Bài giảng Ngữ văn Lớp 7 - Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật

 VIẾT
Viết bài văn phân tích đặc điểm
 nhân vật KHỞI ￿ỘNG
 Yêu cầu: Trong 1 phút, em hãy trình bày những suy 
 nghĩ, đánh giá của em về một nhân vật trong một văn 
 bản truyện ngụ ngôn mà em ấn tượng trong bài học 6.
+ nhân vật người thợ mộc trong truyện Đẽo cày giữa 
đường là người thiếu kiến thức thực tế, thiếu kinh 
nghiệm, không có chủ kiến, 
+ Nhân vật con ếch trong truyện Ếch ngồi đáy giếng: là 
kẻ huênh hoang, kiêu ngạo, coi thường người khác HÌNH THÀNH KIẾN THỨC I. Định hướng
1. Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một 
truyện ngụ ngôn:
 1/ Em hãy nhắc lại những yêu cầu đối với một bài 
 văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác 
 phẩm văn học mà em đã học ở bài 4?
 2/ Để viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật 
 trong truyện ngụ ngôn , em cần chú ý điều gì? I. Định hướng
1. Yêu cầu đối với bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một 
truyện ngụ ngôn:
 - Sự việc được kể liên quan đến nhân vật đó phải có thật.
 - Nêu nhân xét về đặc điểm nhân vật và phân tích làm sáng tỏ 
 đặc điểm ấy thông qua các chi tiết tiêu biểu chứ không phải là 
 kể lại câu chuyện về nhân vật.
 - Lập dàn ý cho bài viết
 - Viết bài phân tích đặc điểm nhân vật theo dàn ý đó. I. Định hướng
2. Dàn ý chung
 Dàn ý chung của một văn bản 
 nghị luận phân tích đặc điểm 
 nhân vật trong truyện ngụ ngôn. I. Định hướng
2. Dàn ý chung
 * Mở bài: Giới thiệu truyện ngụ ngôn và nhân vật cần 
 phân tích; nêu khái quát ấn tượng về nhân vật.
 * Thân bài: Phân tích đặc điểm của nhân vật:
 Lần lượt trình bày hệ thống luận điểm, luận cứ và dẫn chứng theo 
 một trình tự nhất định để làm sáng tỏ vấn đề đã nêu ở mở bài:
 - Chỉ ra các đặc điểm của nhân vật dựa trên các bằng chứng 
 trong tác phẩm.
 - Nhận xét, đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn
 - Nêu được ý nghĩa của hình tượng nhân vật.
 * Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật. LUYỆN TẬP THỰC HÀNH 
 VIẾT II. Thực hành
 Đề bài: Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật người thợ 
 mộc trong truyện ngụ ngôn Đẽo cày giữa đường.
 1. Chuẩn bị
 + Về nội dung, đề bài yêu cầu HS bàn luận về vấn đề gì?
 + Em có thể vận dụng các thao tác lập luận nào trong bài 
 viết?
 + Để bài viết thuyết phục, để làm sáng tỏ vấn đề nghị 
 luận, em sẽ lấy những dẫn chứng ở đâu? 
 - Mục đích bài viết và đối tượng người đọc mà em hướng 
 tới là những ai? Đề bài: Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật người thợ 
 mộc trong truyện nguh ngôn Đẽo cày giữa đường.
1. Chuẩn bị
a. Đọc kĩ đề bài, xác định yêu cầu của đề bài:
 - Dạng bài: nghị luận phân tích đặc điểm một nhân vật trong tác 
 phẩm truyện.
 - Về nội dung: Đặc điểm của nhân vật vật người thợ mộc trong 
 văn bản Đẽo cày giữa đường
 - Về thao tác lập luận: Sử dụng tổng hợp các thao tác lập luận để 
 triển khai vấn đề nghị luận
 - Về phạm vi dẫn chứng: Sử dụng dẫn chứng về nhân vật trong 
 văn bản truyện. Đề bài: Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật người thợ 
 mộc trong truyện nguh ngôn Đẽo cày giữa đường.
1. Chuẩn bị
b. Mục đích bài viết, đối tượng người đọc
- Mục đích bài viết: thuyết phục người đọc đồng tình ý kiến của em 
về nhân vật vật người thợ mộc trong văn bản Đẽo cày giữa đường.
- Đối tượng người đọc: Thầy cô, bạn bè và những người quan tâm 
đến văn bản Đẽo cày giữa đường và nhân vật vật người thợ mộc. II. Thực hành
 Đề bài: Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật người thợ 
 mộc trong truyện ngụ ngôn Đẽo cày giữa đường.
