, mở ra một thế 
giới mới mẻ, thú vị cho độc giả. Văn bản kể về cuộc 
chiến đấu dũng cảm 
của đoàn thủy thủ 
trên tàu No-ti-lớt với 
quái vật của biển cả -
 những con bạch tuộc 
khổng lồ, hung dữ. Qua đó, độc giả thấy được lòng 
dũng cảm, kiên cường, trách 
nhiệm, tình yêu thương và tinh 
thần đồng đội của những người 
thủy thủ. Cho bạn đọc bài học sâu sắc 
về tinh thần dũng cảm, yêu 
thương, đoàn kết. Lí do yêu thích:
 Thể hiện trí tưởng 
 tượng phong phú.
Có nhiều tình tiết li kì, 
hấp dẫn.
 Đem đến cho bạn đọc 
 bài học nhân sinh.. I. Đọc, tìm hiểu chung
1. Tác giả
 - Lê Phương Liên, sinh năm 1951. Quê quán: Hà Nội.
 - Từng là giáo viên, tốt nghiệp khoa Toán - Lý trường Cao 
 đẳng Sư phạm Hà Nội. 
 - Tác phẩm: 
 + Truyện vừa “Những tia nắng đầu tiên” (1971), “Khi mùa 
 xuân đến” (1973), “Khúc hát hạnh phúc” (2002), “Kí ức 
 ánh sáng” (2012), “Én nhỏ” (2013) 
 - Bà có rất nhiều những sáng tác đặc sắc dành cho thiếu nhi, 
 đã được nhận nhiều giải thưởng như: 
 + Giải thưởng Trung ương Đoàn, Giải thưởng Bộ Giáo dục 
 năm 1970 cho truyện ngắn “Câu hỏi trẻ thơ”.
 + Huy chương Vì sự nghiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam 
 năm 1997. I. Đọc, tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
 - Kiểu văn bản: Nghị luận văn học.
 - Phương thức biểu đạt: Nghị luận.
 - Vấn đề nghị luận: Khát vọng của con người với biển cả mênh 
 mông, rộng lớn và giá trị nhân văn sâu sắc của cuốn tiểu thuyết 
 vĩ đại này với hiện tại và tương lai.
 - Bố cục:
 + Phần 1 (Từ đầu ... kì lạ): Giới thiệu những nét đặc sắc của tác 
 phẩm.
 + Phần 2 (Đã từ lâu ...của tác giả): Nghệ thuật xây dựng hình 
 tượng nhân vật đặc sắc.
 + Phần 3 (Ra đời ... con người): Sự sáng tạo của Véc-nơ.
 + Phần 4 (Con người.... tình người).Vị trí của Véc-nơ trên diễn 
 đàn văn học thế giới
 + Phần 5 (còn lại). Tác phẩm của Véc- nơ và giá trị văn chương 
 của ông. II. Đọc, tìm hiểu chi tiết văn bản
 PHIẾU HỌC TẬP
- Hình thức: Thảo luận theo bàn
- Thời gian: 
- Yêu cầu: 
1. Tác giả đã triển khai vấn đề nghị luận về sức hấp dẫn của bài thơ “Hai vạn dặm dưới đáy 
 biển” theo thứ tự nào? 
2. Trong mỗi phần: tìm ý kiến, lí lẽ, bằng chứng ? Nhận xét về cách đưa ý kiến, lí lẽ, bằng 
chứng? 
3. Từ bài viết em hiểu thêm gì về tác giả Giuyn Véc-nơ và tác phẩm “Hai vạn dặm dưới đáy 
biển” ? II. Đọc, tìm hiểu chi tiết
* Đoạn 1. Giới thiệu những nét đặc sắc của tác phẩm.
- Ý kiến: “Tác phẩm của nhà văn Giuyn Véc nơ hấp dẫn bạn đọc mọi lứa tuổi, không chỉ bởi 
những yếu tố li kì mà còn bởi tính nhân văn”
- Dẫn chứng bằng cách tóm tắt truyện: Câu chuyện về cuộc hành trình bất đắc dĩ của nhà 
nghiên cứu biển A-rôn-nác, Giáo sư Viện bảo tàng Pa-ri, cùng người cộng sự Công-xây và 
người thợ săn cá voi Nét Len sau khi đột nhiên bị rơi vào con tàu No-ti-lớt kì lạ. *Đoạn 2: Phân tích nghệ thuật xây dựng nhân vật và giá trị nhân văn của tác phẩm.
- Phát triển ý kiến nêu ở phần 1 bằng cách đưa dẫn chứng về sự huyền bí, li kì của tác phẩm 
“Hai vạn dặm dưới đáy biển” và khái quát giá trị nhân văn của tác phẩm.
+ Đã từ lâu, biển cả mênh mông, dữ dội, đầy sóng gió và bão tố... thách thức tất cả những ai 
muốn vượt ra khỏi mảnh đất chật hẹp của quê hương mình để đi tới những miền đất khác...
+ Hình ảnh thuyền trưởng Nê-mô xuất hiện trong “Hai vạn dặm dưới đáy biển” là một con 
người bí ẩn gần như huyền thoại, chính là hình tượng anh hùng mang tư tưởng của tác giả 
Véc-nơ. Thuyền trưởng Nê-mô là một con người vừa có trí tuệ, vừa có tinh thần phiêu lưu, mạo 
hiểm. Ông đã trải qua nhiều đau khổ nên đứng trước mọi khó khăn đều quả quyết, hành động 
dũng mãnh với một bản lĩnh sáng suốt, tự tin.
