Bài giảng Ngữ Văn 7 - Tiết 132: Tóm tắt văn bản theo yêu cầu khác nhau về độ dài

 VIẾT - Em hãy tóm tắt văn bản Ghe xuồng Nam Bộ.
- Nhận xét về phần tóm tắt của bạn? - Nhận xét trên các phương diện
+ Bản tóm tắt của bạn đã đầy đủ các ý chính của văn 
bản Ghe xuồng Nam Bộ chưa?
+ Lời tóm tắt đã rõ ràng dễ hiểu để người nghe nắm 
bắt thông tin chưa?
+ Tác phong đã chủ động, tự tin chưa? Phiếu học tập 01
 Quy trình viết bài tóm tắt văn bản theo yêu cầu khác nhau về 
 độ dài
 Các bước Những việc cần làm
Bước 1: 
Bước 2: 
Bước 3: 
Bước 4: I. Định hướng
 Thảo luận cặp đôi 
+ Thế nào là viết + Theo em, khi tóm tắt + Kĩ năng tóm tắt 
một bài tóm tắt văn bản theo yêu cầu văn bản theo yêu 
văn bản theo yêu khác nhau về độ dài, ta cầu khác nhau về 
cầu khác nhau cần chú ý điều gì? (Có độ dài có tác dụng 
về độ dài? mấy bước em cần thực gì?
 hiện? Những việc cần 
 làm của từng bước?)- HS 
 thực hiện phiếu học tập 
 số 01 1. Khái niệm
Tóm tắt văn bản theo yêu cầu khác nhau về độ dài là chuyển nội 
dung văn bản gốc thành các bản tóm tắt có độ dài khác nhau.
 2. Những điều cần chú ý khi tóm tắt văn 
 bản theo yêu cầu khác nhau về độ dài
 a. Bước 1: Chuẩn bị
 - Đoc̣ ki ̃ văn bản gốc - Xác điṇ h nôị dung chính cần tóm tắt
 + Xác điṇ h nôị dung khái quát, cốt lõi của toàn văn bản
+ Tìm ý chính của từ ng phần hoăc̣ đoaṇ và xác đinh quan hê ̣giữa các 
phần hoăc̣ các đoaṇ
+ Tìm các từ ngữ quan troṇ g
+ Xác điṇ h ý chính của văn bản
+ Xác điṇ h đúng nôị dung khái quát, cốt lõi
+ Xác điṇ h các phần trong văn bản b. Bước 2: Tìm ý chính của từ ng phần
- Xác điṇ h yêu cầu về đô ̣dài của văn bản tóm tắt
+ Xác điṇ h ý lớ n và ý nhỏ của văn bản gốc
+ Tùy theo yêu cầu về đô ̣dài của văn bản tóm tắt 
mà lưạ choṇ ý lớ n hay ý nhỏ từ văn bản gốc c. Bước 3: Viết văn bản tóm tắ t
- Sắp xếp các ý chính của văn bản gốc theo môṭ trình tư ̣ hơp̣ lí
- Dùng lờ i văn của em kết hơp̣ vớ i những từ ngữ quan troṇ g 
trong văn bản gốc để viết văn bản tóm tắt
- Chú ý bảo đảm yêu cầu về đô ̣dài của văn bản tóm tắt
 d. Bước 4: Chin̉ h sử a
 Rà soát, tư ̣ chỉnh sử a văn bản tóm tắt của em II. Thực hành
 PHIẾU HỌC TẬP 02
 PHIẾU TÌM Ý
 Định hướng Dự kiến
1. Bố cục bản tóm tắt có 
mấy phần? 
2. Mỗi phần của bản tóm 
tắt nêu lên những nội 
dung gì? 
3. Chọn nội dung gì để 
đưa vào bản tóm tắt cho 
phù hợp với độ dài ngắn 
khác nhau? II. Thực hành
Đề bài: Tóm tắt văn bản “Phương tiện vận chuyển 
của các dân tộc thiểu số Việt Nam ngày xưa” theo hai 
yêu cầu 5-6 dòng và 10-12 dòng.