 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 a. Tìm ý
 HOÀN THÀNH 
 PHIẾU TÌM Ý Phiếu tìm ý:
 Tìm hiểu đặc điểm nhân vật người thợ mộc trong “Đẽo cày giữa đường”
Các phương diện tiêu Các biểu hiện cụ thể Nhận xét, đánh giá 
biểu của nhân vật trong tác phẩm của em về nhân vật
Lai lịch 
Hoàn cảnh 
Ý nghĩ trước những 
lần được góp ý 
Hành động sau mỗi 
lần được góp ý
Kết cục Phiếu tìm ý:
 Tìm hiểu đặc điểm nhân vật người thợ mộc trong “Đẽo cày giữa đường”
Các phương Các biểu hiện cụ thể trong tác Nhận xét, đánh giá của 
diện tiêu biểu phẩm em về nhân vật
của nhân vật
Lai lịch Xưa, có anh chàng thợ mộc dốc 
 hết vốn liếng ra mua gỗ để làm chí tiến thủ, có chí làm ăn.
 nghề đẽo cày.
Hoàn cảnh 
 + Không gian: Bên vệ đường, - Bối cảnh cụ thể, gần 
 nơi có nhiều người qua lại. gũi, dễ hình dung.
 + Thời gian: cụ thể: “Một hôm”, - Thuận tiện cho việc 
 “mấy hôm sau”. bán cày. Phiếu tìm ý:
 Tìm hiểu đặc điểm nhân vật người thợ mộc trong “Đẽo cày giữa đường”
Các phương Các biểu hiện cụ thể trong tác Nhận xét, đánh giá của 
diện tiêu biểu phẩm em về nhân vật
của nhân vật
Ý nghĩ trước - Người góp ý thứ nhất: Phải đẽo - Biết lắng nghe ý kiến 
những lần cày cho cao, cho to thì mới dễ của người khác.
được góp ý cày=>- Cho là phải. - Thiếu kiến thức.
 - Người góp ý thứ hai: - Đẽo nhỏ - Dễ thay đổi, không có 
 hơn, thấp hơn thì mới dễ cày. - chủ kiến, không có lập 
 Cho là “có lí” (là phải). trường, suy nghĩ không 
 - Người góp ý thứ ba: - Đẽo cày chín chắn.
 cho thật cao, thật to gấp đôi, gấp 
 ba để voi cày được. - Nghe nói 
 được nhiều lãi, Phiếu tìm ý:
 Tìm hiểu đặc điểm nhân vật người thợ mộc trong “Đẽo cày giữa đường”
Các phương diện tiêu Các biểu hiện cụ thể Nhận xét, đánh giá của 
biểu của nhân vật trong tác phẩm em về nhân vật
Hành động sau mỗi - đẽo->cày vừa to vừa cao - đều làm theo một cách 
lần được góp ý liền đẽo. mù quáng, mà không có 
 - đẽo cày vừa nhỏ, vừa thấp. chính kiến để cân nhắc, 
 xem xét những ý kiến đó 
 - Đẽo hết số gỗ còn lại loại 
 có đúng hay phù hợp với 
 cày để voi cày.
 công việc của mình như 
 thế nào.
Kết cục =>Bao nhiêu gỗ hỏng hết, Kiểu nhân vật phê phán, 
 không ai mua cày, vốn giúp mọi người tự rút ra 
 liếng đi đời nhà ma. bài học cho mình. 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 b. Lập dàn ý
 + HS lập dàn ý cho bài 
 văn theo bố cục 3 phần: 
 MB – TB – KB 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 b. Lập dàn ý
 - Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp lại 
 theo một trình tự nhất định theo ba phần lớn của bài văn, gồm:
 * Mở bài: Giới thiệu đặc điểm nổi bật của nhân vật người thợ mộc 
 trong truyện ngụ ngôn Đẽo cày giữa đường. 2. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
 b. Lập dàn ý
 - Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp lại 
 theo một trình tự nhất định theo ba phần lớn của bài văn, gồm:
 * Thân bài: Phân tích đặc điểm của nhân vật:
 Lần lượt phân tích những đặc điểm nổi bật của nhân vật thông 
 qua các chi tiết cụ thể trong tác phẩm (hoàn cảnh, cử chỉ,hành 
 động, ý nghĩ, ) * Thân bài: 
- Lai lịch: Nhân vật người thợ mộc được giới thiệu ngay đầu truyện: 
“Xưa, có anh chàng thợ mộc dốc hết vốn liếng ra mua gỗ để làm 
nghề đẽo cày”. Cách giới thiệu ngắn gọn, đủ thông tin, cho thấy anh 
ta là người có chí tiến thủ, có chí làm ăn. Mong muốn làm giàu của 
anh là rất chính đáng.
- Bối cảnh nhân vật xuất hiện:
Người thợ mộc được xây dựng trong một không gian cụ thể, gần gũi, 
dễ hình dung. Cách đặt nhân vật vào không gian: “Bên vệ đường, nơi 
có nhiều người qua lại”; thời gian cụ thể: “Một hôm”, “mấy hôm 
sau”. Điều này giúp tác giả dân gian xây dựng tình huống truyện, 
giúp cốt truyện phát triển. Từ đó, nhân vật bộc lộ tình cách.