+ Đọc “Hai vạn dặm dưới đáy biển”, người đọc được chia sẻ khát vọng khám phá cuộc sống cả 
về nội tâm và ngoại cảnh với nhân vật tự sự, Giáo sư A-rôn-nác, có lẽ cũng chính là hiện thân 
của tác giả. *Phần 3: Những nhận xét về vốn hiểu biết và cách viết sáng tạo của tác giả Véc-nơ.
- Ý kiến: Đọc những trang viết của Véc-nơ ta được thưởng thức một lối kể chuyện hấp dẫn, cách 
tạo tình huống bất ngờ, nghẹt thở, đầy kịch tính; giọng văn hài hước, dí dỏm, chan chứa tình 
cảm yêu thương con người.
- Lí lẽ, dẫn chứng:
+ Ra đời vào nửa cuối nóng bỏng hơn.
+ Điều mà Véc-nơ ghi dấu ấn vào lịch sử thế giới chính là những sáng tạo mang tính khoa học 
viễn tưởng về những máy móc công nghệ chưa từng hiện diện trên Trái Đất; những dự cảm về 
không gian tận đáy biển sâu nhất.
+ Với những trang viết của Véc-nơ, người đọc thán phục tầm hiểu biết sâu rộng về địa lí thế 
giới, sự am hiểu cặn kẽ kiến thức vật lí, toán học, sinh học, lịch sử, tự nhiên và xã hội.
+ Trên nền tảng văn hóa vững vàng, nhà văn đã để trí tưởng tượng của mình thăng hoa, sáng 
tạo theo một mạch viết tự nhiên. *Phần 4: Minh chứng về cuộc vật lộn giữa con người với thiên nhiên để cho thấy sức hấp 
dẫn và tính nhân văn của tác phẩm.
- Ý kiến: Phải chăng đó chính là .. tình người?
- Lí lẽ, dẫn chứng:
+ Con người tưởng như thật bé nhỏ, yếu ớt trước đại dương bao la dữ dội..... nhà văn Pháp 
Véc-nơ đã khiến người đọc nhận ta rằng con người mới thật là dữ dội, bởi con người chứa 
trong tâm can “một đại dương”.
+ Cuộc vật lộn giữa con người với đại dương .con người cần biển cả, yêu biển cả, hiểu về 
biển cả hơn như tìm hiểu bản thân mình. *Đoạn 5. Giới thiệu những tác phẩm khác của Véc-nơ và khẳng định vị trí nhà văn và giá 
trị văn chương của Véc-nơ.
+ Ngoài “Hai vạn dặm dưới đáy biển của Véc-nơ (1870), nhiều tác phẩm của Véc-nơ như 
“Năm tuần trên khinh khí cầu” (1863), “Vòng quanh thế giới trong 80 ngày (1873)...đã chinh 
phục người đọc khắp năm châu, khẳng định ông là nhà văn đi tiên phong trong thể loại khoa 
học viễn tưởng, một lối đi riêng trong văn học thế giới.
+ Những ý tưởng thiên tài của ông về cuộc sống hiện đại cũng như các thành tựu khoa học, 
công nghệ và hơn hết là khát vọng của con người mà ông đã diễn tả dường như cho đến nay 
vẫn còn mang tính thời sự. * Nghệ thuật lập luận:
- Lí lẽ, bằng chứng chặt chẽ, toàn diện, giàu sức thuyết phục.
- Bố cục rõ rang, mạch lạc, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận.
- Lập luận chặt chẽ: nêu vấn đề- triển khai vấn đề- kết thúc vấn đề.
* Giá trị tác phẩm:
- Giá trị nhân văn tác phẩm của Véc-nơ.
+ Hình tượng anh hùng mang tư tưởng của tác giả là thuyền trưởng Nê-mô: trải qua 
nhiều đau khổ nên đứng trước mọi khó khăn đều quả quyết hành động dũng mãnh với 
một bản lĩnh sáng suốt.
+ Nhân vật giáo sư A-rôn-nác: khát vọng khám phá cuộc sống cả về nội tâm và ngoại 
cảnh.
- Giá trị nhận thức
 + Văn bản giúp ta hiểu thêm về văn bản “Bạch tuộc” không chỉ là một câu chuyện 
phiêu lưu, mạo hiểm, mang lại cho ta những cảm xúc nhất thời mà mang ý nghĩa nhân 
văn sâu sắc thể hiện khao khát muốn tìm hiểu, muốn sống chung với biển cả của nhân 
loại. III. Tổng kết
1. Nghệ thuật 
 - Lí lẽ, bằng chứng chặt chẽ, toàn diện, giàu sức thuyết phục.
 - Bố cục rõ rang, mạch lạc, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận.
 - Lập luận chặt chẽ: nêu vấn đề- triển khai vấn đề- kết thúc vấn đề. III. Tổng kết
2. Nội dung 
 -Văn bản cho người đọc hiểu hơn về nội dung, nhân vật, sự 
 sáng tạo trong tác phẩm “Hai vạn dặm dưới đáy biển”. Qua 
 đó, người đọc cũng hiểu rõ hơn về tác giả và vị trí của ông 
 trên diễn đàn văn học thế giới.
 -Văn bản này giúp ta hiểu thêm về văn bản “Bạch tuộc” 
 không chỉ là một câu chuyện phiêu lưu, mạo hiểm, mang lại 
 cho ta những cảm xúc nhất thời mà mang ý nghĩa nhân văn 
 sâu sắc, thể hiện khao khát muốn tìm hiểu, muốn sống 
 chung với biển cả của nhân loại.