 1. Bước 1: Chuẩn bị
 Em sẽ chuẩn bị những gì trước 
 khi tóm tắt văn bản theo yêu cầu 
 khác nhau về độ dài ngắn? 1. Bước 1: Chuẩn bị
- Xem lại văn bản Phương tiện vận chuyển của các 
dân tộc thiểu số Việt Nam ngày xưa” 
- Xem lại cách tóm tắt văn bản theo yêu cầu khác 
nhau về độ dài. 
- Dự kiến cách trình bày văn bản. 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 Điền vào Lập dàn ý 
HS tìm ý 
 Phiếu tìm cho bài văn Viết 
tưởng cho 
 ý theo theo bố cục thành bài 
bài văn 
 phiếu học 3 phần: văn hoàn 
của mình
 tập số 02 Mở đầu- Nội chỉnh.
 dung chính- 
 Kết thúc. 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 - Tìm ý cho bản tóm tắt
+ Bố cục bản tóm tắt có 3 phần: Mở đầu; nội dung 
chính; kết thúc.
+ Mỗi phần của bản tóm tắt nêu lên những nội dung:
+ + Mở đầu: văn bản là giới thiệu những phương tiện 
vận chuyển của các dân tộc thiểu số ở nước ta ngày xưa.
+ + nội dung chính: gồm 2 ý chính của văn bản . Phương tiện vận chuyển của các dân tộc miền núi phí Bắc 
. Phương tiện vận chuyển của các dân tộc ở Tây Nguyên 
+ Chọn nội dung để đưa vào bản tóm tắt cho phù hợp với 
độ dài ngắn khác nhau: 
+ + Nếu ngắn: chỉ chọn nguyên tên các phương tiện và 
dân tộc sử dụng phương tiện:
+ + Nếu viết dài chọn thêm các thông tin về đặc điểm công 
dụng, sự phù hợp của mỗi loại phương tiện đối với từng 
dân tộc. 
 b. Lập dàn ý: bằng cách chọn lọc, sắp xếp các ý đã tìm được, 
 sắp xếp lại theo ba phần lớn của một bài văn, gồm:
 1. Mở đầu
- Nêu nội dung chính của văn bản Phương tiện vận chuyển của các dân 
tộc thiểu số Việt Nam ngày xưa
 2. Nội dung chính
- Phương tiện vận chuyển của các dân tộc miền núi phía Bắc:
+ Di chuyển bằng cách đi bộ là chính
+ Một số tộc người sinh sống ở ven sông Đà, sông Mã sử 
dụng thuyền vận chuyển + Người Sán Dìu dùng xe quệt trâu kéo để vận chuyển
 + Người Mông, Hà Nhì, Dao, thường dùng sức ngựa để 
 vận chuyển
- Phương tiện vận chuyển của các dân tộc ở Tây Nguyên
+ Người Tây Nguyên dùng sức voi, sức ngựa vào việc vận chuyển
+ Các buôn, làng ở ven sông suối lớn sử dụng thuyền độc mộc.
 3. Kết thúc
 - Phần cuối văn bản nêu tên các tài liệu tham khảo của văn bản 3. Bước 3: Viết
Dựa vào dàn ý, viết hoàn chỉnh bản tóm tắt theo yêu cầu 
khác nhau về độ dài. 
- Nếu viết 5- 6 dòng: chỉ nêu các ý lớn
- Nếu viết 10 -12 dòng: từ các ý lớn nên bổ sung thêm 
các ý nhỏ hoặc các bằng chứng cụ thể lấy từ bài học. 4. Bước 4: Xem lại, chỉnh sửa và rút kinh nghiệm
 *Xem lại và chỉnh sửa
- Sau khi viết xong, em có thể tự chỉnh sửa đoạn văn dựa vào bảng 
kiểm. (2 HS có thể trao đổi bài và đánh giá dựa vào bảng kiểm)
- Tiếp tục chỉnh sửa nếu bài viết chưa thể hiện đầy đủ các yêu cầu 
đối với bài tóm tắt văn bản theo yêu cầu khác nhau về độ dài..
- Chỉnh sửa lỗi chính tả, ngữ pháp.