Bài giảng Ngữ Văn 7 - Thực hành tiếng việt: Trợ từ, thán từ

 Khởi động 1. Trợ từ
- Khái niệm: “Trợ từ” là những từ chuyên đi kèm 1 từ ngữ trong 
câu 
- Tác dụng: nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ, tình cảm, sự đánh 
giá hay phát ngôn của người nói.
- Phân loại:
+ Trợ từ đi kèm các từ ngữ trong câu (chính, đích, ngay cả, chỉ, 
những )
+ Trợ từ ở cuối câu ( à, ạ, ư, nhỉ, nhé, nào, cơ, cơ mà, thôi ) 2. Thán từ
- Khái niệm: Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm 
xúc của người nói (người viết) hoặc dùng để gọi đáp.
- Vị trí:
+ Thường đứng ở đầu câu
+ Có khi tách ra thành một câu đặc biệt.
- Phân loại:
+ Thán từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc (a, ái, a ha, ối, ô 
hay, than ôi )
+ Thán từ dùng để gọi đáp (này, ơi, dạ, vâng, ừ ) - Giáo viên chia lớp 
thành 2 nhóm và 
hoàn thành PHT 
- Thời gian: 5 phút Ví dụ Trợ từ Tác dụng
a) Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính nhấn mạnh cảnh vật thay đổi là do trong 
chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm lòng nhân vật đang có sự thay đổi.
nay tôi đi học. 
b) Tôi quên cả mẹ tôi đứng sau tôi. cả nhấn mạnh sự xuất hiện của người mẹ ở 
 đằng sau nhân vật tôi.
c) Các em đừng khóc. Trưa nay, các em được cơ mà thể hiện mục đích hỏi và sự quan tâm của 
về nhà cơ mà. thầy hiệu trưởng với các em học sinh
d) Con Hiên không có áo à? à thể hiện mục đích hỏi và sự quan tâm của 
 người hỏi với nhân vật Hiên.
e) Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy áo đem ư Vừa để hỏi, vừa thể hiện sự gần gũi của 
cho người ta không sợ mẹ mắng ư? các nhân vật. Ví dụ Thán từ Tác dụng
a) A, em Liên thảo nhỉ. Hôm nay lại A bộc lộc cảm xúc của nhân vật
rót đầy cho chị đây. (Thạch Lam)
b) Ừ, phải đẩy. Để chị về lấy. (Thạch Ừ dùng để đáp lời.
Lam)
c) Ôi chào, sớm với muộn thì có ăn Ôi chào bộc lộ cảm xúc.
thua gì. (Thạch Lam)
d) Vâng, bà để mặc em.... (Kim Lân) Vâng dùng để đáp lời.
e) Ô hay, thể là thế nào nhỉ? (Kim Lân) Ô hay bộc lộ cảm xúc. a) Vì có những hôm đi chơi suốt cảcả ngày với chúng bạn ở đồng làng Lê Xá, 
lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay xa mẹ tôi chút nào hết. (Thanh Tịnh)
 Không phải trợ từ vì cả ngày là một từ hoàn chỉnh, từ cả ở đây không 
xuất hiện nhằm nhấn mạnh ý nào trong câu.
b) Trước sân trường làng Mỹ Lý dày đặc cả người. (Thanh Tịnh)
 Là trợ từ vì không có trợ từ cả thì câu vẫn đủ nghĩa nhưng từ cả được 
thêm vào để nhấn mạnh sự đông đúc của sân trường Mĩ Lí ngày hôm ấy c) Chính Chính lúc này, toàn thân các cậu cũng đang run run theo nhịp bước rộn ràng 
trong các lớp. (Thanh Tịnh)
 Là trợ từ vì không có trợ từ chính thì câu vẫn đủ nghĩa nhưng 
từ chính được thêm vào để nhấn mạnh thời điểm mà sự việc xảy ra.
d) Nhân vật chínhchính là nhân vật then chốt của cốt truyện, giữ vị trí trung tâm 
trong việc thể hiện đề tài, chủ đề và tư tưởng của tác phẩm. (Theo Từ điển thuật 
ngữ văn học, Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi đồng Chủ biên)
 Không phải trợ từ vì nhân vật chính là một từ hoàn chỉnh, từ chính ở đây 
không xuất hiện nhằm nhấn mạnh ý nào trong câu. a) Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấyấy nảy nở trong lòng 
tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng. (Thanh Tịnh)
 Không phải thán từ vì nó không bộc lộ cảm xúc 
 của người nói hay dùng để gọi và đáp trong giao tiếp.
b) ẤyẤy, rẽ lối này cơ mà. (Kim Lân)
 Là thán từ vì nó là từ biểu lộ cảm xúc về 
 mức độ của sự việc. c) Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. 
(Thanh Tịnh)
 Không phải là thán từ vì từ này ở đây dùng để chỉ 
 con đường
d) NàyNày, thầy nó ạ. (Kim Lân)
 Là thán từ vì nó dùng để gọi và đáp trong 
 giao tiếp. Viết đoạn văn (khoảng 6 – 8 
dòng) kể về một kỉ niệm của em, 
trong đó có sử dụng ít nhất một trợ 
từ hoặc một thán từ. Chỉ ra trợ từ 
(hoặc thán từ) trong đoạn văn đó. Ai ai trong cuộc đời này cũng có những kỉ niệm đáng nhớ, em cũng 
vậy. Kỉ niệm đáng nhớ nhất nhất trong cuộc đời em đó là ngày đầu tiên em đi 
học lớp một. Khi ấy trường học là một nơi thật xa lạ trong mắt em. Bước tới 
cổng trường trong cái nắm tay của mẹ em vô cùng hồi hộp. Sân trường đông 
đúc với những tiếng loa gọi tập trung của cô giáo tổng phụ trách khiến cho em 
cảm thấy lo lắng, em đã nắm chặt lấy tay mẹ. Chính lúc ấy, mẹ em đã buông 
nắm tay ra để em xếp hàng vào lớp, em đã cảm thấy lo sợ vô cùng bởi đó là lần 
đầu tiên em thấy mình xa mẹ đến vậy. Sau này khi đã quen hơn với việc tới 
lớp, em không còn sợ hãi như lần đầu tiên ấy nữa những đó vẫn mãi là một kỉ 
niệm khó phải trong kí ức của em.